Vrijdag 04/12/2020

'Ik hoor het de mensen al denken: Bottelare, is that in Africa?'

'Het enige wat gekleurde vrouwen van alle andere mensen onderscheidt, is dat ze minder kansen krijgen.' Viola Davis' speech op de Emmy's maakte indruk. 'Ik werd er emotioneel van', zegt Aïsha Bankolé. 'Als actrice met een donkere huid heb je vaak nog een duwtje in de rug nodig.'

De zin rolt als een parel van haar lippen. "Ook al wordt er niet veel over gepraat, racisme is er nog altijd."

Aïsha Bankolé is 26. Ze woont in Gent, studeert bedrijfspsychologie en speelt toneel bij het amateurgezelschap KNAB in Bottelare. Ze is de dochter van de eerste zwarte winnaar van een César, de Franse tegenhanger van de Oscars.

Haar stem trilt een beetje als ze over de speech van Viola Davis praat, afgelopen zondag op de Emmy Awards. Aïsha zag hem via Facebook, het moderne venster op de wereld. "Ik werd er zelf emotioneel van", zegt ze. "Het is en blijft een gevoelig thema. Zeker voor iemand zoals ik."

Als allereerste actrice met een donkere huidskleur won Viola Davis de Emmy in de categorie 'Outstanding Lead Actress in a Drama Series' voor haar rol in de advocatenreeks How to Get Away with Murder.

"In mijn hoofd zie ik een lijn", zei Davis in haar dankwoord, verwijzend naar de achttiende-eeuwse activiste Harriet Tubman. "En achter die lijn zie ik groene velden en bloemen en prachtige witte dames met hun armen uitgestrekt naar mij, aan de andere kant van die lijn, maar ik kan er niet heen. Ik kan niet aan de andere kant van de lijn komen."

Ze haalde diep adem. "Het enige wat gekleurde vrouwen van alle andere mensen onderscheidt, zijn kansen. Je kunt simpelweg geen Emmy's winnen voor rollen die er niet zijn."

De hele zaal ging staan. Applaus, tranen in de ogen. De dagen daarna vulden opiniestukken alle kranten. Davis werd een heldin genoemd, haar speech historisch.

Aïsha roert in een kop koffe. Ze zegt dat ze momenteel repeteert voor Ja ja maar nee nee, de nieuwe voorstelling van KNAB. Het verhaal is gesitueerd in een flatgebouw met sociale woningen. De bewoners zijn blank en onbehouwen. Hun taal is rauw. Aïsha speelt de rol van Fatima, een meisje van vreemde origine dat op zoek is naar een kamer maar keihard nul op het rekest krijgt.

Weinig kleur in de parochiezaal

"Het is maar een kleine rol", zegt ze. "Zes zinnen over twee scènes heen. Ik had graag een grotere rol gehad, maar dat ging blijkbaar niet."

Vooraf kreeg ze de vraag of ze zich niet beledigd voelde. Dat was ze niet. Ze begreep de rolverdeling en vond het gek dat vooral haar medespelers moeite hadden met de racistische tekst. De wereld op zijn kop, als het ware.

In eerdere stukken vertolkte Aïsha een muzikante en een rolstoelpatiënte. Twee jaar geleden had ze haar eerste hoofdrol beet: die van zwerver in Per(r)ongeluk.

"In het gezelschap waar ik speel, is huidskleur geen bepalende factor", zegt ze. "Daar ben ik vrij zeker van. Evengoed had een blanke die zwerver kunnen spelen. Fatima is de eerste stereotiepe rol die ik krijg. En de verdeling van hoofd- en bijrollen heeft ook te maken met leeftijd en beschikbaarheid."

Vanuit het publiek komt meer verwarring. De Vlaamse parochiezaal is weinig kleur gewoon. Aïsha kan moeilijk zeggen hoe, maar ze voelt vaak stroefheid, ongemak haast. Ze merkt dat inwoners van kleine dorpjes weinig in contact komen met mensen met een donkere huid.

Dus trekt ze graag de oceaan over. In 2012 deed ze auditie voor The Walking Dead. "Ze zochten een 'Afro-American with a southern accent'. Mijn huidskleur zat goed, maar mijn accent blijkbaar niet want ik heb de rol niet gekregen."

Ze lacht zachtjes. "Het is spijtig dat bij audities de huidskleur nog altijd expliciet wordt benadrukt. Dat zou niet mogen."

Twee jaar geleden speelde ze mee in Allure, een flm over vier migrantenvrouwen in New York, verteld tegen de achtergrond van Occupy Wall Street.

"Het was een lowbudgetflm", zegt ze. "Ik heb er dus bijna niets aan verdiend. Het was een boeiende ervaring, maar ik weet ook dat ik die rol nooit had gekregen zonder mijn vader. Je moet connecties hebben om ergens binnen te raken. Zeker als actrice met een donkere huid heb je helaas nog vaak een duwtje in de rug nodig."

Beroemde vader

Haar vader is acteur Isaac de Bankolé. Films als Chocolat, Miami Vice, Ghost Dog: The Way of The Samurai, Coffee and Cigarettes, Casino Royale en Manderlay gaven hem waardering en bekendheid. De Bankolé werd geboren in Ivoorkust, ontmoette in Parijs de moeder van Aïsha en woont al jaren in New York.

In 1987 won hij als eerste zwarte acteur een César, voor 'Meilleur Espoir' dankzij zijn rol in Black Mic Mac van Thomas Gilou.

"Ik weet niet of hij toen een speech heeft gegeven", zegt Aïsha. "Over racisme of discriminatie in de flmwereld hebben we eigenlijk nog niet veel gepraat. Maar toen ik mijn vader voor het eerst vertelde dat een carrière als actrice mijn grote droom was, zei hij wel meteen dat het niet gemakkelijk zou zijn. 'Voetjes op de grond', zei hij. 'Het is hustling.' Ongetwijfeld verwees hij toen ook naar onze huidskleur. Daarom wil ik eerst mijn studie afmaken, dan heb ik tenminste een back-up voor als het niet zou lukken als actrice."

Gelukkig is de situatie de laatste tijd aan het veranderen, zegt ze. Als je naar series als How to Get Away with Murder of Scandal kijkt, zie je eindelijk zwarte actrices in de hoofdrol. Maar dat is Amerika, hier in België blijft de spoeling dun.

"Zet de Vlaamse tv op en je ziet alleen maar blanke acteurs in de hoofdrollen", zegt Aïsha. "Iemand met een andere huidskleur is echt nog iets abnormaals, iets uitzonderlijks. Ik begrijp dat niet, zeker niet als je ziet hoe gemengd de wereld vandaag is."

Bottelare, Afrika

Na deze week gaat Viola Davis de geschiedenisboeken in.

Isaac de Bankolé is binnenkort te zien in de flm The Last Witch Hunter, naast Vin Diesel en Elijah Wood.

Aïsha werkt aan haar thesis en hoopt binnenkort een baan te vinden. Als bedrijfspsychologe of, wie weet, als actrice. Een nieuw flmproject in New York komt eraan en via castingbureau Hakuna, dat focust op acteurs met een donkere huidskleur en werd opgestart door onder meer Matthias Schoenaerts en Adil El Arbi, mikt ze op rollen dichter bij huis.

Als ze later groot en rijk en succesvol is, en na het winnen van een Oscar of een Emmy een speech moet geven, zal ze zeker de vrienden uit Bottelare bedanken. "Ik hoor het de mensen in de zaal nu al denken: 'Bottelare? Is that in Africa?'"

De voorstelling Ja ja maar nee nee van KNAB gaat op 19 november in première in jeugdcentrum Molenhoek in Merelbeke.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234