Zondag 28/02/2021

Ik heb de zon zien flitsen...

Do's en don'ts van vakantiekiekjes

De verkoop van digitale reflexcamera's bij vrouwen is vorig jaar verdubbeld. Nochtans komt zo'n camera niet in verschillende kleuren en zitten er geen diamanten op. Het semiprofessioneel toestel weegt beduidend meer dan een compactcamera, en er zitten angstaanjagend veel knopjes op. Canon gaf onlangs een cursus reflexfotografie-voor-beginners. Hoe neem ik de perfecte vakantiefoto?, was het opzet. De Morgen Magazine stuurde er een vrouw naartoe. Les 1: een vizier dient om door te kijken.

Door Veerle Helsen / foto's veerle helsen

Plaats van het gebeuren is Caïro. Véél zon, véél toeristen en véélgeplaagde trekpleisters, wat wil een vakantiefotograaf nog meer? "Weet iedereen hoe je een camera aanzet?", is de eerste vraag van lesgever Mike Owen bij het begin van de cursus. Haha grappig, Mike. Maar in de groep is toch één persoon die lang moet zoeken naar de on/off-knop. Laatste van de klas zal ik alvast niet worden.

Een enthousiaste Mike - in het dagelijks leven bij Canon product manager voor reflexcamera's - begint zijn cursus met de stelling "Geef mensen die van zichzelf denken dat ze een slechte fotograaf zijn een reflexcamera, en zelfs zij zullen trots zijn op hun eigen foto's." Ik lijk de geknipte persoon om het verkoopspraatje op uit te testen: het type fotograaf dat enkel foto's neemt op vakantie, vooral van voor de hand liggende plaatjes. Experimenteren is aan mij niet besteed, nadenken over compositie duurt te lang en vraag me niet vanwaar de zon schijnt. Zeg maar de klassieke Vakantiefotograaf.

Alle cursisten krijgen een exemplaar van Canons Eos 450D in de handen gestopt, de laatste nieuwe reflexcamera in hun gamma. Hij weegt ongeveer 500 gram en de lens alleen al is groter dan een compactcameraatje. Reflexcamera's - te herkennen aan een zwarte body en een opvallende lens - zijn waanzinnig populair aan het worden. Enkele jaren geleden kostten ze nog meer dan duizend euro, maar de prijzen gingen in vrije val. Sommige merken hebben tegenwoordig al een reflexcamera vanaf 500 euro. Vooral 2006 was een kanteljaar: toen werden volgens onderzoeksbureau GfK bijna 65 procent meer digitale reflexcamera's verkocht dan het jaar daarvoor. "Veel mensen geraakten uitgekeken op de mogelijkheden van een compactcamera en wilden een stap verder gaan", verklaart Mike. Een reflexcamera werkt net als een compactcamera digitaal, maar is technisch geavanceerder. Kort en simpel: de beeldkwaliteit is van een hoger niveau. "Je kan onder andere zelf sluitertijd, diafragma en flitssterkte instellen", voegt Mike nog toe. "Maar maak je geen zorgen, die dingen komen pas de tweede dag aan bod."

Mijn eerste fout heb ik intussen al gemaakt: ik zet de camera aan en staar me blind op het lcd-schermpje. Waarom verschijnt er geen beeld? Ik moet toch zeker niet door die kleine zoeklens kijken? "Jawel, bij een reflexcamera kijk je best door het vizier. Dat levert meer details op en een betere kijk op de compositie. Bovendien heb je het scherm nodig om de instellingen te kunnen bekijken." Het voelt onwennig en enigszins retro om na jaren compactfotografie plots weer door het vizier te kijken. "Als je écht wil, kan je het scherm gebruiken", zegt Mike, nog steeds vriendelijk, maar met afkeurende blik. De optie live view (waarbij het lcd-scherm dus als zoeker dient) was tot voor kort niet mogelijk met een reflexcamera. Het is pas in de jongste generaties dat die functie erbij gekomen is, kwestie van de twijfelende compactgebruiker over de streep te trekken.

Nog een functie die de compactgebruiker moet verleiden, is de instelling 'automatisch'. "Het is een misvatting dat je een digitale reflexcamera enkel kan hanteren als je er iets van kent. Zowat alle modellen hebben tegenwoordig een automatische functie. Zet de camera op full auto en hij berekent de perfecte instellingen." De boodschap voor beginners is dus: leer eerst werken met de automaat, en schakel dan over naar versnellingen. Experimenteren kan altijd later nog.

De eerste opdracht is bekend: we trekken bij zonsopgang naar de piramiden van Gizeh, een half uur rijden van Caïro. We krijgen twee uur de tijd om foto's te nemen van het Wereldwonder. Mike zal achteraf alle foto's bekijken en beoordelen. Kán je überhaupt van een object dat al miljoenen keren gefotografeerd werd nog een originele foto nemen? "Jazeker", gelooft de optimistische Mike, "er zijn altijd nieuwe perspectieven te vinden. De omstandigheden van vandaag zijn anders dan die van gisteren." Hij kan het weten, want hij werkte in zijn vorige job bij het wereldbefaamde fotobureau Getty Images, dat belooft voor de beoordeling straks. Hij geeft onderweg nog een instanttip: "Een onderwerp hoeft niet per se exact in het midden van een foto te staan. Meer nog: het is zelfs beter van niet. Wij noemen dat de 'regel van derden': in plaats van het onderwerp in het middelpunt te plaatsen, zet je het beter iets meer naar rechts, links, boven of onder. Pakweg een derde verwijderd van de uiteinden van het frame. Op die manier creëer je meer impact met de foto."

Nog een tip: "vermijd het vanzelfsprekende." Bijgevolg begint iedereen bij aankomst aan de piramiden als een gek vanuit vreemde perspectieven foto's te nemen. "Het ziet er misschien belachelijk uit als je op de buik gaat liggen bijvoorbeeld, maar vaak leveren ongewone houdingen wel de leukste foto's op. En durf omhoog of omlaag te kijken. Iedereen fotografeert op oogniveau, waardoor we missen wat daarboven of daaronder gebeurt." De amateurfotograaf in mij moet blijkbaar nog wakker worden, want ik ga voorlopig niet plat op de buik. Mijn alternatief plan: hoe meer foto's ik neem, hoe groter de kans dat er een uitschieter tussen zit. Met mijn 176 foto's kan ik alvast niet van luiheid beticht worden. Zoals verwacht blijkt Mike een opbouwend leraartype. "Niet slecht, Veerle, helemaal niet slecht", klinkt het omfloerst positief. Mijn uitschieter van de dag is een foto pal in de richting van de volle zon, met enkele figuren op de achtergrond (zie hierboven). Commentaar van onze docent: "Normaal zou je hier niet in de zon fotograferen, omdat ze te fel staat. Dat is eigenlijk een van de meest gemaakte fouten want de zon maakt dan alles op de foto wazig. Maar deze is wel geslaagd. De zon verblindt, maar net daardoor geeft ze een wonderlijk effect en lijken de figuren wel te dansen. Of hoe de uitzondering de regel bevestigt." Een toevalstreffer waarmee ik wel goeie punten scoor. Als hij hoort van mijn alternatief plan, is hij - alweer - laaiend enthousiast. "Dát is nu net de kracht van digitale fotografie: zoveel mogelijk foto's nemen, en dan zitten er gegarandeerd mooie tussen." Dat kan ook gezegd worden van een gewone compactcamera natuurlijk.

Dus is het tijd om naar de volgende versnelling over te schakelen. Opdracht twee: zonsondergang tijdens een cruise op de Nijl. Mike zal ons observeren at work, en intussen zijn do's en don'ts meegeven. Dat blijken vooral don'ts in mijn geval. Ik probeer tevergeefs enkele paleizen aan de oever te fotograferen, maar een standaardlens geraakt zover niet. Alle details gaan verloren op de foto. "Een klassieke fout van de Vakantiefotograaf", aldus Mike. "En maar blijven die oevers fotograferen, om dan teleurgesteld vast te stellen dat er op de foto's niet veel te zien valt." Als de avond valt, begint mijn camera lustig te flitsen, ook al een gewoonte van de Vakantiefotograaf. Maar in een donkere omgeving geeft een flits vaak een te fel en onnatuurlijk licht. Flitsen in het donker heeft bijna nooit zin. Spelen met licht is dé grote troef van reflexcamera's. Als de flits manueel wordt afgezet, zal de camera de sluitertijd (waarin de lens open en dicht gaat en er dus licht binnen kan) verlengen. Er valt dan meer licht op de foto, en het resultaat is natuurlijker dan met een flitslicht. Het nadeel: trillen is absoluut uit den boze, want de minste beweging leidt tot wazigheid. De camera op een stevig oppervlak plaatsen, kan uitkomst bieden.

Nog één kans om te schitteren: bij de derde opdracht, portretfotografie. We trekken daarvoor naar het shoppingcentrum Grand Bazaar en niemand minder dan de Deense Helena Christensen komt de groep extra uitleg geven. Miss Christensen (39) maakte enkele jaren geleden van haar hobby - fotograferen - haar beroep, en degradeerde haar beroep - model - tot hobby. Ze maakte handig gebruik van haar connecties, want ze staat inmiddels bekend als sterrenfotograaf, en is dus min of meer gespecialiseerd in portretfotografie. Als ik Mike zijn eerlijke mening vraag over de kwaliteit van haar foto's, haalt hij zijn omfloerst positivisme nog eens boven. "Ze heeft wel enkele mooie foto's. (pauzeert, denkt na) Ik denk dat haar grote troef is dat ze de celebrity's op hun gemak kan stellen." We mogen van het management onze portretkunsten ook uittesten op het voormalige model. Maar het vertrouwen blijkt niet groot, want iedereen moet op voorhand een papier ondertekenen dat alle foto's van Christensen voor publicatie moeten worden voorgelegd aan de pr. Zogenaamde 'niet geschikte' (lees: onflatterende) foto's krijgen een njet. (Als we Helena van dichtbij te zien krijgen, begrijpen we meteen waarom. Christensen heeft prachtige, diepblauwe ogen om in te verzinken, maar een gezicht waar signalen op botox wijzen.) Als ze één fototip mag geven aan onze lezers, wat zou ze zeggen? "Neem overal een camera mee naartoe", is haar antwoord. Tja.

Over naar Mike. Portretfotografie is aartsmoeilijk, vindt hij. "Het is wat ik persoonlijk het liefste doe, maar waar ik absoluut niet goed in ben." Hij toont op zijn laptop honderden foto's van zijn zoontje. "Da's ook een cliché van de Vakantiefotograaf", lacht hij, "foto's nemen van de kinderen." Ze zijn zowel in zwart-wit als in kleur. "Portretten zijn vaak ideaal om te beginnen experimenteren met zwart-wit." In de Grand Bazaar zijn de kinderen van de stalletjesuitbaters begeerd bij de collega-cursisten. "Kinderen zijn altijd dankbaar om mee te werken, omdat ze graag op de foto staan en dat maakt een groot verschil", verklaart Mike. "Bij kinderen en dieren geldt de regel: altijd op oogniveau gaan, dat verhoogt de intensiteit. Voor volwassenen geldt trouwens ook: kijk met de lens recht in de ogen, dan is het alsof je in de ziel tuurt."

Na drie dagen fotograafje spelen, komt er schot in mijn zaak. Er zitten een paar geslaagde foto's van de Grand Bazaarbewoners tussen. Al zeg ik het zelf. Misschien toch in de val van Mikes commerciële stelling getrapt. Dan het eindverdict. Nee, Mike wil geen punten geven. Misschien maar goed ook. Hij zet zijn aanmoedigende aanpak verder: hij prijst mij als de studente "die het meest vooruitgang heeft geboekt." Om dan te komen tot de wijsheid van de dag: "Iederéén kan een goede foto maken, maar niet iedereen is een goede fotograaf." n

Het is een misvatting dat je een digitale reflexcamera enkel kan hanteren als je er iets van kent

Het bereik van een flits varieert tussen 1 en 6 meter. Piramiden vanaf 100 meter afstand met een flits verlichten, is wishful thinking

Tips voor de perfecte vakantiefoto

Say chééése

Portretfotografie: ga bij kinderen en dieren op ooghoogte, dat levert meer intensiteit op. Ook bij volwassenen geldt: recht in de ogen kijken kan aangrijpende foto's opleveren.

Hop on/hop off

In de toeristenbus. Foto's nemen van achter glas is niet onmogelijk. Het komt erop aan te focussen op objecten achter de ruit. Bij goed geslaagde achter-glas-foto's zie je niet dat ze vanuit een bus of auto genomen zijn. Anderzijds: een ruit vol regendruppels kan ook zijn charme hebben.

To flash or not to flash

* Gebruik de flash als de zon achter het onderwerp zit. Simultaan gebruik van zon + flits kan resulteren in wonderlijke foto's.

* Het bereik van de flits varieert tussen 1 en 6 meter. De piramiden vanaf 100 meter afstand met de flits verlichten is wishful thinking.

* Wat te doen 's avonds: flitsen of niet? Vaak wordt het onderwerp immers te fel en onnatuurlijk verlicht. Zet de flits af, en verleng de sluitertijd. Er wordt dan meer licht opgevangen en de foto zal helderder zijn.

Een trucje

Stel de camera in op een zéér lange sluitertijd en draai intussen met de lens. Vooral in de avonduren levert dat merkwaardige foto's op, oordeelt u zelf.

Een beetje naar rechts

Volgens de 'regel van derden' staat een onderwerp best niet in het midden van de foto, maar liever op een derde verwijderd van de uiteinden van het frame.

De gebouwenpose

Dé klassieker op citytrip: de pose voor een bekend gebouw. Het resultaat is vaak om twee redenen mislukt: ofwel staat het gebouw er niet volledig op, ofwel zie je de persoon niet goed. Het is een illusie om te denken dat zowel een groot/hoog gebouw als een persoon samen gezellig op de foto kunnen. Probeer te focussen op de persoon, zorg dat zeker de gezichtsexpressie zichtbaar is en fotografeer in de achtergrond een kenmerkend detail van het gebouw.

'k Heb de zon zien zakken... * Zonsopgang en -ondergang zijn tegelijk moeilijk en makkelijk om vast te leggen. Makkelijk omdat de scenery uit zichzelf prachtig oogt. Moeilijk omdat de hoeveelheid zonlicht perfect gedoseerd moet zijn. Te veel zonlicht zal de hele foto verblinden. Bij te weinig zonlicht gaat de charme van de opkomende of ondergaande zon verloren. De boodschap: wees er op tijd bij en neem de tijd om het beste moment te zoeken.

* Fotografeer een persoon exact voor de cirkel van een opgaande of ondergaande zon. De zon zal letterlijk zorgen voor een aura.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234