Maandag 14/10/2019

'Ik hou van onbegrepen monsters'

Voor wie nog nooit een film van Tim Burton gezien zou hebben, is Frankenweenie dé perfecte introductie tot zijn even macabere als fantasierijke universum, waarin humor en horror elkaar tutoyeren. 'De dood is altijd al aanwezig geweest in Disneyfilms.'

In de zwart-witte, in 3D en in stop-motion gedraaide animatiefilm Frankenweenie volgen we de avonturen van de jonge outcast Victor Frankenstein, die zijn geliefde hondje Sparky weer tot leven wekt. Als zijn schoolkameraadjes zijn geheim ontdekken, duurt het niet lang of het ooit zo rustige stadje loopt vol allerlei monsters, groot en klein.

Wat fascineert u toch zo in het genre van de monsterfilm?

Tim Burton: "Wat films zoals Frankenstein, Creature from the Black Lagoon, 20 Million Miles to Earth, King Kong en ook Beauty and the Beast met elkaar gemeen hebben, is dat aspect van het onbegrepen monster. Creaturen die bekeken worden als iets kwaadaardigs, maar dat in feite niet zijn. Het is altijd die emotie geweest die mij aansprak in monsterfilms. Wezens die op zich niet slecht zijn, maar die wel als monsters behandeld worden. Voor bepaalde kinderen, mezelf inbegrepen, is dat iets waarmee zij zich verwant kunnen voelen."

De jonge Victor, dat bent u dus eigenlijk zelf?

"O ja. Er zitten heel wat zaken in deze film die gebaseerd zijn op gevoelens uit mijn kindertijd. Ik had zelf ook een hondje en ik wilde zelf ook een 'gekke professor' worden. Mijn andere aspiratie was in een Godzillakostuum kruipen en Godzilla spelen. Ik maakte thuis ook kleine Super 8-filmpjes. Ik heb dus veel persoonlijke herinneringen in deze film gestopt, niet alleen in Victor maar eigenlijk in alle personages, zoals zijn schoolkameraadjes en zijn leraar. In dat opzicht is Frankenweenie echt eenmemory piece. De film weerspiegelt ook mijn typische tekenstijl. Die is misschien beperkt, maar het zou moeilijk zijn om die nu nog te veranderen. Ik ben wie ik ben. Ik ben opgegroeid in Burbank, in het soort suburbia dat je hier en ook in andere films, zoals Edward Scissorhands, kunt herkennen. Ik vond dat toen geen leuke omgeving, ik haatte het zelfs omdat ik het gevoel had dat ik daar niet thuishoorde. Maar dat gevoel is nu verdwenen. Naarmate je ouder wordt, worden de herinneringen uit je kindertijd minder pijnlijk, maar ze blijven wel interessant. Het wordt meer zoiets als het interpreteren van een vreemde droom."

Ik dacht dat ik dit soort vraag nooit zou stellen, maar in dit geval is een uitzondering toch op haar plaats. Wat was de naam van uw hondje?

"Dat was Pepe. P - E - P - E."

In 1984 hebt u de kortfilm Frankenweenie gedraaid, maar dan wel in live action, als een gewone speelfilm.

"Dat was toen het opzet. Ondertussen heb ik enkele stop-motionfilms gemaakt, zoals The Nightmare before Christmas als producer en Corpse Bride als regisseur. Het is pas toen ik een tijd geleden de originele tekeningen, die ik als voorbereiding van Frankenweenie gemaakt had, opnieuw bekeek, dat het idee groeide om er een stop-motionfilm van te maken, opnieuw in zwart-wit en dit keer in 3D. Op die manier is deze Frankenweenie een totaal ander project geworden. Iets helemaal nieuw. Puurder en eerlijker."

Doorheen uw carrière hebt u een af-en-aanrelatie gehad met Disney. U hebt het zelf ooit een soort draaideurverhouding genoemd. Klopt het verhaal dat zij u daar na de kortfilm Frankenweenie de laan hebben uitgestuurd?

"Ik denk niet dat het daar specifiek mee te maken had. Ik heb er een tijdje gewerkt, heb er allerlei verschillende dingen gedaan, zoals de korte tekenfilm Vincent(over een van zijn idolen, de acteur Vincent Price, JT), maar het paste gewoon niet in hun wereld en in de huisstijl. Het had ook met timing te maken. Het was het begin van de jaren 80 en dat was eigenlijk een dieptepunt in de geschiedenis van Disney. Het was de periode van The Fox and the Hound en The Black Cauldron, die niet bepaald herinnerd worden als Disneyklassiekers. De wederopstanding is later begonnen met The Little Mermaid (1989) en dat werd een soort renaissance voor de animatiefilm. Maar op dat moment was ik al weg.

"Ik blijf Disney wel dankbaar voor de kansen die ik gekregen heb. Het is zeker een leerschool geweest. Ik heb enkele kortfilms kunnen maken en ik mocht tekenen wat ik wou. Het was alleen frustrerend dat daar verder niets mee gedaan werd. Het was duidelijk dat Disney en ik op dat moment niet de juiste mix vormden. In dat opzicht is het dus een soort wederzijdse beslissing geweest om de samenwerking stop te zetten. Maar bij deze film hebben ze mij alle artistieke vrijheid gelaten en ik ben hen daar ook dankbaar voor, want ik besef natuurlijk dat het bijvoorbeeld niet evident is om nu nog een zwart-witfilm te maken. Maar ze zijn mij daarin gevolgd. Ze wisten dat het voor mij een erg persoonlijk project was en ze hebben dat gerespecteerd én gesteund. Anderzijds is Frankenweenie nu ook weer niet zó duur als wat andere animatiefilms nu kosten. Er was dus ook minder druk."

In Frankenweenie zit er een scène waarin op de gevel van een bioscoop te lezen staat dat Bambi daar vertoond wordt.

"Dat heb ik heel bewust gedaan als een soort herinnering. Deze film gaat over een jongetje en zijn dode hondje. Sommigen vinden alles wat met de dood te maken heeft meteen angstaanjagend, vooral voor een Disneyfilm. Maar Bambi dateert uit 1942 en daarin sterft de moeder van Bambi. De dood is dus altijd al aanwezig geweest in bepaalde Disneyfilms. Denk bij voorbeeld ook aan Dumbo, die zijn moeder verliest, of aan The Lion King. En in hun sprookjesfilms, zoals Snow White and the Seven Dwarfs, zitten toch vaak ook griezelige en donkere elementen. Maar volwassenen hebben blijkbaar de neiging om dat te vergeten. Een dode hond in Frankenweenie is dus niet zó buitengewoon."

De dood speelt wel opvallend vaak een rol in uw films. Maar het is niet louter gruwelijk of griezelig. Het heeft zelfs vaak iets vrolijks, zo'n beetje op de manier waarop de Mexicaanse cultuur met de dood omgaat.

"Precies! In mijn Amerikaanse cultuur is de dood een taboe. Ik voel mij veel meer aangetrokken tot de manier waarop de Mexicanen en andere culturen daarmee omspringen. Met humor, met kleur, met emotie. En volgens mij is dat de juiste manier om over de dood te denken. Het blijft natuurljk iets treurig. Ik heb onlangs een goede vriend verloren en zoiets doet uiteraard verdriet, maar het staat ons allemaal te wachten."

Wat indien u, net als de kleine Victor, in staat zou zijn om iets of iemand opnieuw tot leven te wekken?

"Wel, dat zou ik niet doen. Dat zou ik een beetje creepy vinden. (lacht) Ja, het gebeurt in deze film, maar dat is een fantasie, een soort wensdenken. Het is vooral een kwestie van een bepaald gevoel, een bepaalde spirit in leven te houden."

Animatiefilms behoren nu bijna exclusief tot het digitale domein, maar u hebt Frankenweenie nog op de traditionele stop-motionmanier gemaakt.

"Absoluut! Het is nog steeds exact hetzelfde productieproces. En dat is de reden waarom ik er zo van hou. Alles verandert, maar dat verandert niet. We hebben hier wel een digitale camera gebruikt, de Canon 5D, maar het is nog steeds dezelfde nauwgezette, tijdrovende techniek van 24 frames per seconde. We wilden de originele schoonheid van stop-motion bewaren, dus het mocht er ook niet te perfect uitzien. Niet te gladjes en te netjes, zoals bij gewone computeranimatie.

"Het is moeilijk om het precies te beschrijven, maar voor mij heeft het handgemaakte aspect ook een bepaalde emotionele kwaliteit. Ik weet nog hoe spijtig ik het vond toen Disney op een bepaald moment besloot om alleen nog maar computeranimatie te doen en te stoppen met handgetekende animatie, maar gelukkig zijn ze daarop teruggekomen. Er zijn zoveel verschillende vormen van animatie. Ze hebben allemaal hun eigen sterkte en hun eigen charme. Het is gewoon een kwestie van de juiste techniek te kiezen voor een bepaald verhaal. Het feit dat je, zoals hier, die figuurtjes echt kunt aanraken en tot leven brengen, past perfect bij het verhaal van Frankenstein die toch ook dode materie tot leven wekt."

U hebt nu zelf kinderen. Houden die van dezelfde films waar u als kind zo dol op was?

"Wel, kinderen veranderen natuurlijk. Maar ik was wel blij toen mijn zoontje monstertjes begon te tekenen. Ik heb hem al enkele oude stop-motionfilms van Ray Harryhausen laten zien en dat bleek hem wel te bevallen. En toen mijn dochtertje drie jaar was, was The War of the Gargantuas(een Japanse horrorfilm over Frankenstein uit 1968, JT) haar favoriete film. En dat vond ik ook wel leuk. Het is aangenaam dat kids, ondanks alle moderne stuff, nog kunnen genieten van de zaken waar ik indertijd van hield. So far, so good."

Frankenweenieloopt momenteel in de bioscopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234