Zaterdag 25/06/2022

Achtergrond

‘Ik kan een single vrouw verwelkomen’: op Belgische internetfora duiken bizarre zoekertjes voor Oekraïners op

Twee Oekraïense vrouwen houden elkaar vast tijdens een protest tegen de Russische invasie.  Beeld Getty Images
Twee Oekraïense vrouwen houden elkaar vast tijdens een protest tegen de Russische invasie.Beeld Getty Images

Hoewel ze overwegend goedbedoeld zijn, prijken er op de Belgische internetfora ook wel wat bizarre zoekertjes gericht aan Oekraïners. Zoals mensen die onderdak aanbieden in ruil voor werk, gezelschap of seks.

Ann De Boeck

“Ik kan een single vrouw tussen de 40 en de 50 verwelkomen die haar leven wil opbouwen in België. Ik zorg voor het financiële aspect van het samenwonen, voedsel en gezondheidszorg.” L.P., een zestiger uit Wilrijk, prijkt keurig in kostuum op Mapahelp.me, een website waarop Europeanen hun woning voor Oekraïners kunnen openstellen. Zijn adres, telefoonnummer en e-mailadres maken het handig om hem rechtstreeks te contacteren.

Mapahelp is een van de vele websites die gastgezinnen en Oekraïense vluchtelingen met elkaar in contact proberen brengen. Zo zijn er ook populaire Facebook-groepen zoals Solidarity with Ukraine (Belgium) en Ukrainian in Belgium. Bij de start van de Russische invasie, toen de overheid verrast werd door de vluchtelingenstroom, waren deze groepen het ideale kanaal om hulp aan te bieden. Ook vandaag nog worden er volop slaapplaatsen en autoritten aangeboden.

De meeste van deze berichten zijn warm en menselijk. Er worden telefoonnummers, namen en adressen uitgewisseld. Zelfs oud-minister Joëlle Milquet postte al een tiental oproepen in Solidarity with Ukraine. “Iemand nodig die om halfvier een gezin van Brussel naar Wenduine kan rijden”, klinkt het dan. Of: “Dringend op zoek naar plek voor koppel met twee kleine meisjes. Net aangekomen uit Kiev, uitgeput en geen oplossing voor vanavond.”

Maar ondanks de vele goede intenties doen sommige berichten de wenkbrauwen fronsen. Op Facebook meldt S.M. uit Geldenaken bijvoorbeeld in één adem dat hij een gezin wil opvangen en een Oekraïense vrouw een job kan aanbieden in een nagelsalon. Een zekere I.G. vraagt zich af of er gezinnen met “zeer jonge kinderen” een verblijf zoeken. En M. stelt voor om tegen 5 euro per uur in de tuin van een vriend te komen werken.

Vanuit Oekraïense kant stellen vluchtelingen zich erg onderdanig op. Zo biedt een twintigjarige studente Engelse taalkunde aan om het huishouden te doen in ruil voor verblijf.

Au pair

De online markt van vraag en aanbod loopt parallel aan het officiële systeem dat intussen op poten werd gezet. De bedoeling is dat gastgezinnen zich aanmelden voor #PlekVrij, de campagne van de overheid om Oekraïners te huisvesten. Kandidaat-gastgezinnen moeten een uittreksel uit het strafregister voorleggen voor alle meerderjarigen in het gezin. De gemeente controleert het comfort en de kwaliteit van de opvangplek.

Oekraïners zonder verblijfplaats melden zich best aan in het registratiecentrum op de Heizel. Daar kunnen ze hun automatische beschermingsstatus aanvragen en worden ze begeleid naar een opvangplek. Als die niet meteen wordt gevonden, zorgt Fedasil voor noodopvang voor één of twee nachten. Maar dat blijkt zelden nodig. Liefst acht op de tien Oekraïners blijken bij hun aanmelding al onderdak te hebben gevonden.

Handig, zou je denken, maar de rechtstreekse contacten tussen gastgezinnen en vluchtelingen zetten wel de deur open voor mogelijke uitbuiting. Zo zoekt C.M. uit Evere een au pair voor haar gezin met twee kinderen. “Waarom geen jong meisje dat een job als au pair zoekt?”, schrijft ze in een Oekraïense Facebook-groep. Ze belooft een slaapplek en een vergoeding. In ruil moet het meisje vier uur per dag op de kinderen letten en af en toe koken.

Fairwork Belgium, een organisatie die zich inzet voor werknemers met een kwetsbaar statuut, maakt zich zorgen over dit soort aanbiedingen. “Ten eerste is het statuut van au pair opgericht voor culturele uitwisselingen, niet voor mensen met een beschermingsstatuut. Wie een Oekraïner wil aanwerven, moet dat dus doen in de hoedanigheid van een dienstbode. Dat wil zeggen dat je echt loon moet betalen, en niet louter zakgeld”, zegt coördinator Jan Knockaert.

Screening

De Vlaamse socialisten pleiten voor een screening van alle gastgezinnen en vluchtelingen. “Eigenlijk zou de overheid alle plaatsers van online zoekertjes moeten opbellen met de vraag om via het officiële circuit te werken”, zegt Kamerlid Ben Segers (Vooruit). “Maar de overheidsdiensten zijn nu al overbevraagd. Misschien kunnen we middenveldorganisaties zoals Caritas of Vluchtelingenwerk Vlaanderen inschakelen.”

In Nederland werd een gelijkaardig systeem op poten gezet. Een consortium met onder meer het Rode Kruis screent en begeleidt er vluchtelingen en gastgezinnen. Opvallend: liefst 40 procent van de kandidaat-gastgezinnen valt af na de screening, bijvoorbeeld omdat ze niet in een aparte kamer kunnen voorzien.

“Een bijkomend voordeel van zo’n screening is dat de verwachtingen aan beide kanten beter op elkaar worden afgestemd”, zegt Segers. Zo getuigde Cindy uit het Nederlandse Tiel onlangs in de Volkskrant hoe ze een behoorlijke kater had overgehouden aan haar Oekraïense gasten. Ondanks de afspraken bleek de man van het echtpaar in huis te roken. Ook op Belgische internetfora vragen gastgezinnen zich af of ze hun opvang kunnen overdragen aan iemand anders.

Ten slotte eisen de Vlaamse socialisten dat politie en parket actiever op zoek gaan naar malafide advertenties, zoals die van de man in Wilrijk. Intussen zou het federaal parket daartoe de opdracht hebben gegeven aan de federale gerechtelijke politie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234