Zaterdag 24/10/2020

gezondheid

"Ik kan weer voor mijn dochters zorgen": stamceltransplantatie doet wonderen voor MS-patiënte

Annelies Van Oost met haar dochter op de schommel. Beeld Wouter Van Vooren

Stamceltransplantaties worden een "gamechanger" genoemd voor mensen met de autoimmuunziekte multiple sclerose (MS). Sinds kort kunnen ze ook in ons land. "Ik kan weer voor mijn dochters zorgen."

Een moeder die tijdens de paasvakantie om half tien 's ochtends haar twee kinderen aan de ontbijttafel in toom probeert te houden. Het lijkt een banaal tafereel, maar voor Annelies Van Oost is het bijzonder. Begin dit jaar wist de jonge vrouw (32) niet met zekerheid of ze het ooit nog zou meemaken.

Op 4 januari begon ze in het UZ Antwerpen met een bijzondere behandeling. Annelies zou er als een van de eerste Belgen in ons land een stamceltransplantatie ondergaan, in de hoop dat die haar ziekte MS zou stoppen. "Ik heb heel veel soorten medicatie genomen, maar geen enkele hielp. Ik kreeg voortdurend opstoten, waardoor telkens iets in mijn lijf op zijn minst tijdelijk werd aangetast. De ene keer was het mijn zicht, de andere keer mijn benen." 

Een vanzelfsprekende keuze was de stamceltransplantatie niet. Het risico op complicaties was erg groot. "Er zijn zelfs mensen aan gestorven." Maar voor Annelies liep het tot dusver goed. Ze stelt het vandaag veel beter dan ze ooit durfde hopen. "Ik heb het idee dat ik een stap dichter ben bij het echte leven."

"Het lijkt voor mij tot nu toe een wondermiddel", zegt ze over de stamceltransplantatie. Al benadrukt ze ook meermaals dat ze voorzichtig blijft. "Ik heb nog en lange revalidatie te gaan. De echte resultaten zullen pas over enkele maanden, mogelijk zelfs jaren duidelijk worden."

Toch is de vooruitgang al opmerkelijk. "Ik ben vijf weken thuis en kan al heel wat dingen die voor de behandeling niet meer lukten. Zo slaag ik er weer in om een hele dag wakker te blijven en de zorg voor mijn dochters op mij te nemen. Ik voel mij energieker, actiever. En ik word er ook niet meer voor gestraft. Ging ik vroeger een dagje naar de zoo, dan moest ik daarna minstens drie dagen recupereren. Nu heb ik al yoga kunnen doen, paardgereden en een weekend in de Ardennen doorgebracht, zonder spijt (lacht)." 

Gamechanger

Annelies is niet de enige bij wie de behandeling werkt. Eind maart, tijdens een Europees congres over stamceltransplantaties in Lissabon, werden de eerste resultaten van een internationaal onderzoek gepresenteerd. Honderden MS-patiënten wereldwijd hebben de afgelopen jaren een gelijkaardige behandeling als haar ondergaan. 

Artsen hadden het over een gamechanger. De Amerikaanse professor Richard Burt, die het internationaal onderzoek leidt, stelde onder meer dat een jaar na de transplantaties slechts bij een persoon (in een testgroep van vijftig patiënten) een opstoot werd opgemerkt. In de controlegroep, die bijna even groot was en standaard MS-medicatie kreeg, gebeurde dat bij maar liefst 39 mensen. Drie jaar bleek maar een beperkt aantal transplantatiepatiënten hervallen. 

In ons land lijden zo'n elfduizend mensen aan MS. Neuroloog en MS-expert Barbara Willekens (UZ Antwerpen) waarschuwt dat niet alle patiënten hun hoop mogen vestigen op een stamceltransplantatie. Ze volgt het werk van professor Burt nauw op, maar benadrukt dat het om voorlopige resultaten gaat. “De studie is nog niet ten einde of gepubliceerd in een vakblad."

"Bovendien komt slechts een beperkte groep mensen, die een bepaalde vorm van MS hebben (Relapsing Remitting MS, FVG) en bij wie alle andere krachtige medicatie faalt, in aanmerking. In België gaat het wellicht hooguit om een tiental mensen per jaar."

Toch is vorig jaar in ons land een werkgroep van neurologen en hematologen opgestart die zich specifiek buigt over stamceltransplantaties bij MS-patiënten. "Ook al is de uitkomst van de studie van Burt nog niet definitief, er zijn al veel wetenschappelijke bewijzen dat een stamceltransplantatie voor sommige patiënten kan helpen", zegt Willekens, die deel uitmaakt van de groep. Onder strikte voorwaarden kan de behandeling daarom sinds dit jaar ook in ons land. Zo'n drie Belgen hebben haar inmiddels ondergaan, waaronder Annelies. Willekens vindt het nog te vroeg voor een stand van zaken.

Quarantaine

Annelies ging alleszins niet over een nacht ijs, zegt ze. Ze vond de beslissing om de stamceltransplantatie te ondergaan erg moeilijk. "Uiteindelijk is mijn grootste angst, dat ik er niet mee voor mijn kinderen zou zijn, ook mijn grootste motivatie gebleken. Als ik eerlijk ben tegen mezelf, moet ik toegeven dat ik voor de behandeling ook geen leven meer had. Ik kon niet meer werken, een huishouden runnen lukte niet, en buitenkomen deed ik ook niet meer."

Op haar blog beschrijft Annelies hoe ze vandaag in een goednieuwsshow is terechtgekomen. Maar ze herinnert haar lezers ook aan de lijdensweg die eraan voorafging. "Ik heb onderschat hoe zwaar het zou zijn", zegt ze. De bedoeling van de transplantatie is om het overactieve immuunsysteem van MS-patiënten plat te leggen en weer op te starten. Daar gaat onder andere een zware chemokuur mee gepaard. "Ik heb mij nog nooit zo verschrikkelijk gevoeld. Ik was doodziek, kon niet meer nadenken, had paniekaanvallen. Als ik op voorhand wist dat het zo ingrijpend zou zijn, dan zou ik het misschien niet gedurfd hebben."

Beeld Wouter Van Vooren

Het hele proces alleen moeten doorstaan vond ze een van de ergste zaken. "Omdat mijn immuunsysteem werd lamgelegd en ik zeker geen infecties mocht oplopen, heb ik weken in quarantaine doorgebracht." Eens terug thuis, mochten haar twee dochters, van drie en vijf jaar, niet meteen bij haar, omdat ze hun moeder konden besmetten. "Ik ben van nature erg positief ingesteld, maar dat was erg zwaar." 

Officieel moet Annelies nog tot september revalideren. "Ik hoop dat mijn bloedwaarden tegen dan beter zijn, dat mijn haar gegroeid is." En minstens zo belangrijk: terug op openbare plaatsen mogen komen en haar werk als leerkracht oppikken. "Het echte leven leid ik nog niet. Sommige mensen zullen dat een gekke uitspraak vinden, maar werk is voor mij belangrijk. Pas wanneer ik terug voor de klas sta, zal ik zeggen dat de behandeling echt geslaagd is."

Stamceltransplantatie bij MS: zo werkt het

De behandeling die Annelies Van Oost onderging, is een autologe hematopoietische stamceltransplantatie of aHSCT. Het doel ervan is het immuunsysteem, dat bij MS ontregeld is en schade aan de zenuwen toebrengt, te resetten. Dat gebeurt door eerst de stamcellen uit het bloed of beenmerg van de patiënt te halen en tijdelijk in te vriezen. Daarna wordt er chemotherapie en medicatie toegediend, zodat het immuunsysteem wordt uitgeschakeld. Eens dat achter de rug is, worden de stamcellen van de patiënt uit de vriezer gehaald en opnieuw via een infuus toegediend, opdat het immuunsysteem heropgebouwd kan worden. (FVG)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234