Dinsdag 15/06/2021

Ik mis Barack Obama nu al

David Brooks is columnist van The New York Times.

Terwijl de voorverkiezingen voortrazen, raak ik bevangen door een vreemde sensatie: ik mis Barack Obama. Welnu, natuurlijk ben ik het oneens met veel van Obama's besluiten. En ik ben teleurgesteld in de aard van zijn presidentschap.

Maar gedurende deze campagne lijkt het alsof er sprake is van een algehele neergang in de gedragsnormen. Veel tekenen van Obama's karakter en leiderschap, die wellicht te veel voor lief zijn genomen, ontbreken opeens of zijn heel schaars.

De belangrijkste daarvan is basale integriteit. De Obama-regering is opvallend schandaalloos geweest. Denk even terug aan de manier waarop de Iran-Contra-affaire of Lewinsky-schandalen veel van de Reagan- en Clinton-jaren hebben opgeslokt. Niet bij Obama. Hij en zijn staf hebben zich opvallend rechtschapen gedragen. Hillary Clinton moet voortdurend defensieve persconferenties geven als ze weer eens een vagelijk duistere sluiproute moet uitleggen, of een besluit dat ze heeft genomen. Obama heeft dat probleem niet.

Hij en zijn vrouw hebben niet alleen zelf superieure integriteit getoond, ze hebben meestal ook mensen aangetrokken en in dienst genomen met zulke persoonlijke normen. Er lopen allerlei lelijke figuren rond in de politiek, ook in het Clinton-kamp en in de regering van gouverneur Chris Christie. Deze soort is geweerd uit team-Obama.

Ten tweede: een gevoel van basale humaniteit. Donald Trump heeft een groot deel van zijn campagne besteed aan het uitleggen dat moslimimmigratie moet worden tegengehouden. Dat kun je alleen zeggen als je Amerikaanse moslims als een abstractie ziet. Ondertussen ging president Obama naar een moskee, keek mensen in de ogen, en hield een mooie toespraak waarin hij een plek voor ze opeiste als Amerikanen.

Trump is keer op keer ontsnapt aan deze basale zorg en dit respect voor de waardigheid van anderen. Stel je voor dat Barack en Michelle Obama gingen werken voor het goede doel waarvoor jij je ook inzet. Dan zou je blij zijn dat deze mensen meehielpen. Zou je dat zo makkelijk kunnen zeggen over Ted Cruz? De kwaliteit van de menselijkheid van een president doet zich gelden op onverwachte maar belangrijke momenten.

Ten derde: een degelijkheid in zijn manier van besluitvorming. Ik heb de afgelopen jaren veel mensen gesproken die zeiden teleurgesteld te zijn dat president Obama hun advies niet had overgenomen. Maar zulke teleurgestelde stafleden waren er bijna altijd van overtuigd dat hun mening wel serieus was genomen.

Obama's basisaanpak bestaat erin zijn waarden zoveel als mogelijk te promoten binnen de grenzen van een bepaalde situatie. Bernie Sanders daarentegen is zo verblind door zijn waarden dat de realiteit van de situatie niet tot zijn brein lijkt door te dringen. Neem gezondheidszorg. Om Obamacare erdoor te krijgen, was een enorm werk nodig dat tot twee grote nederlagen leidde in tussentijdse verkiezingen. Zoals Megan McArdle schreef in haar column voor Bloomberg View nam Obamacare maar de zorg weg van een kleine minderheid van Amerikanen. 'Sanderscare' zou de ziektekostenverzekering via de werkgever wegnemen bij tientallen miljoenen tevreden klanten, zou de zorgverzekeringsindustrie ruïneren en tot massale nieuwe belastingverhogingen leiden. Sociale opschudding van epische omvang.

Om te denken dat je Sanderscare kunt aannemen in een gepolariseerd Washington en in een land dat zeer wantrouwig staat tegenover de overheid, moet je in een intellectueel sprookjesland leven. President Obama mag soms te voorzichtig geweest zijn, vooral in het Midden-Oosten, maar hij is tenminste in staat de realiteit van de situatie te begrijpen.

Ten vierde: elegantie onder druk. Ik vind het wel charmant dat Marco Rubio op belangrijke momenten nerveus kan worden. Het toont dat hij een normaal mens is. En ik vind toevallig dat zelfoverschatting een van Obama's grootste minpunten is. Maar een president moet evenwichtig blijven overkomen, ook als de druk enorm is. Obama heeft dat gedaan, zeker in de financiële crisis. Na zaterdagavond is dat onzeker bij Rubio.

Ten vijfde, een taai gevoel van optimisme. Sanders of Trump, Cruz of Ben Carson aanhoren op campagne is je onderdompelen in de pornografie van pessimisme, om tot de conclusie te komen dat de VS aan de rand van de afgrond staan. Dat is simpelweg niet waar. We hebben problemen, maar die zijn minder ernstig dan de problemen waar bijna elk ander land ter wereld mee kampt.

Mensen worden meer door hoop en kansen gemotiveerd om wijze keuzes te maken dan door angst, cynisme, haat en wanhoop. In tegenstelling tot veel van de huidige kandidaten appelleert Obama niet aan die passies.

Nee, Obama's temperament is niet altijd perfect geweest. Te vaak was hij minachtend, afwezig, rancuneus, insulair. Maar er sluipt nu een toon van lelijkheid in de wereld, terwijl democratieën op de terugtocht zijn, terwijl tribalisme in de lift zit, terwijl wantrouwen en autocratieën een centrale plek opeisen.

Obama straalt een ethos van integriteit, humaniteit, goede manieren en elegantie uit dat ik al begin te missen, en dat we - vermoed ik - allemaal een beetje zullen missen, ongeacht wie hem vervangt.

© The New York Times

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234