Woensdag 14/04/2021

Bellen metRusland-correspondent Tom Vennink

‘Ik mocht gewoon praten met de Russen die een corona-vaccin kwamen halen. Dat is zeldzaam’

Toen president Vladimir Poetin woensdag hoorde dat het Verenigd Koninkrijk volgende week al gaat beginnen, wilde hij per se dat Rusland als eerste het vaccinatieprogramma zou uitrollen. Beeld AFP
Toen president Vladimir Poetin woensdag hoorde dat het Verenigd Koninkrijk volgende week al gaat beginnen, wilde hij per se dat Rusland als eerste het vaccinatieprogramma zou uitrollen.Beeld AFP

Als eerste land ter wereld begon Rusland zaterdag de bevolking te vaccineren tegen Covid-19. We bellen met Rusland-correspondent Tom Vennink, die bij een vaccinatiepost een rondleiding kreeg.

In Moskou zag jij wat de rest van de wereld in de nabije toekomst te wachten staat: hoe verloopt het vaccineren van miljoenen mensen?

“Bij de vaccinatiepost in Polikliniek nummer 82 waren ze opvallend open: ik was welkom zonder afspraak, ik mocht met Russen die een prik kwamen halen praten zonder dat er iemand van het ziekenhuis meeluisterde, en ze gaven me zelfs een rondleiding. Dat is zeldzaam. Alles stond netjes klaar, terwijl ze vrijdag de vaccinatiepost halsoverkop hebben ingericht. Alles moest eerder dan gepland, de prognose was aan het eind van het jaar beginnen met vaccineren. Maar toen de Russische president Vladimir Poetin woensdag hoorde dat het Verenigd Koninkrijk volgende week al gaat beginnen, wilde hij per se dat Rusland als eerste het vaccinatieprogramma zou uitrollen.”

Het vaccin heet Spoetnik V, genoemd naar de allereerste kunstmaan die in 1957 werd gelanceerd. Waarom lijkt vaccineren op de ruimtevaartrace uit de Koude Oorlog?

“De overheid heeft die ouderwetse denkwijze uit het Sovjet-tijdperk, toen wetenschappelijke successen de superioriteit van het socialisme demonstreerden. Het journaal wijst op de geschiedenis van de Sovjet-Unie op medisch gebied, hoe goed ze altijd waren in vaccinatieprogramma’s. Ze vertellen er niet bij dat die wetenschappelijke instituten allemaal verpieterd zijn na de val van de Sovjet-Unie en dat Rusland voor de productie van vaccins afhankelijk is van het buitenland. Eerst zouden er 200 miljoen vaccins beschikbaar zijn, dat is door gebrek aan productiecapaciteit nu al bijgesteld naar twee miljoen.”

Het vaccin gaat naar leraren, medisch personeel en mensen die door hun werk risico lopen. Beeld AFP
Het vaccin gaat naar leraren, medisch personeel en mensen die door hun werk risico lopen.Beeld AFP

Liep het storm met Russen die hun prik kwamen halen?

“Sommige mensen zijn heel trots dat Poetin het zo snel voor elkaar heeft gekregen. ‘Wij zijn gelukkig niet zo bureaucratisch als andere landen,’ zeiden ze.

“Het vaccin gaat naar leraren, medisch personeel en mensen die door hun werk risico lopen, zoals de thuiszorg of schoonmakers in ziekenhuizen. Op vertoon van hun arbeidscontract krijgen ze na een kort onderzoekje de prik. Gratis, en dat is bijzonder. Mensen krijgen niet veel van de staat hier.

“Toch was het bij de polikliniek niet druk: met een capaciteit voor 105 mensen hebben ze maar 33 mensen gevaccineerd. 10 procent van de mensen die hun prik haalden was volgens de arts zenuwachtig. Artsen zeiden dat veel mensen bang zijn dat er op de eerste dag veel journalisten zijn, en er om die reden mee wachten. Maar veel mensen zijn niet gerust op het vaccin, omdat het nog niet uit de testfase is.”

Wat zou er mis kunnen zijn met dit vaccin?

“Dat weet ik niet, want Rusland laat heel weinig data zien. Omdat ze het meeste geheim houden, hebben buitenlandse wetenschappers bedenkingen. De cijfers over de effectiviteit zien er goed uit, maar cijfers zijn voor het Kremlin een politiek instrument, dus voor Russen is het normaal om statistieken niet te vertrouwen. Bij de testfase in september zijn honderdduizend ambtenaren en werknemers van staatsbedrijven ingeënt in opdracht van hun werkgever. De mensen die eerder als proefkonijnen zijn gevaccineerd waren best zenuwachtig, maar zij werden in elk geval erna medisch in de gaten gehouden. Dat geldt niet voor diegenen die nu gevaccineerd worden.

“Het zou kunnen dat het vaccin werkt, is de Russische redenering, want de overheid heeft schadevergoedingen voor mensen die ziek worden van het vaccin of eraan overlijden. Als mensen op grote schaal mensen eraan doodgaan kosten de schadevergoedingen de regering te veel geld, dus daarom denken Russen dat de kans groot is dat het wel goed zit.”

Wat doen mensen die het echt niet vertrouwen?

“Je hebt hier geen activisten die demonstreren tegen het vaccinatieprogramma, maar ik ken wel veel mensen die het niet aandurven. En die nemen het gewoon niet. Het is officieel vrijwillig, al hoor ik dat je je bonus op je salaris misloopt als je het niet neemt. Je kunt er wel gemakkelijk onderuit, want uitgesloten van deelname zijn zwangere vrouwen en mensen die net ziek zijn geweest. Met die groepen willen ze geen risico mee nemen.”

Ondertussen zijn de besmettingscijfers dramatisch: het aantal nieuwe besmettingen zaterdag van 28.782 verbrak het oude record. Wanneer begint volgens Moskou het vaccinatieprogramma effect te hebben op het aantal besmettingen?

“Daar doen ze geen voorspellingen over. Na de eerste prik komt de tweede na 21 dagen, en dan zou je na nog eens 21 dagen immuun zijn. Afgezien van de beperkte productiecapaciteit is het ook een gigantische operatie om vaccins bij alle mensen in dat enorm uitgestrekte land te krijgen: het moet bij een temperatuur van min 18 worden bewaard, en Rusland is wel koud maar niet altijd precies min 18 graden.

“Blijkt ondertussen dat het vaccin niet zo goed is, dan kunnen ze niet meer terug, want ze zijn al begonnen met vaccineren. Maar voor de meeste Russen zijn de besmettingscijfers op dit moment de grootste zorg. Ondanks de slechte cijfers komt de regering niet met een lockdown, want Poetin wil de economie aan de gang houden. Dus de kroegen zijn afgeladen en er zijn muziekconcerten met tienduizend toeschouwers: daar ergeren veel Russen zich aan.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234