Zaterdag 04/07/2020

'Ik heb niets met 18-jarigen'

'We denken er niet aan om je kant-en-klaarmaaltijden voor te schotelen.' Zo complex en tegendraads als Tool klinkt, zo'n dwarsligger is ook hun frontman en cultfiguur Maynard James Keenan. 'Maar toch denk ik dat onze muziek duidelijk genoeg is. Zélfs voor de Happy Mealgeneratie.' Door Gunter Van Assche

Maynard James Keenan draagt een donkerblauwe baseballpet die zijn felle ogen bijna volledig verbergt als hij tegenover ons komt zitten. De Toolfrontman spreekt op een manier die je spontaan een onbehaaglijk gevoel geeft. Zonder veel emotie en bijna geruisloos formuleert hij zijn gedachten, alsof hij twijfel wil zaaien over wanneer iets een grap of ernst is. In de kamer wordt zijn stem nét niet overstemd door de airconditioning. Met diezelfde stem zingt Keenan misschien ook "de wiegeliedjes wanneer ik me slecht voel", waarmee boezemvriendin Tori Amos hem ooit aankondigde tijdens een concert.

Vijf jaar lang hulde Tool zich in stoïcijns stilzwijgen, tot de band die stilte zelf verbrak met de release van 10,000 Days eerder dit jaar. Zo'n lange onderbreking kondigt meestal de zelfmoord van een groep aan, maar Tool verkreeg er een mythische status door. En dat tot grote ergernis van de zanger: "Ik heb er geen idéé van waarom fans mij serieus zouden nemen."

De titel 10.000 Days verwijst naar de 27 jaar tussen de beroerte en de dood van je moeder. Voor iemand die weigert over zichzelf te spreken is zoiets onwaarschijnlijk openhartig.

"(sarcastisch) I like to show and sell, zoals iedere rechtgeaarde Amerikaan. Heel wat teksten vertellen dus genoeg over mezelf... en aan andere songs hebben de voyeurs dan weer niets. (glimlacht) In mijn teksten bén ik behoorlijk openhartig, maar dat impliceert niet dat ik nog méér moet vertellen over mezelf aan wildvreemden. Ik begrijp niet waarom mensen zoveel willen weten over eender welke idioot die af en toe een spot op zich laat schijnen. Idolatrie is surreëel, en eigenlijk volslagen belachelijk."

Je teksten spreken erg tot de verbeelding. Begrijp je dan niet waarom jij mensen fascineert?

"Iedereen mag diep ingaan op mijn teksten, tenminste als ze er iets weten uit te halen voor hun eigen leven. Luister naar Tool om jezélf te inspireren. Misschien bedenkt iemand een recept voor de lekkerste koekjes na een van onze shows: dáár is het hem om te doen. 'Ik wil niet dat iemand zich blindstaart op mij of mijn teksten, ook al omdat het de muziek is die alle emoties overdraagt."

Waarom minimaliseer je jouw inbreng?

"Dat doe ik niet. Maar Tool is geen vehikel voor songteksten of een imago. De muziek neemt altijd de leiding. Als songteksten er trouwens écht toe deden, zouden zangers toch alleen maar spoken word-tournees ondernemen?"

Henry Rollins en Nick Cave doen dat met succes. Misschien vergis ik me, maar ik denk dat ook jij er de geknipte figuur voor zou zijn.

"(wuift de opmerking weg) Je vergist je. Ik kan al veel kwijt in muziek. En wat heb ik de wereld te vertellen? Daar zoek je beter iemand anders voor. Ik heb niet eens een universiteitsdiploma op zak."

Ben je zo onzeker? Je staat meestal in de schaduw van de drums te zingen en vroeger trad je op als een halve smurf, of met een pruik op.

"Ik voel me niet thuis in het gezelschap van volslagen vreemden, maar daar heeft het weinig mee te maken. Door achteraan te staan, dwing ik iedereen de focus te verleggen naar wat er écht toedoet in een Toolshow. Zoveel artiesten verkopen hun gezicht bij muziek of een andere kunstvorm. Daar staan wij ver van. Door vooraan op het podium de clown uit te hangen zou ik de connectie tussen ons vieren verbreken. Daarom dwing ik je om zelfs geen aandacht te besteden aan de clown achteraan."

Nu eens neem je heel serieuze standpunten in, een andere keer zie ik je de kont likken van een gordeldier in de film Sleeping Dogs Lie. En je bent zowaar ooit beroepsmilitair geweest. Zoek je bewust extremen op?

"Ik kan iedereen aanraden op zoek te gaan naar de uiterste tegenstellingen. Op mijn achttiende was het leger ingaan het meest extreme dat ik kon bedenken om mijn grenzen af te tasten. De militaire academie zou ik niemand per se aanraden, maar probeer iets te zoeken waardoor je ontdekt hoever je kunt gaan met jezelf."

Raakte je ook in harmonie met jezelf door nepborsten en hoge hakken te dragen op het podium?

"(glimlacht) Sure. Heel bevrijdend."

Je zoontje is er net elf geworden. Over enkele jaren zal hij als iedere puber beginnen te revolteren. Met een pa zoals jij vrees ik dat hij wel een conservatieve moraalridder móét worden.

"Ach, eigenzinnigheid kan ik alleen maar aanmoedigen. Het enige dat er toe doet, is er proberen te zijn voor hem als hij me nodig heeft. Niet gemakkelijk als je lang op tournee bent, maar hij heeft zijn moeder en vrienden. Ik maak me helemaal geen zorgen."

Ik zag je ooit als Satan in Bikini Bandits. Met excuses, maar wist je vooraf niet hoe debiel die film ging worden?

"Oh, toch wel. Het is inderdaad een gruwelijke film, maar dat is net de sterkte. De regisseur gaf me pas mijn tekstregels vóór elke opname omdat hij wilde voorkomen dat de scène góéd werd. (lacht) Doe jezelf een plezier en bekijk de hele film nog eens opnieuw, maar nu met een sixpack binnen handbereik: It's a great, big shit sandwich."

Iets anders: je spot met de verheerlijking van geweld op tv in 'Vicarious'. De clips van Tool zijn nochtans zélf een gewelddadige orgie van afgerukte en misvormde ledematen. Spreekt dat elkaar niet tegen?

"De clips worden gemaakt door Adam (Jones, gitarist, GVA) en hij houdt alleen rekening met de muziek. Zijn visie hoeft dus niet noodzakelijk te stroken met de mijne: tekst en beeld lopen bijna altijd parallel."

Maar waarin verschilt de gruwel in jullie clips met die van tv-beelden?

"'Vicarious' is een sarcastische song over leedvermaak. Adams clips hebben niets met Schadenfreude te zien. Onze muziek bestaat uit verschillende lagen, als een horrorfilm. We werken met dezelfde spanningsbogen. En zoals je weet, zijn horrorfilms niets meer dan een bliksemafleider voor al je angsten of destructieve verlangens. Door griezelfilms en geweldfilms te bekijken, kan al je ingebakken agressie stoom aflaten. Wie zijn meest duistere gevoelens de kop indrukt, krijgt vroeg of laat de rekening gepresenteerd. And that's when things get nasty."

In welke videoclip kun je jezelf het meest vinden?

"Ik denk dat Adam geweldige clips heeft gemaakt, maar de enige video die mijn verwachtingen helemaal inloste, was een clip van A Perfect Circle: die voor 'Imagine' (de John Lennoncover, GVA). Hij werd verbannen van bijna alle televisieschermen in praktisch elke staat van Amerika."

Klinkt nogal zinloos eigenlijk.

"(met zichtbaar plezier) Maar néén, daarmee wilde ik net mijn punt bewijzen. De clip bevatte footage van modeshows - la dolce vita, quoi - maar die werden onderbroken door oorlogsbeelden van primetimetelevisie. We lieten beelden van CNN, ABC, Fox, enzovoort door elkaar lopen. Elke grote tv-zender struikelde echter over de beelden. "Dit is te controversieel, dit zal mensen misselijk maken," zeiden ze. (grijnst) De ironie was dat net zij al die beelden eerst in de ether hadden gegooid."

Veel mensen lijken jouw gevoel voor humor niet te delen. Terwijl je nogal duidelijk bent: stand-upcomedian Bill Hicks beïnvloedde zelfs de tekst van 'Aenema'.

"(afgemeten) Dat waren mijn woorden, niet die van Bill. Nu ja, eigenlijk was die tekst een neerslag van een gesprek dat ik op een avond had gevoerd met hem. Volgens ons zal Californië op een dag gewoon in de oceaan verdwijnen door een vloedgolf. Bill en ik hebben elkaar dagelijks bestookt met allerhande filosofieën. Hij was een van de puurste artiesten die ik ooit heb gekend. De reden waarom ik zijn gezicht op de platenhoes van Aenema zette, was omdat ik wilde dat de wereld zijn humor en zijn inzichten beter leerde kennen."

Net als jij werd Bill Hicks eerder provocerend dan grappig genoemd.

"Ik snap niet dat mensen me zo vaak serieus nemen. Toen ik vorig jaar op de website schreef dat ik Jezus in mijn leven had toegelaten en de toekomst van Tool aan een zijden draadje hing, geloofde iedereen dat. (schudt het hoofd) Niemand stond er zelfs maar een seconde bij stil dat ik dat bericht op de website plaatste op 1 april. Dan denk ik gewoon: ze willen het niet snappen."

'Je kunt maar beter overduidelijk zijn als je een reputatie van subtiliteit hebt opgebouwd', zei Isaac Asimov eens.

"Asimov was mijn favoriete schrijver in mijn jeugd. Die uitspraak klopt wel, denk ik. Iedereen houdt van mysterie, maar op een bepaald moment moet je zekerheid krijgen. Niemand wil in het duister blijven tasten. Ik besef ook wel dat Tool je geen kant-en-klaarmaaltijd voorschotelt, maar toch geloof ik dat we zelfs voor de Happy Mealgeneratie duidelijk genoeg zijn. (glimlacht)"

En toch zeg je: 'Ze willen het niet snappen.'

"(droog) Het is duidelijk dat ik niet in de geest kan kruipen van een achttienjarige. Ik heb niets met hen. Daarom spreek ik ook niet meer met fans. Ik weet niet wat ik hen zou moeten zeggen. Ik bedoel maar: ze weten amper iets over wijn."

Bob Dylan heeft net als jij zijn eigen wijn: Planet Waves. Het is een mix van 75 procent montepulciano en 25 procent merlot. Volgens hem definieert die samenstelling zijn karakter: montepulciano staat voor grilligheid en merlot is vriendelijk en zacht.

"Dat is interessant. Maar ik experimenteer op dit moment nog met verschillende druifsoorten, waardoor het hele productieproces nogal chaotisch verloopt. Niettemin komt er een dag dat ik grip krijg op dat proces en een wijn voorstel die mijn karakter reflecteert. Of net omgekeerd. Die tegenstelling is misschien zelfs boeiender."

10, 000 Days is verschenen bij Sony/BMG

Tool speelt overmorgen in de Brabanthal Leuven en vrijdag in Vorst Nationaal.

Onze muziek bestaat uit verschillende lagen, als een horrorfilm. Horrorfilms zijn niets meer dan bliksemafleiders voor al je angsten en destructieve verlangensDoor vooraan op het podium de clown uit te hangen zou ik de connectie binnen de groep verbreken. Daarom sta ik als clown achteraan op het podium in de schaduw

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234