Woensdag 20/11/2019

'Ik heb Gwendolyn nog nooit zo woest gezien'

Luk Van Biesen (56, Open Vld) geeft zijn eerste interview over het incident met Meryame Kitir (sp.a) in het voormalige klooster van Zemst. In zijn christelijk geïnspireerde woning trekt hij geenszins het boetekleed aan. 'Ik. Ben. Geen. Racist.' Hij voelt zich vooral gepakt door zijn collega's in de Kamer en door de pers. 'Kristof Calvo heeft mij misbruikt en diep gekwetst.'

Eigenlijk hadden Luk Van Biesen en Meryame Kitir afgesproken dat ze nooit meer publiekelijk zouden terugkomen op de gebeurtenissen van 15 september in de Kamer. Die sessie in het halfrond, de eerste van dit parlementair jaar, liep volledig uit de hand toen de liberaal de socialiste wat toeriep na haar tussenkomst over de ontslagen bij Caterpillar in Gosselies. Wat hij toen tegen haar zei, is nooit helemaal duidelijk geworden.

Dit interview kan dus maar met één vraag beginnen. Wat hebt u precies geroepen naar collega Kitir?

Luk Van Biesen: "Meryame zei in haar tussenkomst: 'Die arbeiders van Caterpillar zijn de meest performante ter wereld.' Dan zullen die wel werk vinden, dacht ik daarop. Maar toen zei zij: 'Ze gaan nergens nog werk vinden.' Dat was een contradictie, dus vulde ik aan: 'Als zij de meest performante ter wereld zijn, zullen ze overal werk vinden.' Mijn woorden pasten in een algemene redenering. De socialisten willen hier de economie enorme schade toebrengen, zij zullen ervoor zorgen dat er hier geen arbeiders meer kunnen werken. In die context heb ik dan wel een verkeerde frase gebruikt."

En dat is?

"Wat Stefaan Van Hecke (Groen) in eerste instantie verklaard heeft. Als de arbeiders van Caterpillar zo performant zijn, dan zullen ze tot in Marokko of Turkije of in de rest van de wereld werk vinden. Dat heb ik gezegd, en dat was een stommiteit. Maar door de manier waarop de socialisten tekeergaan, maken zij de arbeidsplaatsen voor die categorie van mensen nog schaarser."

Met 'die categorie van mensen' bedoelt u de Marokkanen en de Turken?

"Ja. Maar dat is helemaal geen racistische uitspraak. De meeste jobs bij de arbeiders worden toch door die bevolkingscategorieën ingenomen? De moeilijkste karweien gaan toch naar die mensen? Dat is toch de realiteit?"

Begrijpt u niet dat zulke uitspraken stigmatiserend en racistisch overkomen?

"Het was verkeerd daar een allusie op te maken. Meryame komt uit Marokko, het was dom dat erbij te sleuren. Ik geef dat toe en heb dat uitgeklaard met haar."

Voor eens en voor altijd: hebt u gezegd dat mevrouw Kitir terug moet naar Marokko?

"Neen. Trouwens, de Kamer heeft liplezers ingehuurd om de beelden te analyseren. Zij vinden die woorden niet terug. Kamervoorzitter Siegfried Bracke (N-VA) heeft het echt grondig laten onderzoeken."

Maar hoe kan het dan dat Kitir die woorden wel gehoord heeft? Een van jullie beiden liegt.

"Ik geloof oprecht dat zij meent dat die woorden zijn uitgesproken, maar dat berust op een misverstand. Meryame en ik hebben afgesproken daar verder niet op in te gaan.

"Ik zou het heel jammer vinden als mijn twaalf jaar in het parlement worden weggevaagd door dit ene incident. Zeker omdat het niet eens een officiële tussenkomst of een partijstandpunt was."

Maakt dat het minder erg?

"Er was geen vleug racisme mee gemoeid, hoe vaak moet ik dat nog herhalen? Ik. Ben. Geen. Racist."

Misschien is dat net de kern. Dat racisme zo banaal is voor u, dat u het niet doorhebt?

"Al wie mij kent, weet dat ik geen racist ben. Mochten de mensen weten hoeveel Marokkaanse en Turkse vrienden ik heb, mochten ze weten van hoeveel Turken en Marokkanen ik de boekhouder ben, dan zouden ze dit niet zeggen. Mijn eerste werkneemster in mijn accountantskantoor was een Peruviaanse. In het Andesgebergte bouwen wij met onze eigen vzw scholen. Elk jaar proberen wij voor die scholen voor tienduizend euro aan schoolgerief in een container te stoppen. Ik maak echt geen onderscheid tussen de mensen."

Als u niks fouts hebt gezegd, waarom hebt u zich dan toch verontschuldigd?

"Voor mij is de essentie van dit hele incident dat mijn collega's in het parlement, mensen die mij zo goed kennen, ineens van mij een racist maakten. Mensen zoals Maya Detiège, Stefaan Van Hecke en Kristof Calvo. Maya had eerst niks gehoord, daarna heeft ze dat bijgesteld. Stefaan heeft eerst mijn woorden correct weergegeven, daarna heeft hij onder druk van zijn partij gezwegen. Wie mij echter het meest heeft geschokt, is Kristof Calvo. Hoe kon hij zoiets misbruiken? Wij hebben een goede band. Hij heeft de bakens van het fatsoen verzet."

Hij heeft toch gewoon de zaak aangekaart bij de Kamervoorzitter?

"Kristof heeft mij misbruikt en diep gekwetst. Hij wil de hele zaak nu uitpraten, maar daar is het veel te vroeg voor. Ik geloof in die jongen, ik denk dat hij talent heeft. Maar vandaag exploiteert hij dat talent op een manier die ik in het parlement nog nooit eerder heb gezien. Hij stookt voortdurend. Hoe hij telkenmale een Eric Van Rompuy of een Servais Verherstraeten persoonlijk tackelt. Nooit benadert hij CD&V in zijn geheel.

"In de politiek probeer ik altijd een kamerbrede steun te vinden. Kijk naar mijn wetgeving over aasgierfondsen, die heb ik samen met de PS uitgewerkt, alle uniefs hebben er hun steentje toe bijgedragen. De huidige jonge generatie denkt veel meer op korte termijn, zoekt makkelijke doelkansen. Calvo is daar een extreme exponent van. Inhoud, samenwerking, daar moet het om gaan."

Heeft Kitir het incident eveneens 'misbruikt'?

"Neen. Dat ze nu het verwijt krijgt dat ze de zaak uitmelkt, vind ik unfair. Zij was meteen akkoord om de geluidsbanden te gaan beluisteren. Zij heeft Twitter niet op de hoogte gebracht, zij heeft de media niet gealarmeerd. Kristof heeft dat gedaan. Nogmaals, ik geloof echt dat Meryame mijn woorden gewoon fout begrepen heeft. Omdat zij zo oprecht was, wilde ik het incident snel afsluiten. Als ik iemand kwets, wil ik dat zo snel mogelijk rechtzetten."

Als u het incident snel van de baan wilde, waarom hebt u haar dan pas de volgende ochtend opgebeld?

"Ik moest naar Terzake, naar Gwendolyn, naar de fractiedagen. Vrijdagochtend heb ik haar opgebeld en bleek ze bereid mij onder vier ogen te zien. Toen ben ik in Oostkamp, waar de fractiedagen doorgingen, in de auto gesprongen en naar Brussel gereden. We hebben elkaar toen een half

uur gesproken en daarna hebben we onze gezamenlijke verklaring afgelegd. Op geen enkel moment hebben wij daarover overleg gepleegd met de partijvoorzitters."

Komaan, jullie gezamenlijke verklaring was toch volkomen geregisseerd?

"Totaal niet. Gwendolyn wist dat ik naar Brussel ging, maar ik was daar uit vrije wil. Nooit zal ik mij neerleggen bij bevelen van anderen, nooit zal ik een handpop zijn. Het zijn de woordvoerders die de partijvoorzitters en de journalisten verwittigd hebben van ons statement. Dat ik onecht overkwam? Ik wilde Meryame na mijn verklaring nog een knuffel geven, maar dat heb ik dan toch maar niet voor de camera's gedaan. Toen we weer alleen waren, hebben we elkaar vastgepakt. Voor ons beiden was het incident daarmee gesloten."

Voelt u zich onheus behandeld?

"Vóór deze zaak belden veel journalisten mij elke week op met vragen over fiscaliteit, taalwetgeving, begroting, deontologie enzovoort. Wanneer diezelfde journalisten u dan door het slijk halen, doet dat pijn. De pers heeft hier een heksenjacht van gemaakt. Aan de schoolpoort van mijn jongste dochter stond een reporter. Via Facebook hebben ze mijn andere dochters opgespoord en gevraagd wat voor een vader ik ben. Of ik elke dag racistische praat uitkraam. Dat kan toch niet? Nu nog worden mijn kinderen hierop aangesproken. Ook mijn echtgenote wordt regelmatig lastiggevallen door de pers. Gelukkig weten weinig gewone mensen waar het echt om ging.

"Wat mij het meest heeft geraakt, was de commentaar dat ik me als een doodrijder heb gedragen. Als een dronkenman die een kind heeft doodgereden en die daarna in zijn garage alle sporen van het ongeluk gaat uitwissen. Toen ik dat las, wilde ik ontslag nemen. Voor een vader van acht kinderen en drie kleinkinderen hakt dat er zwaar in."

Bart Eeckhout, opiniërend hoofdredacteur van deze krant, maakte die vergelijking omdat u geen enkel blijk gaf van schuldinzicht.

"Dit is van een andere grootteorde. De schuld die zo'n autobestuurder moet voelen, is toch totaal anders dan wat ik moest doormaken? Dit is een spijtig incident, ja, maar het ging helemaal niet over waar het op uitgedraaid is. Soms moet je mensen proberen te destabiliseren door te choqueren. Dat wilde ik bij Meryame doen. Ik vind dat je frank en vrij door het leven moet gaan, al mag je natuurlijk niemand kwetsen. Je moet toch niet als een schoothond gewoon aanvaarden wat er gezegd wordt omdat het politiek correct moet zijn?"

U bent een slachtoffer van de politiek correcte kerk?

"Ik ben in ieder geval door veel mensen onterecht afgerekend. In het voetbal was er vroeger een speler bij Standard Luik, Jean Thissen, die in de eerste drie minuten altijd een paar fouten maakte. Hij wist heel goed dat hij dan geen rode kaart zou krijgen. Hij tackelde gewoon graag. Zo ben ik een beetje. Maar die tactiek heeft totaal geen uitstaans met racisme. Ik zet de zaken op scherp zodat de mensen ze beter verstaan. Maar dat is altijd speels bedoeld. Het is mijn manier om mij af te reageren. Wat met een lach niet gezegd kan worden, is niet gezegd."

Komt u er nu niet erg makkelijk vanaf? Zuhal Demir stelde voor om met Marokkaanse jongeren te gaan praten in Genk. Als alternatieve straf.

"Waarom zou ik naar Genk moeten? Zuhal is nog maar net verhuisd naar Genk, is ze misschien bang om er alleen rond te lopen? (lacht) Dat gezegd zijnde: ik ben geboren in Brussel, ik ken de stad door en door. Met de fiets rij ik door wijken waar de politie niet meer durft te komen."

U doet het weer.

"Maar dat is toch gewoon de realiteit? Toch let ik al meer op mijn woorden, want de mensen zitten met gespitste oren te luisteren."

Had u die middag gedronken?

"Wij hadden met vier parlementsleden bij een menuutje een fles wijn gedronken. Dat ik zat was, is zever."

Waarom was uw aanvankelijke uitleg dan zo warrig?

"Ik was gewoon heel erg aangedaan. Het is toch logisch dat je dan moeilijk uit je woorden raakt?

"Eigenlijk was ik al veroordeeld nog voor er duidelijkheid was over het echte incident. Toen ik uit het halfrond stapte, was ik helemaal van streek."

Moest u niet vooral aangepord worden tot excuses? Critici, ook binnen uw partij, zeggen dat u zich vrijdag alleen verontschuldigde om uw zitje te behouden.

"Na de tussenkomst van de premier in de Kamer heb ik mij al een eerste keer verontschuldigd bij Meryame, dat wordt vaak vergeten. Ik heb mijn parlementaire wedde ook niet nodig. Als ik opstap uit het parlement, kan ik meteen het klantenbestand van mijn boekhoudkantoor verdubbelen en daar goed van leven. Mijn onafhankelijkheid is heilig voor mij. Daarom heb ik nooit cabinetard willen zijn, ook al heeft Guy Verhofstadt me ooit gevraagd voor de kanselarij.

"Ik heb altijd gezegd en gehoopt dat geen van mijn kinderen in mijn voetsporen zou treden. Nu is dat nog meer het geval. Mijn moeder wilde trouwens niet eens dat ik in de politiek stapte."

Waarom niet?

"Eind jaren 70 zei ons moeder mij: 'Luk, doe dat nooit. Dat is geen volk van ons.' Politici waren in haar ogen mensen die alleen voor zichzelf reden. Mijn ouders zijn zeer brave mensen. Mijn grootvaders stierven toen ons moeder en ons vader zes jaar waren, daarna groeiden ze op in moeilijke omstandigheden. Op haar veertiende werd mijn mama kindermeisje. Mijn vader werkte in een schoenfabriek. 's Avonds studeerde hij bij, waardoor hij uiteindelijk kantoorhouder van de Generale Bank is geworden. Armoede heb ik niet gekend, maar mijn ouders hebben wel hard moeten werken om ons vieren naar de universiteit te laten gaan. Zij hebben zich volledig opgeofferd voor onze toekomst.

"Het maakt me tot een atypische liberaal. Als Calvo dan staat te oreren dat de liberalen niet weten wat 'een gewone mens' is, dan krijg ik het te kwaad. Wij hebben onze eerste auto pas gekocht toen ik aan de VUB zat. Daarvoor ging ons vader elke ochtend met de fiets naar het werk. De basj tegen de regen over die fiets, die zie ik nog zo voor mij. In mijn herinnering regende het toen elke ochtend. Als mensen me een volkse liberaal noemen, is dat voor mij een eretitel. Mocht ik in Nederland actief zijn, ik zat bij D66. Al jaren ben ik met veel plezier ook voorzitter van de carnavalsvereniging. Waarom? Omdat die dag alle mensen gelijk zijn."

Bent u nog even belangrijk in de partij?

"Ja, ik word nog altijd evenzeer gewaardeerd in de fractie en in het partijbestuur. Fractieleider Patrick Dewael is mij altijd blijven steunen, hij heeft een heel warm hart. Met Maggie De Block voer ik al jaren campagne, zij bleef pal achter mij staan. De algemene teneur van mijn partijgenoten was: dit verdien je niet, hier kom je door."

Was dat ook de teneur van uw gesprek met voorzitter Gwendolyn Rutten op donderdagavond?

"Niet meteen. Ze was zeer verbolgen, ik had haar nog nooit zo woest gezien. Nu goed, als partijleider heeft zij haar taak. Als zij zich zo wil uiten, heb ik daar geen probleem mee. Het algemene beeld van een liberaal die racistische zaken roept naar mensen, het beeld dat de media creëerden, dat was natuurlijk niet goed. Zij moest dat beeld weg krijgen. Ik heb geen enkele rancune over de manier waarop ze dit heeft aangepakt.

"Die avond hebben we samen de juiste strategie overlopen. Mijn ontslag heeft op tafel gelegen, ja, maar niet als een dictaat of zo. Mijn afweging was: ofwel ga ik hierdoor en ga ik weer bewijzen wat ik waard ben. Ofwel is het genoeg geweest en stop ik. Ik heb beslist het er niet bij te laten. Voor de andere partijen is het nu wel makkelijk mijn geloofwaardigheid in vraag te stellen."

Niet alleen de andere partijen hadden het moeilijk met u. Bart Somers tweette dat hij beschaamd was.

"Na mijn interview in Terzake ben ik naar Oostkamp gereden. De eerste die daar op mij afkwam, was Bart. Wij hebben een goed gesprek gehad over die tweet. Wij kennen elkaar al eeuwen. Toen ik met Jaak Gabriëls de overstap naar de PVV voorbereidde, was Bart secretaris."

Gaat u in 2019 opnieuw opkomen?

"Als mijn gezondheid het toelaat, zie ik geen enkele reden om te stoppen. En neen, ik heb geen deal gesloten met Gwendolyn om niet meer op te komen. Waarom zou dat nodig zijn? Het petieterige voordeel aan deze hele affaire is de verhoogde interesse in mijn werk. Er was een kwart meer mensen op mijn mosselfestijn. De gewone mens vindt dat de beschadiging te ver is gegaan."

Youssef Kobo meent dat mensen van vreemde origine niet zo makkelijk zouden wegkomen met uitspraken van een dergelijk kaliber.

(aarzelend) "Ik ken Kobo niet, ik weet niet waarom CD&V hem heeft laten vallen. Wat ik denk, is dat zij het door hun afkomst moeilijker hebben om er te komen, maar of ze anders worden geëvalueerd? Meryame Kitir of Meyrem Almaci hebben het toch niet harder te verduren dan de anderen? Als je moet opklimmen in het leven, wat mijn ouders ook hebben moeten doen, is dat natuurlijk wel moeilijk."

Hebt u de voorbije maand ooit gedacht: was ik maar niet in de politiek gestapt?

"Geen moment. Toen ik klein was, luisterde ik nogal vaak aan de deur van de woonkamer. Op een avond kreeg mijn vader bezoek van zijn baas, de bankdirecteur. 'Achiel, we willen u feliciteren met het werk dat ge verricht', hoorde ik die man zeggen. 'Ge krijgt promotie. Eén vraag wil ik u wel nog stellen: klopt het dat ge uw kinderen naar de Vlaamse school stuurt?' Het was toen ongehoord om uw kinderen in het Vlaams op te voeden. Wilde mijn vader die promotie, dan moest hij ons in het Frans naar school sturen. Maar mijn vader antwoordde dat hij geen enkele reden zag om zijn kinderen niet op te voeden in de taal die hij zelf sprak.

"Door zulke ervaringen ben ik hypergevoelig voor onrechtvaardigheid. Mijn werk in het parlement en in de politiek zal altijd een strijd voor meer sociale rechtvaardigheid zijn. Dit heeft me alleen maar extra gemotiveerd. Ik ga echt niet verbitterd in een hoekje zitten stampvoeten."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234