Zaterdag 07/12/2019

'Ik heb nooit aan mezelf getwijfeld'

Zijn grootste fout? Frieten halen in de frituur. En als hij al eens een crisis heeft, dan duurt ze hoogstens drie minuten. Gilles De Coster is geen man van spijt of weltschmerz, wel van pragmatisme. 'Wordt je programma afgeschaft? Maak dan een ander. Zo simpel is dat.'

Of de fotograaf zijn wallen niet te geprononceerd in beeld wil brengen, vraagt hij. Drie uur geslapen maar, vandaar. Gilles De Coster (32) zit weer volop in de opnamen van De slimste mens ter wereld (de finaleweken zijn begonnen), en hij heeft net een proefopname van zijn nieuwe programma Het jaaroverzicht live achter de rug. Dat komt vanaf volgende week maandag op het scherm.

"Het was de eerste keer dat we in het decor en met publiek opnamen. Er is nog veel werk - ik ben nog niet de meest geschoolde presentator - maar het was goed. Heel stresserend wel. Ik denk dan 's nachts nog aan de zotste dingen, schrijf ze op, of mail ze door naar de collega's. Slapen doe ik dan dus bijna niet."

Roken daarentegen, dat doet hij wel. "En nu nog meer, omdat ik zo veel stress heb. Stom, want ik ben het echt beu, die sigaretten. Ik geniet maximaal van één exemplaar per dag, en ik rook er tussen de tien en vijftien, kun je nagaan. Ik heb altijd weer een excuus om het nog niet te doen, maar ik wil er binnenkort toch echt mee ophouden."

Je gaat aan kinderen beginnen, las ik. Misschien is dat een goede reden om te stoppen?

"Ho ho, dat gaat om vage toekomstplannen. Ooit wil ik wel kinderen, heel graag, maar trouwen en een kroost zijn echt geen thema's die momenteel thuis op tafel liggen. (De Coster is samen met StuBru-presentatrice Linde Merckpoel.) En mocht het wel zo zijn, dan zou ik het niet zeggen. Ik erger mij daar dood aan, als men je onbeschaamd vraagt of het nog niet stilaan tijd wordt om aan kinderen te beginnen. Er zijn genoeg mensen bij wie het niet wil lukken, en bij wie zo'n vraag heel ongelukkig aankomt. Erg dom en onbeleefd dus."

Is roken de enige zonde waartegen je moet strijden?

"(denkt na) Ik moet erop letten dat ik mezelf niet te serieus neem. Als het een slechte dag is op het werk, dan bepaalt dat ook mijn humeur. Dat mag niet gebeuren. Want voor je het weet zit je voortdurend te verkondigen hoe belangrijk het is wat je doet. Terwijl het toch ook erg relatief is. Daarom vind ik zelfspot ook zo belangrijk. Als je jezelf te fantastisch begint te vinden, wordt het gevaarlijk. En wat ook een probleem is: ik eet veel te graag. Daar moet ik echt voor oppassen."

Zeker nu je een schermgezicht geworden bent.

"Dat is de reden niet, hoor. Ik ben wie ik ben op dat scherm. Nee, puur voor mezelf moet ik dat in de gaten houden. Ik geniet gewoon enorm van lekker eten met vrienden. Of van alleen thuis zijn en frietjes halen in de frituur. Bijvoorbeeld op een avond als ik niks te doen heb en de hele tijd in de zetel kan hangen."

Twee jaar geleden zei je dat je geen last hebt van de fameuze dertigerscrisis. Is dat nog altijd zo?

"Absoluut. Ik zou niet weten waarom. Alles loopt fantastisch. Die algemene staat van weltschmerz, die is me volledig onbekend. Pas op, er zijn ook wel dagen waarop ik me afvraag of ik goed bezig ben, en dan komt ook wel eens die vraag: 'Is het nu niet meer dan dit?' Maar dat duurt dan drie minuten. (lacht) Dan heb je geen last van een dertigerscrisis, denk ik. Ach, het leven is te kort om er de hele tijd over na te denken. Leef het gewoon, en sta er niet te veel bij stil. Toch?

"Ik kan me wel eens aan ergeren aan dat gezeur, zeker als je eigenlijk weinig reden hebt om je slecht te voelen. Mijn filosofie daarover is deze: ga op reis, dat zorgt ervoor dat je een andere blik krijgt op je leven en je land. Toen ik terugkwam van een reis naar India, waar ik net geen kinderen had zien sterven in de goot, of toen ik voor De kruitfabriek de Congolese gynaecoloog Denis Mukwege geïnterviewd had, klonken mijn eigen beslommeringen behoorlijk irrelevant.

"Linde en ik zijn ons heel bewust van het geluk dat we hebben. We hebben een mooie relatie, we werken voor fijne bazen, we hebben erg leuke vrienden, en we komen uit mooie, warme gezinnen. Ik ben mijn moeder verloren toen ik elf was, maar mijn vader heeft ons gezin op ongelooflijke wijze bij elkaar gehouden.

"Dat is dus wel vier keer de jackpot die wij gewonnen hebben, terwijl er zoveel mensen zijn die dat niet kennen. Voor je begint te klagen, moet je je daar dus tenminste bewust van zijn, vind ik. Of klink ik nu als een pastoor? Toegegeven, ik zaag soms ook op alles en iedereen. Dat kan trouwens héél plezant zijn. Maar na drie minuten begint Linde mij uit te lachen, en dan is dat over."

Toen eind april besloten werd om De kruitfabriek stop te zetten, moet je het toch moeilijk hebben gehad?

"Natuurlijk is dat lastig, en natuurlijk blijft dat wel een tijdje hangen, want ik deed het graag en ik vond het ook een goed programma. Maar ik had tegelijk het gevoel dat het ook wel te begrijpen was. Het was gewoon te duur voor een nieuwe zender, en de kijkcijfers wilden niet mee. Als het onrechtvaardig was geweest om het programma te beëindigen, had ik het moeilijker gehad. Misschien heb ik toen gewoon als een journalist gereageerd: de zaak nuchter langs verschillende kanten bekijken."

Maar nu is er een nieuw programma, Het jaaroverzicht live. Wat mogen we verwachten?

"In elke aflevering gaan we, samen met een vast panel, het nieuws van één maand uit het voorbije jaar bespreken. We leven in een maatschappij waarin je elke minuut van de dag een berg informatie naar je hoofd krijgt gegooid. Dat gaan we nu allemaal met enige afstand bekijken: wat is relevant genoeg geweest om in het jaaroverzicht te komen? Dat kan betekenen dat zaken die drie weken lang in de media zijn verschenen, op het einde van de rit toch niet meer belangrijk blijken te zijn. Of vice versa.

"Neem nu de regenboogrel met Bart De Wever (N-VA). Hij zegt één zin, over homo's die geen regenboog-T-shirts mogen dragen achter het loket, en dat ontploft. Meer nog, dat blijft dagenlang duren. Maar vooral: álles wat hij daarna als burgemeester zegt, ontploft. Dan klopt er toch iets niet meer? In Het jaaroverzicht live bespreken we dus met welke zin en onzin we bezig zijn geweest in de media. Op een aangename manier weliswaar, met panelleden als Bart Cannaerts, Mark Uytterhoeven, Mia Doornaert of Peter Vandermeersch."

De journalistiek laat je blijkbaar niet los. Woensdag tweette je nog: 'Ik hoed mij voor journalisten die zichzelf een beïnvloedende taak toedichten, in welke richting dan ook.'

"Natuurlijk laat me dat niet los. Journalistiek is mijn vak en mijn lief. Maar de realiteit is: ik werk nu voor Woestijnvis. En Woestijnvis levert nu aan VIER. Als je daar iets kunt maken dat én relevant is én een breed publiek kan aanspreken, dan is dat toch veel waardevoller dan in een klein, besloten clubje blijven? Het zal een moeilijke oefening zijn, dat wel, en ik weet niet of ik erin zal slagen. Maar ik geloof wel heel erg in het concept. Al was het maar omdat we het zelf bedacht hebben (lacht). De enige fout die ik niet mag maken is: one of the boys worden."

Is dat geen contradictio in terminis, niet one of the boys worden bij Woestijnvis?

"Zeker niet. Van de schermgezichten ben ik misschien de enige die enkel met journalistiek bezig is, maar ik moet wel mezelf blijven. Ik ga niet ineens de clown uithangen en scheve moppen beginnen te maken. Daar zijn anderen veel beter in. En als dat toch gebeurt, zijn er voldoende mensen in mijn buurt en bij Woestijnvis die mij daarop zullen wijzen."

Je hebt ooit gezegd dat je wel eens een programma als het vroegere De keien van de Wetstraat wilde presenteren. Geldt dat nog altijd?

"Hm, dat weet ik niet. Misschien is de politiek daar wel wat te beperkt voor geworden. Ik vrees dat ik er niet meer zo door gebiologeerd ben als vroeger. De politieke arena is de afgelopen jaren weinig stichtend geweest. Ook voor de mensen die dat moeten verslaan."

Je bent opgegroeid in een tweetalige familie. Beïnvloedt dat je kijk op het politieke gekrakeel?

"Nee, ik ben heel onthecht van dit land. Ik vind België fantastisch en tegelijk vind ik het een ramp. In geen enkele richting heb ik meer affiniteit voor Vlamingen of Walen.

"Thuis werd er Frans gesproken, en op school sprak ik Nederlands. Mijn ouders vonden dat belangrijk. Zij hadden trouwens hetzelfde meegekregen van hun ouders. Je hoort dus niet aan mijn Frans dat ik Nederlandstalig ben, of aan mijn Nederlands dat ik Franstalig ben. Dat is geweldig, ik ben mijn ouders daar nog steeds heel dankbaar voor.

"Ik vind wel dat journalisten veel meer een blik over de taalgrens moeten werpen. In beide richtingen. Dat geldt trouwens ook voor de gewone burger. De wereld zit namelijk iets moeilijker in elkaar dan dat alles wat fout loopt de schuld is van die verdomde buur."

Volgende week start je eigen programma, je zit in de finaleweken van De slimste mens: je bent niet van het televisiescherm weg te slaan. En toch zei je in 2009 dat je een radiomaker bent, en dat tv je veel minder aanspreekt.

"Ik vind radio maken nog altijd het plezantste wat er is. Alleen werk ik op dit ogenblik bij het plezantste bedrijf ter wereld, en daar maken ze televisie."

Heb je anderhalf jaar geleden Radio 1 dan verlaten voor de uitdaging, zoals dat zo mooi heet?

"Jakkes, uitdaging, nee, zo'n lelijk woord. Weet je wat het is? Als straffe makers als Jan Eelen of Tom Lenaerts je vragen om met hen samen te werken, dan moet je gewoon je horizon verruimen. Ik heb De ochtend heel graag gedaan, maar het was wel een redelijk besloten wereld. Het draaide enkel om nieuws, en ik heb nog andere dingen in mijn DNA zitten. Het moeilijke aan de beslissing om weg te gaan bij Radio 1 was alleen die typische, conservatieve angst om te verlaten wat ik had. Ik heb geweend toen ik bij De ochtend vertrok. Keihard is dat. Je werkt op de zotste uren van de dag met die mensen samen, en die moet je dan voor een stuk uit je leven bannen, zeker omdat je naar de grote concurrent gaat.

"Vergis je dus niet: ik was heel tevreden bij Radio 1. Anders zou ik er trouwens niet vertrokken zijn. Als je aan het miezeren en aan het wegkwijnen bent, en je trekt dan de deur achter je dicht, dan zou ik dat als falen beschouwen. Ik heb een positieve keuze gemaakt voor iets, niet tegen iets. En na anderhalf jaar heb ik nog altijd geen spijt. Echt niet."

Spijt heb je pas als blijkt dat je vorige job toch beter was. Dat is dus niet zo? Ondanks het feit dat je een grote rol bij De ochtend had ingeruild voor een kleine bijrol in De kruitfabriek?

"Maar had ik al iets bewezen op tv om daar direct een grote rol te krijgen? Natuurlijk wilde ik soms dóórgaan bij de interviews, zeker als er een politicus langskwam, maar ik wist bij de overstap heel goed dat het niet zo zou worden. Ik wist dat ik mijn bestuurdersstoel afgaf, maar dat was de bedoeling. Ik kende niets van tv. Iedereen was daar beter dan ik. Naar Woestijnvis gaan was in de eerste plaats een oefening in opnieuw beginnen. En dat is altijd gezond. Je mag jezelf niet als vanzelfsprekend gaan beschouwen. Zo stelde ik in het begin behoorlijk slechte vragen in De kruitfabriek. Voor een breder publiek moet je het anders doen. Een heel waardevolle leerschool is dat."

Tv is oppervlakkiger dan radio, en het enige medium dat echt geschikt is voor een diepte-interview, is print, zeg je. En iedereen maar denken dat jij een man van diepgang bent.

"(lacht) Oei, stel ik de mensen nu teleur? De diepgang in mijn werk is dat ik mij geweldig amuseer, dat ik ten gronde leer wat het vak televisie maken te betekenen heeft, en dat ik leer wat een crisisjaar voor een bedrijf betekent. Bovendien zit diepgang niet alleen in je job. Een mens is toch meer dan wat hij toevallig vijf jaar op de radio heeft gepresenteerd?

"Maar in Het jaaroverzicht live wil ik zeker op een slimme manier naar het jaar kijken. En daar moet dan een aangenaam tv-programma voor een breed publiek uit voortvloeien. Als dat de verandering is die ik doormaak, graag dan."

Gaat dit programma nu de ultieme test zijn voor Gilles De Coster bij Woestijnvis?

"Er zijn nog andere plannen, hoor. Sommige concreet, sommige vaag. Het is dus niet zo dat dit mijn grote examen gaat zijn. Bovendien heb ik al een zekere rust, omdat ik De ochtend als een geslaagd verhaal beschouw. Als ik dan toch moet falen, doe ik dat liever als ik al iets succesvols achter de rug heb. Dat geldt trouwens ook voor De slimste mens. Mijn basis is daar gelegd, en of ik nu al dan niet ook de finale haal, kost me geen nachtrust meer."

Je bent nu anderhalf jaar weg bij de VRT. Hebben ze je al teruggevraagd?

"Ai, die vraag. Laat het me zo zeggen: er zijn hier en daar wel een paar aanbiedingen geweest. Maar eigenlijk is dat irrelevant. Ik zit namelijk nog altijd bij Woestijnvis. Bij de beste tv-makers van het land, waar het niet zo simpel is om iets goeds te maken. De lat ligt enorm hoog. Dat is goed voor mij, het houdt me wakker."

Tegenwoordig is het anders ook niet simpel om iets goeds te maken bij Radio 1. De luistercijfers dalen, Joos wordt afgevoerd. Hoe kijk jij daarnaar?

"Eerst en vooral met een bloedend hart. Maar ik ken de situatie. Toen Radio 1 in 2007 hervormd werd, was er ook snoeiharde kritiek op zowat alles en iedereen. Te weinig diepgang, slechte muziek, te veel faits divers, noem maar op. Dat is dezelfde kritiek als nu. Wat niet wil zeggen dat er geen probleem is. Als je een kwart van je luisteraars verliest, dan is er iets wat niet werkt. Maar ik weet ondertussen ook: geef de dingen wat tijd, en het komt wel weer goed.

"Vergeet ook niet dat Radio 1 een heel moeilijke zender is om in te vullen. Er is actua, sport, muziek, cultuur, en human interest. De zender moet al die verschillende opdrachten waarmaken. De ene krijgt het op zijn heupen van Sporza, de andere luistert net dáárvoor naar Radio 1, sommige cultuurmensen ergeren zich blauw aan De ochtend, bij anderen is het net omgekeerd. Geen gemakkelijke taak."

Moet Radio 1 toch ook niet de plaats blijven waar programma's als Joos worden gemaakt?

"Dat is moeilijk om over te oordelen, vind ik. Ik wil niet de schoonmoeder zijn van Radio 1, als iemand die er weggaat en er dan zijn oordeel over velt. Ik vind wel dat de VRT naast alle andere opdrachten ook een laboratoriumfunctie heeft. Waarmee ik niet wil zeggen dat Joos een nicheprogramma is. Maar als het daar niet kan, waar dan wel?

"Los daarvan: Ruth is top. En ze zal zeker iets anders gaan maken dat ook top is. Dat geldt trouwens ook voor De kruitfabriek. Het is jammer voor de mensen die er graag naar keken dat het is afgevoerd, maar dan moeten wij gewoon maar zorgen dat er iets anders in de plaats komt. Het echte talent zit hem in hoe je omgaat met zulke beslissingen: niet bij de pakken blijven neerzitten, maar iets anders gaan doen, zo simpel is het."

Twijfel of onzekerheid zijn er bij jou dus nooit geweest na het opdoeken van De kruitfabriek?

"Jawel. Onzekerheid is er altijd. Dat was ook zo bij De ochtend. Zelfs bij de best mogelijke interviews vraag je je af of het wel goed genoeg was. Dat is het zotte aan dit metier, of het nu voor de camera of voor de microfoon of in print is. Maar die onzekerheid stuwt je vooruit, dat is goed.

"Twijfelen aan je zelfvertrouwen, dat is iets anders. Ik heb nooit aan mezelf getwijfeld. Ook niet over mijn keuze om naar Woestijnvis te gaan. Jamais. Ik bedenk dingen die voor mij totaal nieuw zijn, in een omgeving die helemaal anders werkt dan de dagelijkse productie die ik bij de VRT gewoon was. Dat vergt een aanpassing, maar mijn zelfvertrouwen ben ik er niet door verloren."

Laatste vraag. Wat zou je liefst zijn: 'Slimste mens ter wereld' of 'Beste echtgenoot ter wereld'?

"(lacht) Shit, die is gemeen. Maar voorlopig gaan Linde en ik niet trouwen, dus kan ik met een gerust hart zeggen: 'Slimste mens ter wereld'. Dan ben ik toch nog 'Beste lief ter wereld'."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234