Woensdag 27/10/2021

'Ik heb mijn succes nooit erg au sérieux genomen'

Enkele maanden geleden bracht voormalige wereldster Neneh Cherry voor het eerst in zeventien jaar een plaat onder haar eigen naam uit, die unaniem op superlatieven werd onthaald. Volgende week staat ze op Pukkelpop. 'Ik voel me weer klaar om in het middelpunt van de belangstellling te staan.'

Het lijkt alsof de tijd heeft stilgestaan als ik Neneh Cherry (50) de hand schud. Ze is geen spat veranderd, en praat nog steeds met de attitude die ik me herinner van hits als 'Buffalo Stance', 'Manchild' en 'Woman'. In de jaren tachtig en negentig behoorde de Zweedse tot de zeldzame artiesten die baanbrekende muziek - in haar geval een combinatie van hiphop, jazz, funk en soul - combineerde met groot commercieel succes.

Cherry, de stiefdochter van jazzlegende Don Cherry, zag er leuk uit, was niet op haar mondje gevallen én diende zich aan als een vrijgevochten rolmodel. Haar solodebuut Raw Like Sushi werd een instant classic, en zowel Homebrew als Man bevestigden daarna dat het niet om een toevalstreffer ging. Er volgden nog samenwerkingen met Youssou N'Dour ('7 Seconds') en halfbroer Eagle-Eye ('Long Way Around'), maar dan verdween Cherry onder de radar.

Ze bleef in andere gedaantes muziek maken, maar zocht er de publiciteit niet mee op. Haar nieuwe plaat is een samenwerking met het Londense electroduo RocketNumberNine. Verwacht geen radiogenieke pophits, want op Blank Project duikt Cherry resoluut de underground in. De plaat klinkt jazzy, spartaans en contrasteert fel met de nummers waaraan ze haar bekendheid te danken heeft.

Op basis van de teksten merk je meteen dat Cherry door een lange, donkere tunnel is gegaan. Ze verloor haar moeder, stelde zich vragen over de toekomst van haar eigen kinderen en verzandde in een depressie. De zangeres opteerde eerder dit jaar voor een bescheiden comeback in de AB-Club. "Ik dacht dat het publiek me vergeten was", zegt ze daarover. "Maar de hartverwarmende respons op de plaat heeft me overrompeld. Ik zit bij een klein label, er is dus weinig geld om een promotiecampagne op te starten. Daarom gingen we meteen live spelen. Eerst in piepkleine zaaltjes. Dat leek me verstandiger dan het meteen groots aan te pakken en geld uit te geven dat er niet is."

Je bent eigenlijk nooit gestopt met muziek maken, maar na CirKusen The Cherry Thingis dit de eerste plaat in zeventien jaar die je weer onder je eigen naam uitbrengt. Heb je een andere, meer persoonlijke band met deze nieuwe nummers?

"Ook. Toen ik met RocketNumberNine begon samen te werken, gingen we meteen aan de slag met de songs die ik op dat moment klaar had. Wat mij betreft blijft de plaat een collectieve prestatie, maar zowat alle mensen aan wier oordeel ik waarde hecht, vonden dat ik ze als Neneh Cherry moest presenteren.

"Het klopt natuurlijk dat ik mijn vorige soloplaten ook nooit in mijn eentje heb gemaakt. Mijn echtgenoot Cameron was niet alleen producer maar ook muzikant. En er waren altijd een heleboel gasten van de partij.

"Dit is wel een cd waarvan ik voelde dat is hem móést maken, na een lange periode bij CirKus waarin ik het oké vond om wat meer aan de zijlijn te staan. In een band zitten is een gedeelde verantwoordelijkheid. Als het goed gaat, is dat ieders verdienste. Maar als het wat minder gaat, wordt de schuld ook netjes verdeeld (lacht). Solo ligt de focus anders. Dan ben ik degene die in het middelpunt van de belangstelling staat. Nu voel ik me daar weer klaar voor. Ik heb genoeg emotionele crisissen beleefd om songs over te schrijven. Er was ook het besef dat als ik nu niet opnieuw in de diepte sprong, ik daar achteraf spijt van zou krijgen."

Eind jaren tachtig, begin jaren negentig was je een echte ster, met wereldhits, platina platen en tot de verbeelding sprekende videoclips. Heb je dat soort aandacht gemist sindsdien?

"Nee, want het was een bewuste keuze om uit de schijnwerpers te verdwijnen en een echte thuis te vinden. Ik was ook aan herbronning toe. Als je zoals bij een concert mensen vraagt om naar je toe te komen om samen iets te delen, moet je tot het uiterste gaan om daar voor iedereen een positieve ervaring van te maken. Wat voor zin heeft het anders? Niks zo erg als op routine een set afhaspelen. Dat gezegd zijnde: muziek heeft me altijd energie gegeven. Ik kan de hele dag doodmoe rondlopen, maar zodra het eerste nummer wordt ingezet, voelt het alsof mijn batterijen in één klap zijn opgeladen. Dan is het podium de enige plek waar ik wil zijn."

Hoe moeilijk is het om thuis een onderscheid te maken tussen werk en privé als je echtgenoot heel nauw bij je muzikale carrière betrokken is?

"(grinnikt) De zoektocht naar het antwoord op die vraag was een van de redenen halverwege de jaren negentig om op een andere manier te gaan werken. Ik haal inspiratie uit mijn familie, maar tegelijk heb ik muziek nodig om te kunnen leven. Daar kan ik zaken in verwerken, dingen zeggen die me in een gewoon gesprek wellicht veel zwaarder zouden vallen.

"De samenwerking met Cameron is van meet af heel natuurlijk verlopen, al klopt het dat de muziek daardoor nooit veraf is thuis. Maar tussendoor wordt er gekookt en spreken we af met vrienden. Buitenstaanders zouden ons leven vast enorm chaotisch vinden, maar zelf heb ik het nooit anders geweten. Op die manier ben ik ook niet gaan zweven toen Raw Like Sushi meteen een wereldwijde hit werd. Ik wist van het begin dat het niet zou blijven duren."

Voelde je je eigenlijk geschikt als superster? Een paar jaar ervoor was je nog punk aan het maken met Rip Rig + Panic.

"Er zijn zeker momenten geweest dat ik

alles wat me overkwam niet kon verantwoorden tegenover mezelf. Maar het succes kwam er door wie ik was en wat ik deed. Ik kon er dus weinig aan veranderen. Het moeilijkste was om op dat niveau muziek te maken en tegelijk als moeder te functioneren in een gezin. Want natuurlijk had het ene een weerslag op het andere.

"Soms moest ik naar Italië om op te treden in een televisieshow, terwijl ik veel liever een avond bij de kinderen was gebleven. En eerlijk: ik heb me in het supersterrenmilieu altijd meer een bezoeker dan een betrokkene gevoeld. Geestig, dat wel. Ik heb er ook met volle teugen van genoten. Maar mijn natuurlijke habitat was het niet. En al helemaal niet in Amerika, waar dat hele celebrity-aspect er nog eens bij kwam. Dan werd je in een enorme limousine gestopt om een radiostation te bezoeken en zat ik op de achterbank borstvoeding te geven. Of moest onderweg even gestopt worden omdat de pampers op waren. Dat waren de chauffeurs daar niet gewend (lacht).

"Een van mijn mooiste herinneringen uit die periode is een foto van mijn stiefvader Don die in Los Angeles voor een enorme billboard poseert met de hoes van Raw Like Sushi op. We wisten alletwee dat die geen jaar zou blijven hangen, maar het was zijn manier om te zeggen dat ik van elke dag moest genieten."

Nu je beide ouders overleden zijn, ben je zelf een stapje opgeschoven in de cyclus van het leven. Hoe sta je daartegenover?

"Mijn biologische vader leeft nog. Die wordt straks tachtig en woont net als ik in Stockholm. Hij woont vlak bij me en is de reden waarom ik in Zweden ben gebleven. Om dichter bij die kant van de familie te zijn, ook al ben ik opgegroeid bij Don en mijn moeder.

"De dood van mijn ouders was een trauma dat ik niet in woorden kan vatten. Hun liefde was een soort onzichtbaar harnas, iets wat ik lang als vanzelfsprekend had beschouwd. En plots viel dat weg. Don was al een tijdje ziek, we waren er dus wel een beetje op voorbereid. Maar toen het zover was, bleef het een uppercut.

"Mijn moeder is totaal onverwacht overleden, in bed, terwijl ze sliep. Ze zag er heel vredig uit. Ik kan alleen dankbaar zijn voor alle liefde, alle vriendschap die ik van haar gekregen heb. Het laatste jaar van haar leven waren we enorm close. Ik een veertiger, zij een eind in de zestig. We hadden weliswaar een moeder-dochterrelatie, maar er kwam toch een moment waarop er op een andere manier gepraat kon worden. Als gelijken. In mijn tienertijd heb ik me vaak heel defensief opgesteld tegen haar, soms hing ze me echt de keel uit. Maar naarmate ik zelf ouder werd, konden we het veel beter met elkaar vinden."

Heeft je veranderde relatie met haar een invloed gehad op de band met je eigen kinderen?

"Ja. Ik heb altijd moeder willen zijn, vond het als tiener al een rol die me op het lijf was geschreven. Maar als je jong bent en je hebt een carrière, dan komt het erop aan te multitasken, en dan dwing je je kinderen wel eens om te vroeg zelfstandig te worden. Ik ben me nu veel meer bewust van mijn rol. En nu weet ik ook dat kinderen vooral willen dat je hun moeder bent. Niet hun beste vriendin."

Jij bekostigde destijds samen met je man de opnamen van Blue Lines, het debuut van het toen nog totaal onbekende Massive Attack. Hadden jullie toen al in de gaten dat het een van de meest invloedrijke platen aller tijden zou worden?

"Nee. In de muziek is alles een gok, en commercieel succes kan je sowieso nooit voorspellen. Maar we hoorden wel meteen dat Massive een erg bijzondere band was. Met een eigen geluid en een sterke artistieke visie. Daddy G zei onlangs in een interview dat zowel hij als Mushroom en 3D luiaards waren, en dat de plaat er nooit gekomen zou zijn als Cameron hen niet voortdurend achter de veren had gezeten. Dat kan kloppen. Hij had in elk geval een enorme drive, geloofde compleet in de sound en de songs. En kijk: de geschiedenis heeft hem gelijk gegeven."

Blank Project van Neneh Cherry is uit bij Smalltown Supersound. Ze staat vrijdag op Pukkelpop.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234