Zaterdag 17/04/2021

'Ik hoop dat ik nooit zal bekendstaan als zakenman'

Alexander de Vos van Steenwijk

Als we hem ontmoeten, staat de 36-jarige Alexander de Vos van Steenwijk voor een tweede belangrijke stap in zijn carrière. De eerste was de oprichting van InTouch samen met Yves van Sante, de tweede de overname door de Amerikaanse telecomgroep GTS. Tijdens ons gesprek kan hij er nog niets over zeggen. Enkele dagen later blijkt dat De Vos ook binnen de grote groep zijn bedrijf kan handhaven. InTouch blijft als productnaam bestaan en wat meer is, GTS blijft het als luis in de pels van Belgacom zien.

Josse Abrahams

De luis in de pels is de manier waarop De Vos van Steenwijk zich met InTouch profileert. De kleine, jonge telefoonmaatschappij die een plaats in België probeert te veroveren en voortdurend tegen de muur Belgacom botst, dat er alles aan doet om InTouch het leven zuur te maken. Rechtszaken volgen elkaar dan ook geregeld op. InTouch bouwde bekendheid op met zijn vooraf betaalde goedkope telefoonkaart, maar sinds dit jaar vooral met zijn goedkope tarieven voor internationaal telefoonverkeer. Daarnaast biedt het ook nog specifieke diensten aan zoals fax on demand of carrier select, waarmee via InTouch gebeld kan worden als men vooraf een viercijferig nummer draait.

De PhoneTone, de naam van het fameuze internationale telefoontarief van InTouch, was een staaltje van creatief omgaan met een ex-monopolist in een geliberaliseerde markt. InTouch liet de mensen bellen naar een goedkoop 070-nummer voor de prijs van een interzonaal tarief. Dergelijke nummers worden door Belgacom aan andere operatoren aangeboden die dat gebruiken om informatie aan de klanten te geven. Dat via dat nummer internationale gesprekken werden opgezet tegen een tarief van 3,5 frank (0,09 euro) per minuut in de daluren en 7 frank (0,17 euro) in de piekuren, was iets waar niemand aan gedacht had of van had durven gebruikmaken. InTouch haalde er zich de toorn van Belgacom mee op de hals. Opvallend was dat ook het regelgevende BIPT verrast leek door het initiatief van de nieuwe telefoonmaatschappij en Belgacom niet automatisch volgde. De zaak is nog steeds hangende. Eind vorig jaar verloor InTouch dan weer een zaak van vergelijkende reclame die Belgacom was begonnen.

De Vos van Steenwijk kreeg een streng imago door zijn voortdurende aanklacht tegen de grote concurrent. Zijn onberispelijke en verzorgde uiterlijk gecombineerd met een veeleer ernstig gezicht werkt dat beeld nog in de hand. Toch komen er tijdens ons urenlange gesprek in het Brusselse Warandepark zachtere kanten naar boven. Alleen als de naam Belgacom valt, verandert de toon, al klinkt er ook begrip door. Het strenge imago bouwde hij naar eigen zeggen willens nillens op. "Als we zo hard optreden, is dat tegen onze zin. We hebben 2,5 jaar met Belgacom willen praten. Trouwens, als men ons agressief gedrag verwijt, wat doen zij dan. Agressief zijn in het zakenleven dat noem ik bijvoorbeeld misbruik maken van monopolies."

De aanpak van InTouch vond bijval in de figuur van Luc Bertrand van de holding Ackermans & van Haaren (AvH), die in 1997 een belangrijke participatie nam. Voor De Vos van Steenwijk was het een erkenning van vier jaar timmeren aan de weg. Ondertussen verkocht AvH in september de participatie aan het Amerikaanse Global Telesystems Group (GTS), dat niet meer en niet minder dan de tweede plaats wil halen op de Belgische telefoonmarkt. Een immense opdracht voor de vroegere InTouch-mensen die dat samen moeten realiseren met de vroegere medewerkers van Esprit Telecom, eveneens door GTS overgenomen. Het jonge management kan echter rekenen op een grote operationele partner en op voldoende kapitaal. Of De Vos van Steenwijk er zich goed bij zal voelen, hij meent van wel. Zelf ontkent hij dat hij niet onder gezag van iemand anders kan werken, "maar ik wil wel graag gehoord worden. In een grotere organisatie moet goed in- en extern gecommuniceerd worden".

De ironie wil namelijk dat Alexander de Vos van Steenwijk zijn eerste stappen in de telecomwereld bij Belgacom zette als medewerker van Baudouin Meunier, de man die bij de nationale telefoonmaatschappij nog steeds instaat voor de residentiële divisie, de klanten als u en ik. Op dat ogenblik werd het bedrijf geleid door de Nederlandse Belg Bessel Kok. Niet dat de nationaliteit van Kok De Vos over de brug haalde. Hij was al eerder in België beland om er als algemeen directeur een businessplan te schrijven voor het Waalse biotechbedrijf 4C. Dat deed hij met zijn Master of Business Administration (MBA)-diploma van Ann Arbor dat hij bovenop zijn studies rechten en filosofie aan de universiteit van Leiden behaalde. Zijn toekomst lag echter niet bij 4C, waar hij geen contract kreeg toen het businessplan klaar was.

En toen wenkte Belgacom. Hij kwam er als jonge idealist terecht met het idee een nieuw bedrijf te maken van de telefoonmaatschappij. "Maar het cynisme waarmee Belgacom geleid wordt, is stuitend." Een verbeten trekje verschijnt rond zijn mond. Nochtans is het bedrijf effectief veranderd de afgelopen jaren. Er ging wel degelijk een andere wind waaien. "Het is een langzaam proces. Ik heb daar in de tijd dat ik er was, geen goede aansluiting gevonden met de toenmalige leiding. Er was geen lotsverbondenheid of affiniteit. Ik had niet het gevoel dat het mensen waren zoals ik, die willen opbouwen, die naar de grond van de zaak gaan, die de wind willen voelen op de wangen en de regen die striemt in het gezicht."

In 1994 besloten De Vos van Steenwijk, hij was toen 31 jaar, en Yves Van Sante, eveneens een ex-personeelslid van Belgacom, een eigen telecombedrijf te starten. Uitgangspunt was het leveren van telefoondiensten met toegevoegde waarde. Hun markt lag niet in de gewone spraaktelefonie via een vast telefoonnet, maar in zelf ontwikkelde telecomproducten voor bedrijven, maar ook voor het grote publiek. InTouch was een van de eerste bedrijven die in 1998, vlak na de door Europa verplichte liberalisering, met een vooraf betaalde telefoonkaart voor het grote publiek kwam, kaart die nota bene te koop werd aangeboden aan de loketten van de spoorwegen. Hij ondervond vrij vlug dat de ex-monopolist niet bereid was zomaar stukken van zijn marktaandeel op te geven aan de nieuwkomers. Waar de andere concurrenten op de Belgische markt dikwijls zelf dochterbedrijven van monopolisten in hun land op een veeleer voorzichtige manier oprichtten, zoals British Telecom of het Nederlandse KPN, vocht InTouch de gevechten op straat uit. De Vos van Steenwijk als straatvechter, je zou het hem niet nageven.

Vooral omdat hij geboren werd als zoon van een Nederlands diplomaat die nog maar enkele maanden geleden met pensioen ging. Bij de noorderburen is Godert de Vos van Steenwijk een van de meer bekende ambassadeurs. De man nam bijvoorbeeld een uitgesproken standpunt tegen de uitbreiding van de Navo in, een stelling waarmee hij in de Nederlandse pers opzien baarde. Alexander werd geboren in India, leefde een tijdje in Japan, in Frankrijk en Suriname en vertoefde in zijn kinderjaren in een erg beschermd milieu. Het neemt niet weg dat hij in aanraking kwam met die andere culturen. "Van de landen waar ik was, heb ik enorm veel gehouden. Het is onmogelijk om die mensen te zien als buitenlanders. Als je daar als kind bent opgegroeid, is het alsof de verschillen op de tweede plaats komen. Of een kleuter aan de hand loopt van een Japanse kinderjuffrouw of een Nederlandse, maakt geen verschil. Ik beschouw dit gevoel als een groot goed. Verschillen tussen mensen is iets wat we zelf willen zien. Dat geldt volgens mij trouwens ook voor de verhouding tussen man en vrouw. In het licht van karakterverschillen zijn verschillen tussen man en vrouw niet belangrijk. De meeste product managers bij InTouch zijn vrouwen. Niet omdat we positieve discriminatie toepasten, want dat is beledigend en in strijd met de waardigheid, maar het heeft gewoon allemaal met karakter te maken, met persoonlijkheid."

De jonge Alexander deed nog andere ideeën op door zijn buitenlandse ervaring, wat aanleiding geeft tot een verrassende stellingname over kolonialisme. "Ik heb twee jaar in Suriname gewoond. Dat was de alleraardigste plaats op de wereld met goed zelfbestuur enzovoort. Wel, dat land is verwoest door het socialistische dogma dat er geen kolonie mocht zijn. Het gevolg was dat de intelligentsia vertrok en dat 6 miljard gulden in onzinnige projecten werd gestoken. Nu is het land een haven van cocaïnesmokkel en heerst er bittere armoede." Als we opmerken dat kolonies toch op zijn minst uit de tijd zijn, relativeert hij. "Toen was het onbespreekbaar. Nu kan er weer over gesproken worden. Is het niet opvallend dat de Nederlandse Antillen niet onafhankelijk willen zijn. Suriname was indertijd erg autonoom. De rechters waren bijvoorbeeld Surinamers. Als er toen een referendum was gehouden, zou de onafhankelijkheid het nooit gehaald hebben." Wat er met Suriname gebeurde, leverde De Vos van Steenwijk een aversie voor dogma's op.

Vreemd dat het nooit bij hem opkwam om naar vaders voorbeeld de natie te dienen als diplomaat of als ambtenaar. Van thuis uit werd er echter niets opgelegd aan de kinderen. "Onze ouders lieten ons vrij. We moesten doen wat ons het best leek. 'Verloochen jezelf niet', was hun devies. Ik had ook geen behoefte om me tegen hen af te zetten. Het familiale heeft natuurlijk een sterke invloed op mij uitgeoefend. Mijn ouders dulden geen flauwekul. 'Als je kunstenaar wil worden, moet je het doen, maar wees daar niet halfzacht in', zeiden ze. Een tante was eerste secretaris op de ambassade van Parijs. Zij heeft alles laten liggen om bij Abbé Pierre te gaan. Dat bedoelden mij ouders dus." Alexander koos niet voor het kunstenaarschap, noch voor een leven in het teken van anderen zoals zijn tante, al werd hij er zeker door beïnvloed (zie verder). Maar dienstbaarheid aan de natie zat er evenmin in. "Ik zag het niet zitten om te gaan werken voor een overheid die gebureaucratiseerd en gepolitiseerd was. Ik zou daar te weinig mogelijkheid hebben om iets in beweging te brengen. Het neemt niet weg dat ik belangstelling heb voor het reilen en zeilen van de staat. Ik hoop trouwens dat ik nooit zal bekendstaan als zakenman, ook al zit ik nu in een bikkelharde omgeving."

De Vos van Steenwijk deed zijn militaire dienst, zoals allicht van hem verwacht werd, in Nederland. Het liet onuitwisbare sporen na. Hij werd officier in een infanterieregiment en kwam er mensen tegen die men met zijn achtergronden normaal gezien niet ontmoet. Hij deed er een onwrikbare mening op over gelijke kansen en de rol van het leger. "Het militaire bedrijf is voor mij iets onontbeerlijks. Het houdt zich bezig met belangrijke vraagstukken, met vragen over leven en dood. Maar noem dat alstublieft geen militarisme. Tijdens de militaire dienst heb ik goed kunnen zien waar slecht onderwijs toe leidt. Het is onaanvaardbaar dat mensen van twaalf jaar door de mazen van het net vallen. Een maatschappij moet ervoor zorgen dat iedereen zijn plaats krijgt en als iemand dat niet wil, is dat kennelijk zijn plaats." We zouden er het etiket 'paternalisme' op kunnen kleven, iets wat De Vos van Steenwijk allerminst lijkt te raken. "Als het paternalistisch is om te hopen dat iemand gelukkig is, laat het dan paternalisme zijn."

De Vos van Steenwijk studeerde rechten en filosofie aan de universiteit van Leiden. Hij begon te werken als advocaat "wegens mijn belangstelling voor recht. Mijn patroons (advocaten bij wie hij werkte), Jan Willem Sodderland en Otto de Witt Wijnen, hebben veel invloed op mij gehad. Ik heb alle soorten rechtszaken gedaan, onder meer tegen de Nederlandse PTT in verband met de liberalisering van de eindapparatuur. Daardoor kreeg ik inzicht in het eigendom van een netwerk."

Het filosofische trekje ging echter niet verloren. Tijdens ons gesprek wandelen we een hele tijd door het Warandepark dat op een boogscheut van de kantoren van InTouch ligt. Hij kuiert er graag rond. De geschiedenis van het park gecombineerd met de typische inrichting brengt hem aan het mijmeren over de plataan als een cultuurboom waar hij graag bij gefotografeerd wordt of over de Franse stijl die toch wel tot een schok moet leiden bij het Japanse Nissan waarin Renault een belangrijke participatie nam. Hij kon toen nog niet weten dat Nissan deze week de sluiting van vijf fabrieken en het ontslag van 21.000 mensen zou aankondigen, kortom, de Franse stijl die men ook in Vilvoorde leerde kennen. Daarna brengen we minstens twee uur door op een bank vlak tegenover de ingang van de Generale Maatschappij. We komen dan ook onvermijdelijk bij het Belgische kapitalisme en het ondernemersklimaat, dat De Vos van Steenwijk niet schitterend noemt. "Te wijten aan deze mannen hier", schudt hij met zijn hoofd in de richting van het Generale-hoofdkwartier. "Nieuwkomers hebben het in België niet gemakkelijk vanwege die 'pour vivre heureux, vivons cachés'-mentaliteit. Er heerst een gesloten consensueel klimaat." Dat Belgische bedrijven worden overgenomen, is voor hem dan ook een teken aan de wand.

Iemand die met al die dingen bezig is en hoe langer hoe meer de filosofische weg opgaat, lijkt niet echt af te stevenen op een fin de carrière in het bedrijfsleven. Of wel? "Ik wil in ieder geval ook andere dingen blijven doen. Er zijn zoveel waardevolle dingen waar wij ons mee kunnen bezighouden en die niet gericht zijn op het zakendoen. Anderzijds maakt dat laatste het natuurlijk wel mogelijk om te weten hoe de wereld in elkaar zit. Maar ik weet niet of ik nog eens vijf jaar lang dag en nacht wil werken op deze manier. Wilt u altijd journalist blijven? Ik heb altijd veel belangstelling gehad voor caritatieve activiteiten. Ik werk op bescheiden schaal bij verschillende stichtingen. Mijn moeder was een van de medeoprichters van een Nederlandse stichting voor chronisch zieke kinderen. Het is voor mij in ieder geval heel moeilijk om motivatie te putten uit geld op zich, wat niet wegneemt dat ik graag veel geld verdien omdat dat nu eenmaal de maatstaf van mijn succes is."

'Het is voor mij moeilijk om motivatie te putten uit geld op zich, wat niet wegneemt dat ik graag veel geld verdien, het is de maatstaf van mijn succes'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234