Maandag 20/05/2019

Antwerpen-Centraal

"Ik heb me toegelegd op kinderboeken, omdat ik weet hoe belangrijk verbeelding is"

Tineke Van Hemeldonck. Beeld Illias Teirlinck

Antwerpen-Centraal is een station en ook een kleine stad. Hier loopt de hele wereld rond. De ene draagt een aktetas, de ander een plooifiets of een werptent, en iedereen heeft een doel. Dit is het verhaal van de onbekende man of vrouw naast u op de trein of het perron. Vandaag in deel 10 (slot): Tineke Van Hemeldonck (33), grafisch vormgeefster.

Het is jaloersmakend hoe rustig ze altijd zijn. Of lijken. Tekenaars trekken zich van de wereld om hen heen niks aan. Al schud je het glas nog zo hard: ze verroeren niet en wachten tot de sneeuw gaat liggen. Het Koningin Astridplein, dat aan de noordkant van Antwerpen-Centraal grenst en ook toegang biedt tot de dierentuin, is een mierenkolonie waar iedere passant een doel heeft. De trein, de tram, de bus, de bakker of de bloemist. En dan zie je de tekenaars, temidden het plein, onbewogen, maar zij zien jou niet. Ze slagen er in zich aan de tijd te onttrekken en al wat ze horen is het zachte krassen van de scherpe punt. Pas als iemand met zijn knie tegen de elleboog stoot dringt de realiteit zich op en gommen ze de faussekeu weg.

Ongeacht het seizoen zie je ze zitten op de plavuizen. In kleermakerszit, met een gestrekte arm, een dichtgeknepen oog en de potloodpunt die de spits van de koepeltoren verbergt. Het station als stilleven.

Tineke Van Hemeldonck. Beeld Illias Teirlinck

"What are you drawing?", vraagt een man aan een jongedame met bruin haar en blauwe ogen. De tekenares komt uit een andere wereld. "Well euh, the train station, zegt ze."Nice", zegt de man en hij gaat op in de processie pendelaars.

Het is warm en nergens zie je wolken. Een groep kinderen in uniform komt de dierentuin uitgewandeld en een man in pak die naar zijn telefoon staart struikelt over de step van een kind.
"Godver", zegt hij.

Tineke, dat blijkt de naam van de tekenares. Tineke Van Hemeldonck. En wanneer ik haar aanspreek, heeft Tineke het over een bevrijding: "Als kind teken je alles wat in je opkomt. Dan ga je werken en teken je in opdracht. Lang geleden dat ik de tijd nog eens doodde door gewoon vrij te tekenen. Zoals nu."

Er zijn studenten die niet verder geraken dan een schetsboek. Er zijn studenten die hun potloden uit frustratie stukbijten. En er is Tineke, die de Atlantische Oceaan overstak.

Openbaring

"Ik kom uit een bijzondere familie. Mijn grootouders vormden een nieuw samengesteld gezin, wat toen geen evidentie was. In dat gezin leerden mijn vader en moeder elkaar kennen, als stiefbroer en -zus. Ze groeiden samen op en werden later een koppel. Noem het maar een Kempens liefdesverhaal.

"Zelf kom ik uit een gezin van vijf. Mijn jeugd was warm, zacht en zorgeloos. De kiem van het tekenen ligt ook in mijn kindertijd. Een schooluitstap naar het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten maakte mij nieuwsgierig. Nog nooit had ik zoiets ervaren. Stond ik daar als kind voor die overweldigend grote olieverfschilderijen. Ik herinner me de details nog: de lucht, de wolken, de honden. Als kind weet je niet waarom die schilderijen overweldigen. Het idee dat je een nieuwe werkelijkheid kunt creëren, misschien is het dat. Het MSK oefende een grote aantrekkingskracht op me uit. ’s Zomers liep ik er aan de hand van mijn grootmoeder en na een tijd wist ik het zeker: ’Ik word schilder.’ Dat waren ook mijn woorden. 'Oma, ik word schilder.’ Niemand die me geloofde. Niemand die belang hechtte aan kunst, althans niet professioneel. 'Wat ben je daar mee, met kunst?’, was de gedachte thuis. 'Dat is toch geen job? Zou je niet beter iets 'echt’ doen?’ Ik borg de droom op, ging niet naar de tekenacademie en vergat Rubens en Ensor.

Tineke Van Hemeldonck. Beeld Illias Teirlinck

"Het duurde een paar jaar voor die droom opnieuw boven kwam drijven. Vijftien was ik toen, en thuis waren de geesten gerijpt. Een kleuterleidster zou ik toch nooit worden. Het kunstonderwijs was een openbaring voor het meisje dat ik toen was. Ik ontbolsterde, al had ik geen ervaring, wist ik niks af van tekenen of schilderen. De ontdekking van de creativiteit leidde tot meer zelfvertrouwen en meer zelfbewustzijn. Het gevoel iets goed te kunnen. En dat ook te beseffen. Ik studeerde af aan de hogeschool en zou het gaan doen als tekenares, dat was nu mijn wereld. Ik klopte aan bij uitgeverijen met mijn tekeningen en illustraties en voor ik het goed besefte, werkte ik mee aan een project dat ik nooit nog vergeet. Dat van An Dom."

Vuur en vlam

"Een aantal jaar geleden kreeg An Dom, een kleuterjuf uit de Kempen, erg slecht nieuws te horen. Ze was ongeneeslijk ziek en zocht een manier om dat aan haar kinderen te vertellen. Ze besloot er een verhaal over te schrijven, over een drakenfamilie waarvan de moeder geen vuur meer kan spuwen. Dat verhaal werd opgepikt door uitgeverij WPG, en toen kwam ik in beeld.

"Een rouwboek over kanker, voor kinderen, is geen doorsnee opdracht. Normaal gezien duurt het een maand om een personage helemaal af te werken en de juiste toon te vinden, de juiste lijnen, de juiste blik. Nu was die tijd er niet en moest het volledige boekje af zijn in een maand, omdat de situatie van An geen extra tijd toeliet. Zowel fysiek als mentaal was dat hard, maar dat verdween in het niets bij de reden waarom het boek gemaakt werd. Vuur en vlam kreeg als ondertitel Hoe kanker alles dooft behalve de herinnering.

Beeld Illias Teirlinck

"Kort na de release van het boek is An gestorven, maar het boek leeft verder. Vuur en vlam zit in rouwkoffers in scholen, ligt in ziekenhuizen of gewoon thuis bij mensen die moeite hebben om hun kinderen duidelijk te maken wat er aan de hand is. Dat kinderboek schudde mij zachtjes door elkaar. Ik dacht na over mijn eigen leven. Wat ik wilde doen, en waarom. Waarna ik me verder toelegde op kinderboeken, omdat ik weet hoe belangrijk verbeelding is. En hoe nuttig een boek is, of kan zijn, zelfs om kanker te verbeelden. Vuur en vlam is ook de oceaan overgestoken. Dragon Fire ligt in de winkelrekken in de Verenigde Staten. Natuurlijk ben ik daar trots op.

"Het idee dat je voor een schilderij staat als kind, dat dat iets in je wakker maakt, en dat het resultaat een half leven later een boekje is dat iedereen kan lezen, ook Amerikanen, is prachtig. Ik heb Vuur en vlam aan mijn grootmoeder getoond. Ze was toen al voor de helft verlamd na een hersenbloeding. Maar ik zag de fierheid in haar ogen. Ze had het boek in haar handen en ik dacht aan het MSK, als kind aan haar hand. Kijk, het is gelukt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.