Zaterdag 08/08/2020

Freelancers

‘Ik kreeg letterlijk nog nul euro binnen’: freelancers incasseren de klappen van de coronacrisis

Freelance-eventorganisator Marie Paule Guldemont.Beeld Damon De Backer

Terwijl het bedrijfsleven stilaan probeert aan te knopen met de normaliteit, incasseren freelancers nu pas rake klappen door de coronacrisis. Meer dan de helft verwacht dat ook de komende maanden de omzet met de helft zal dalen, zo blijkt uit een enquête van ondernemersorganisatie Unizo.

Op 1 februari dit jaar startte Marie Paule Guldemont (54) als freelance-eventorganisator. Na zo’n twee jaar voorbereiding zou ze zichzelf lanceren in de business van bedrijfsfeestjes, seminaries of activiteiten rond teambuilding. Maar dan, anderhalve maand later, ging het hele land in lockdown. Door de uitbraak van het coronavirus vielen van de ene dag op de andere al haar inkomsten weg. “Ik kreeg letterlijk nog nul euro binnen.”

Met de nieuwe versoepelingen die de Veiligheidsraad deze week aankondigde, kunnen een deel van haar activiteiten hervatten. Maar veel boekingen heeft ze nog niet beet, zegt ze. “Het is niet meteen het moment voor evenementen. Veel bedrijven zitten zelf in moeilijkheden en beknibbelen op hun budgetten. Bovendien is de zomer sowieso een erg kalme periode voor ons, maar wat daarna? Door de angst voor een tweede golf van het virus durven veel bedrijven nog niet vooruit te plannen.”

Guldemont behoort tot de groeiende groep freelancers in ons land. Hun aantal steeg in Vlaanderen met 30 procent in vier jaar:  van 103.767 in 2015 naar 135.710 in 2019. Ze kiezen vaak voor vrijheid en flexibiliteit, maar tijdens de coronacrisis werd de keerzijde van hun statuut pijnlijk duidelijk. Als de opdrachten wegvallen, dan meteen ook de inkomsten. 

Uit een enquête van Unizo bij 1.200 ondernemers blijkt dat 71 procent van de bevraagde freelancers een omzetdaling kende, bij 37 procent bedroegen de inkomsten minder dan de helft van vorig jaar. En de vooruitzichten zijn negatief. Meer dan de helft van de ondervraagden vreest dat het komende kwartaal de omzet halveert tegenover vorig jaar.

Vertraging

“De impact van de coronacrisis komt bij de freelancers met vertraging binnen”, zegt Unizo-topman Danny Van Assche. De eerste weken van de lockdown hadden heel wat freelancers nog lopende opdrachten, maar die zijn gaandeweg weggevallen. Daardoor kregen zij pas half april de echte klap, net op het moment dat het bedrijfsleven weer begon aan te trekken. Die trend wordt bevestigd door cijfers van de Economic Risk Management Group (ERMG), de groep experts die het land economisch door de coronacrisis moet sturen. Intussen blijven de opdrachten stokken, en is het bang afwachten op beterschap. Een op de acht freelancers overweegt er de brui aan te geven.

Terwijl IT-consultants veelal konden blijven doorwerken, waren het vooral de creatieve beroepen, zoals grafisch ontwerp of fotografie, die getroffen werden. En, vanzelfsprekend, freelancers die actief zijn in de evenementen- of fitnesssector, zagen zwarte sneeuw omdat hun activiteiten door de lockdown onmogelijk waren. 

Ondanks een kleine aarzeling in het begin heeft de overheid de freelancers niet uit het oog verloren. Terwijl werknemers konden terugvallen op het systeem van tijdelijke werkloosheid, konden freelancers, net als andere ondernemers, terugvallen op overbruggingskredieten via de federale overheid, en een hinder- of compensatiepremie vanuit Vlaanderen. 

“Die extra steun was ook nodig”, zegt Guldemont. “Ook mijn man werkt als zelfstandige. We  hebben de afbetaling van onze lening tijdelijk moeten stilleggen. We hebben op onze reserves moeten leven, die we tijdens onze carrière hebben opgebouwd. Vele jonge mensen hebben die niet.”

Precair statuut

De vraag is hoelang die steunmaatregelen zullen aanhouden. Ze lopen nog tot eind augustus, mogelijk worden ze (gedeeltelijk) verlengd tot eind dit jaar. “Ze zijn per definitie tijdelijk”, zegt arbeidssocioloog Ignace Glorieux (VUB). “Daarna zullen de gevolgen van de crisis pas echt duidelijk worden voor de freelancers. Ze hebben dan wel de vrijheid hun eigen baas te zijn, ze hebben weinig sociale rechten.” 

Bovendien is hun positie precair, geeft Glorieux aan. “Meestal worden freelancers ingeschakeld voor wat buiten de kernactiviteiten van het bedrijf valt. Als het economisch minder gaat, zijn dat ook de posten waar er bespaard wordt.” Maar, zo denkt hij, de coronacrisis zal de trend van steeds meer freelancers niet noodzakelijk keren. “Wanneer er voorzichtig economisch herstel is, zullen ondernemers weer een beroep op hen doen. Hen aannemen houdt weinig risico in.”

Toch is niet iedereen negatief. Lies Cattersel (40) werkt als zelfstandig copywriter. Ook zij zag haar opdrachten kelderen, maar merkt nu duidelijk beterschap. “Ik zit  zowat op 70 procent van mijn activiteiten. Ik krijg nieuwe opdrachten binnen en in het najaar heb ik al enkele grotere projecten op stapel staan, ook al ben je in de huidige omstandigheden nooit zeker. Vorige week kreeg ik nog ergens een heel interessante vaste job aangeboden, maar na veel wikken en wegen ben ik er niet op ingegaan. Ik doe dit veel te graag.”

Ook Unizo-topman Van Assche blijft positief. “Ik hoop dat bedrijven blijven inzien dat ze baat hebben bij hun freelancers. Natuurlijk kan je een uitnodiging of een brochure altijd zelf ontwerpen en van de printer laten rollen, maar je product komt er toch veel beter uit als je dat door een professional laat doen. Iedereen heeft hier te winnen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234