Donderdag 08/12/2022

'Ik heb die geallieerde piloten als mijn kroost beschermd'

'Weet u nog wat ik zou willen doen voor ik sterf? Naar de Pyreneeën gaan.' Liefst 32 keer trok gravin Andrée De Jongh de Pyreneeën over om piloten te helpen ontsnappen. De laatste wens van de oprichtster van ontsnappingslijn Comète, weer de bergen zien, is niet meer uitgekomen.

Door Katrijn Serneels

BRUSSEL l Dit weekend verloor gravin en verzetsstrijdster Andrée De Jongh haar laatste gevecht: ze overleed te Brussel. De Jongh, die 91 werd, is een van de belangrijkste figuren uit het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze was 'maman', de piloten die ze redde noemde ze 'mes enfants'.

Toen ze 24 was, richtte ze de ontsnappingslijn Comète op, die ongeveer 700 tot 800 geallieerde piloten via de Pyreneeën hielp ontsnappen aan de Duitsers. De jonge Andrée - codenaam Dédé - richtte de lijn op nadat de Duitsers België bezet hadden.

In een interview in deze krant twee jaar geleden vertelde Andrée De Jongh aan Marijke Libert hoe het allemaal begon. "Dé aansporing kwam er de dag dat mijn vader helemaal overstuur thuiskwam. Hij meldde in tranen dat de Duitsers ons land waren binnengevallen en dat de Belgen zich hadden overgegeven. Ik zag hem wenen en dat greep me zo aan dat ik revolteerde tegen het nieuws dat hij bracht. Ik vond dat we moesten reageren, handelen. En wel snel. Ik was niet meer tegen te houden."

De Jongh wilde voorkomen dat de piloten van de geallieerden in Duitse handen vielen. "We gingen meteen op zoek naar mensen die piloten die hier na bombardementen waren geland konden verbergen in hun huizen, op zolders, in kelders. Intussen probeerde ik geld te vinden om een project te financieren waardoor die mensen op termijn konden vertrekken naar hun land. Ik heb eerst prospectie gedaan, ik heb toen met een vriend afgesproken om alvast een paar Belgen en Britten naar het zuiden te smokkelen. Nadien bleek dat we door een kennis waren verraden. Die vriend van mij werd opgepakt in het station, ik slaagde er nog net in een andere trein te nemen. Zo ontkwam ik aan de Duitsers, anders was er nooit een Comètelijn geweest. Via Quiévrain en Parijs ging het dan tot Saint-Jean-de-Luz. Ikzelf mocht niet terug naar België en dus bleef ik in het zuiden. Vandaaruit coördineerde ik de laatste overtocht. Over de bergen."

Tijdens haar 33ste overtocht werd ze gearresteerd door de Duitsers, opgesloten in een aantal gevangenissen en belandde ze ten slotte in de concentratiekampen Ravensbrück en Mauthausen. "De Gestapo stelde mij altijd weer die vraag: 'Uw vader was toch de oprichter van de Comètelijn?' 'Nee', zei ik. 'Ik was de oprichtster.' 'Bent u te jong voor', klonk het antwoord. Ik bleef aandringen maar overtuigde hen niet. Mijn vader werd aansprakelijk gesteld en gefusilleerd, ik bleef leven. Dat was het moeilijkste waarmee ik later moest leren leven."

Bang was Andrée nooit. "Mijn vader zei altijd: als je bang bent, ga dan eerst na of het de moeite is om er bang voor te zijn. Ik heb dat zinnetje veel herhaald tijdens die voettochten. Ik kon me niemand inbeelden voor wie het de moeite was om bang te zijn. Zelfs voor de Duitsers niet, nee. Toen ik gearresteerd werd, kende ik nog geen angst. Ik dacht: ze hebben mij nog niet. Ik vind wel een manier om hieraan te ontsnappen."

De geallieerden bevrijdden Andrée uit Mauthausen. Daarna zette ze zich in voor de leprozen in Afrika. De Jongh werd door de Britse Queen ontvangen en kreeg van het Belgisch koningshuis de titel van gravin als erkenning voor haar verzetsdaden.

Ik kon me niemand inbeelden voor wie het de moeite was om bang te zijn. Zelfs voor de Duitsers niet, nee. Toen ik gearresteerd werd, kende ik nog geen angst

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234