Dinsdag 20/10/2020

'Ik kon nergens anders heen'

In het Leuvense café De Bierkar is er geen druppel alcohol meer te krijgen. Daklozen vinden er wel beschutting tegen de winterkou. Met dank aan zeven krakers die oordeelden dat er te weinig opvang was in hun stad. 'Maar in Leuven is er geen daklozenprobleem', stelt schepen Bieke Verlinden.

Pavel (34) mist enkele tanden, maar hij heeft tenminste een dak boven zijn hoofd. In de voormalige gelagzaal van De Bierkar staat de man uit Estland goedgemutst zijn fiets te repareren. "Ik logeer hier nu al twee weken. Het voorbij jaar heb ik in Gent, Luik, Namen en Brussel gezeten. Sinds twee maanden ben ik in Leuven." Hij richt zich tot Lea (23), één van de initiatiefnemers van het kraakpand. "Mag er gerookt worden?", vraagt hij beleefd. Lea knikt. Het rookverbod geldt hier niet meer.

Samen met zes anderen heeft Lea twee weken geleden besloten om daklozen te slapen te leggen in het leegstaande café. "We hadden gehoord dat daklozen in de reguliere opvang slechts gedurende vijf nachten een bed krijgen. Daarna staan ze weer zeven nachten op straat. Als het vriest, kunnen daklozen wel langer blijven, maar het is niet enkel koud wanneer het vriest. Daarom wilden wij een pand voorzien. Er is geen verwarming, maar onze gasten zijn nu tenminste beschut tegen de kou en de regen. Het doet deugd dat de buurtbewoners ons helpen door soep te maken en beddengoed te doneren."

Alex, één van de zes gasten, komt het pand binnengewaaid. De joviale Rus neemt ons graag mee naar boven, waar de slaapvertrekken zijn. In een hoek van een kamer liggen matrassen op de grond. Her en der staan kaarsjes die voor een minimum aan licht en warmte zorgen. "Dit is beter dan slapen in een treinstation of buiten in de kou. Zelfs al is er geen elektriciteit."

Buitengegooid

"Het blijft raar dat er zo veel huizen leegstaan terwijl er mensen op straat moeten leven. Zeker in de winter", zegt Emiliano (25), één van de initiatiefnemers. Toch is Bieke Verlinden (sp.a), Leuvens schepen van Sociale Zaken, verbaasd over het initiatief van de krakers. "Ik vind hun doelstellingen nobel, maar in Leuven is er geen probleem van mensen die op straat slapen", zegt Verlinden. "Als het voorkomt, staat een leger sociale werkers klaar om mensen in nood te begeleiden."

"Een echt daklozenprobleem bestaat hier niet. Sinds 15 november is er in onze opvangcentra nooit een volledige bezetting geweest - drie nachten uitgezonderd", zegt OCMW-voorzitter Erik Vanderheiden. "Er zijn wel personen zonder vaste verblijfplaats. Zij logeren her en der, en soms ook bij ons. Deze winter hebben we zo'n zestig mensen te slapen gelegd. De meesten zijn nooit vijf dagen aan een stuk gebleven."

Hoe komt het dan dat De Bierkar toch een publiek weet te vinden? "Sommigen kiezen er bewust voor om niet bij ons aan te kloppen, bijvoorbeeld door het huishoudelijk reglement. Drank en drugs zijn verboden. Net als huisdieren", legt Vanderheiden uit. "We kunnen ook niet vermijden dat mensen soms liever in een garagebox slapen. Daarnaast is er het fenomeen van de nomadische daklozen, die rondtrekken langs de grote steden. Onze winteropvang is toch vooral gericht op mensen die een minimale binding met Leuven hebben."

In De Bierkar zwaait alweer de deur open. Een man van middelbare leeftijd, getekend door het leven, stapt binnen. "Is het mogelijk om hier te overnachten?", vraagt Johan. Jazeker, de vrijwilligers tonen hem waar hij zich te slapen kan leggen. Pavel brengt een slaapzak: "Hier, gebruik die maar, want het kan 's nachts zeer koud worden."

"In het crisisopvangcentrum (KOC) hadden ze geen bed meer voor mij", vertelt Johan. "Ik had gehoord dat er hier nog plaatsen zijn. Zeer goed, want ik wist niet waar naartoe. Ik kon nergens anders heen, heb ook geen familie meer. De broeders van Tienen hebben mij buitengegooid wegens mijn alcoholprobleem."

De krakers plannen om De Bierkar open te houden tot het einde van de winter. Zullen ze wel zo lang mogen blijven? "We hebben de eigenaar proberen te bellen, maar we hebben nog geen contact gehad met hem", zegt Emiliano. "Wel is zijn architect hier geweest - een slotenmaker had ons slot doorgeknipt, zodat hij binnen kon. Hij wou dat we onmiddellijk vertrokken, maar zonder bevelschrift van de vrederechter kan hij ons nergens toe dwingen."

Kansen missen

Schepen Verlinden hoopt dat de krakers mensen doorverwijzen naar de diensten van de stad. "Nu lijkt het alsof er écht een probleem is. De krakers werpen zich op als de redders in nood, maar doordat de daklozen geen begeleiding krijgen, missen ze kansen om hun leven weer op de rails te zetten. Krakers bieden onderdak, maar niet in menswaardige toestanden. De mensen slapen op een matras op de grond en hebben niet eens verwarming."

Dat kan de sfeer in De Bierkar niet drukken. Het contact tussen de krakers en de bewoners zit goed. "In het begin stelden we ons nog vragen: wat als de bewoners zich het gebouw proberen toe te eigenen wanneer wij hier willen vertrekken? Maar de gesprekken verlopen in een aangename sfeer", zegt Lea. "Het is een meerwaarde om die mensen te leren kennen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234