Maandag 24/01/2022

'Ik heb niet zo'n stem waar je meteen van achterovervalt'

klassiek

interview met ian bostridge, een van de verstandigste en interessantste liedzangers van het moment

De Britse tenor Ian Bostridge is zonder twijfel een van de verstandigste en interessantste liedzangers van dit moment. Vanavond is hij te gast in de Vlaamse Opera van Antwerpen. Enige tijd geleden mochten we hem bellen voor een streepje commentaar bij zijn recitalprogramma, dat op dat moment nog aan Wolf en Brahms gewijd zou zijn. Inmiddels bereikte ons het bericht dat Bostridge het Brahms-deel heeft vervangen door werk van Benjamin Britten. Zo gaat dat met tijdjes geleden. Wat Bostridge te vertellen heeft, wordt er echter niet minder wetenswaard door.

Antwerpen

Van onze medewerker

Rudy Tambuyser

Bij Wolf denken we eerst en vooral aan zijn Mörike-Lieder. Bostridge zingt echter zijn zettingen van Eichendorff-teksten. Ziet hij dan opvallende contrasten of overeenkomsten? "De Eichendorff-Lieder voelen voor mij anders aan, omdat ik ze altijd als cyclus heb gezongen, in de volgorde waarin ze geschreven zijn. Met de Mörike-Lieder is dat onmogelijk omdat ze te talrijk en te verschillend zijn."

Denkt u dat de reden daarvoor vooral bij de dichter of bij de componist ligt?

"De Liederkreis van Schumann, ook op tekst van Eichendorff, heeft een meer elegisch karakter. Wolf heeft teksten gekozen met een bredere waaier aan karakters en emoties. Zijn versie van 'Nachtzauber' sluit bij Schumann aan, maar hij nam ook robuustere stukken zoals 'Seemanns Abschied' in zijn cyclus op. Wolf probeert een vollediger portret van de dichter te geven, terwijl Schumann teksten kiest volgens wat hij zelf wil zeggen."

Brahms en Wolf worden vaak gecombineerd. Ze waren echter geen bijzonder goede artistieke maatjes. Voor Wolf primeert de tekst, Brahms blijft ook als liedcomponist eerst en vooral ambachtsman. Hoe denkt u daarover?

"Dat kan ik voorlopig moeilijk zeggen, want ik snijd het werk van Brahms nu pas goed en wel aan. Ik heb nog nooit een recital aan hem gewijd. Ik zie mezelf meer als een Monteverdi-Schubert-Wolf-mens (lacht). Hoe langer ik zing, hoe meer ik vind dat de grootste liedcomponisten de tekst gebruiken om tot een muzikaal idee te komen dat ze vervolgens uitwerken, terwijl de slechtste liedcomponisten, of toch die waarvan ik minder hou, de neiging hebben zo dicht bij de tekst te blijven dat er geen centraal idee meer overblijft waarmee de muziek bij elkaar wordt gehouden. Wolf en Brahms hebben het vermogen gemeen een muzikale gedachte te concipiëren die het gedicht representeert. In dat opzicht is er niet zo'n enorm verschil als ze zelf dachten."

Veel befaamde componisten schreven liederen als hobby, tussen twee symfonieën door. Voor Wolf zijn ze de essentie van zijn kunst. Is dat idee bruikbaar als je de muziek zingt?

"Liederen doen vaak huiselijk en binnenskamers bedoeld aan. Die van Wolf zijn natuurlijker, theatraler en extraverter. Hij schreef ze voor operazangers, had overigens ook opera-ambities, al liepen die op niets uit. Dat zie ik als een groot verschil."

Prefereert u lied of opera?

"Het is belangrijk voor mij om beide te doen. Liederavonden geven me vaak meer voldoening omdat ik dan volledige controle heb over de omstandigheden. Ze zijn eenvoudiger: repeteren en afspreken hoeft alleen met een pianist. Het is dus makkelijk om te werken zoals ik wil. Als opera goed is, is het goed. Als het slecht is, is het... niet zo heel goed (lacht). Opera gaat over compromissen omdat er zoveel volk bij betrokken is. Dat is een deel van het plezier, maar het is ook soms frustrerend."

Wat de muziek zelf betreft, is de keuze wellicht moeilijker.

"Dat hangt van de soort muziek af. Ik vind aria's moeilijker om te zingen dan liederen. Het is eigenlijk grappig. Als ik opera zing, vormen scenische aspecten, recitatieven, story-telling music geen probleem. Maar zo'n aria, met een enkel idee dat enkele keren herhaald wordt, geeft me het gevoel dat ik de muziek gewoon 'aflever'. Dat valt me moeilijk, al zou ik ermee vertrouwd moeten zijn. Een aria betekent een dramatische beperking, en daaraan moet ik telkens weer wennen."

Psychologisch is een liederavond moeilijker dan opera. Bij de eerste moet je om de drie minuten van rol wisselen, terwijl je in opera een hele avond krijgt om één personage te ontwikkelen.

"Mij valt die beweeglijkheid makkelijker. Ik vraag me ook af of het voortdurend ontwikkelen van een karakter wel de manier is waarop opera werkt. Dat is een heel naturalistisch idee. Ik herinner me een film waarin een acteur een gangsterrol voorbereidt en daar zo ver in gaat dat hij uiteindelijk zijn lief vermoordt. Ik weet niet zo zeker of dat de bedoeling van theater is (lacht). Het is een show en dat moet het blijven."

U zingt niet alleen goed, maar bent ook verstandig. Nooit moeilijkheden gehad met collega's die beantwoorden aan het karikaturale beeld van de zanger met een stem en niets meer dan dat?

"Ik weet dat er een type zanger is bij wie... er een dialectiek bestaat tussen muzikale benadering en stem (lacht). Zelf ben ik een cerebrale zanger omdat ik niet zo'n stem heb waar je meteen van achterovervalt. Als je een enorme operastem hebt, is het wellicht goed om je daarop te concentreren, als je, zoals ik, minder begenadigd bent op dat gebied, moet je het met je interpretatie doen. De verbijsterende zangers, neem ik aan, zijn zangers die beide hebben. Die zijn zeldzaam. Ik heb in de voorbije jaren geleerd dat het soms beter is niet te veel te denken en je lichaam te vertrouwen."

U komt naar Antwerpen met pianist Julius Drake, met wie u vaak samenwerkt. Enig idee hoe het komt dat Engeland zoveel goede liedbegeleiders telt?

"De invloed die Benjamin Britten op het Engelse muziekleven heeft gehad, verklaart vaak veel over de klassieke muziekscene bij ons. Hij was zelf een goede begeleider en schreef prachtige liederen. Ik denk dat de vier grote Britse begeleiders - Graham Johnson, die Peter Pears nog begeleidde, Roger Vignoles, Malcolm Martineau en Julius Drake - onder die invloed gevormd zijn."

Ian Bostridge en Julius Drake brengen werk van Wolf en Britten. Vanavond in de Vlaamse Opera van Antwerpen. Tel. 03/233.66.85. of www.vlaamseopera.be

Britse tenor brengt werk van Wolf en Britten in Vlaamse Opera

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234