Zaterdag 04/02/2023

'Ik heb de voorbije week al vaak aan Tsjernobyl gedacht, madame'

'Rijkelijk late' maatregelen na uitstoot radioactief jodium leggen bom onder verontwaardigd Fleurus

Eerst was er sprake van een 'ernstig incident', dan was er helemaal geen gevaar voor mens en leefmilieu, en nu plots weer wel. De inwoners van de Henegouwse gemeente Fleurus zijn totaal de kluts kwijt.

Door Marjan Justaert

FLEURUS l Een kleine week nadat het Nationaal Instituut voor Radio-elementen (IRE) een verhoogde uitstoot van radioactief jodium vaststelde, komt het gemeentebestuur nu toch met voorzorgsmaatregelen aandragen: gelieve geen groenten en fruit uit eigen tuin te eten, en geen regenwater te drinken.

"En wat met zuivelproducten? Moeten we jodiumpillen pakken of niet? Hoe weten we of we radioactief besmet zijn? En wie gaat dat allemaal betalen?" Christiane Gravy gooit haar armen in de lucht. Ze is verdorie al de hele week groenten uit haar eigen moestuin aan het eten. "Dat ze die maatregelen niet eerder hebben genomen, daar kan mijn verstand niet bij. Ik heb de voorbije week al vaak aan Tsjernobyl gedacht, madame. (kordaat) Voortaan kook ik al mijn groenten voor ik ze opeet, zelfs die uit de serre."

Christianes echtgenoot Léopold Gravy vult zijn gieter aan de kraan om niet ook nog eens de bloemen te besmetten met het nucleaire gif. Hij kan er nog mee lachen, maar als het over de communicatie gaat is hij bloedserieus. Bloedserieus en kwaad. Behalve een ietwat opzwepende flyer van de politieke partij Ecolo hebben ze nog helemaal niets vernomen. "On ne sait rien! Il n'y pas de communication!" Burgemeester Jean-Luc Borremans (PS) van Fleurus weerlegt dat. Hij heeft zijn voltallige politiekorps eropuit gestuurd om via de megafoon de boodschap te verkondigen. Alleen: in de rue de la Sablonnière in de deelgemeente Lambusart zijn de geüniformeerde apostelen niet gepasseerd, net waar de familie Gravy woont... op nog geen honderd meter van de nucleaire site.

"Message à destination de la population. (...) Il est recommandé de ne pas consommer les fruits et les légumes du jardin, ainsi que l'eau de pluie." De boodschap komt een beetje krakerig uit de luidsprekers boven op het politievoertuig, maar het metalige geluid reikt ver. Anissa van de groente- en fruitzaak op de hoek van de winkelstraat glimlacht schamper. "De eerste keer dat ze voorbijreden, dacht ik dat het de ophaling van oud ijzer was. Veel info krijgen we toch niet, hé." De verse voorraden in haar winkel komen van de groothandel in Marcinelle en dus ze zijn in theorie oké. Maar de eieren, dat is een ander paar mouwen. Anissa: "Naar verluidt staan verse producten van de boer ook op de lijst, we horen daar niets over."

De aanmaning geen zuivel te eten werd gisterennamiddag opgeheven. Een magere troost voor de boeren: de vrachtwagen van melkerij Inex uit Bavegem bleef de hele dag opvallend afwezig in Fleurus. De voorzorgsmaatregelen bezorgen de landbouwsector een financiële opdoffer. De boeren overwegen een klacht in te dienen tegen IRE.

In het bureau van burgervader Jean-Luc Borremans klinkt een diepe zucht. De socialist beseft wel dat deze historie geen deugd doet aan de reputatie van zijn semirurale gemeente. "De overheid kan maar beter zorgen dat er iets van aan is. Zelf krijg ik ook maar mondjesmaat informatie", geeft Borremans toe. "Ik heb de maandelijkse nieuwsbrief van de gemeente uitgesteld tot volgende week om de bevolking eindelijk eens uitgebreide, gefundeerde antwoorden te geven op hun vragen. (snel) Al willen we zeker geen paniekvoetbal spelen."

Om de maatregelen publiek te maken greep de burgervader terug naar twee even oude als degelijke methoden: een crisisnummer en een tamtam. Die laatste taak is geknipt voor de lokale politie. "Alleen voor dringende gevallen is het bureel open", lacht korpschef Monique Devodder van politiezone Brunau. "Al mijn mensen zijn onderweg, makkelijk vijftien voertuigen in totaal. En jawel, de mensen reageren er goed op. Allee, het is te zeggen: ze reageren erop. Het belangrijkste is nu om hen juist te informeren."

De Italo-Belgen Donato Mesisca en Sergio Baglione zijn er niet gerust op. Zij hebben alvast jodiumtabletten in huis gehaald om het kwaad te bestrijden. Behalve de apothekers zijn ook de rekken met flessenwater in de supermarkten razend populair, want ook kraantjeswater wordt op argwaan onthaald.

Moeilijk is het niet om in Fleurus een diep verontwaardigde ziel tegen het lijf te lopen, maar evengoed is er een grote hoop mensen die zich er weinig tot niets van aantrekt. Ze wonen al zo lang tussen de nucleaire bedrijven dat een kleine lozing van radioactief materiaal niet tot hysterie leidt.

Hoewel, in het IRE zelf is het een komen en gaan aan de ontvangstbalie. Een roodaangelopen man stormt onverwacht binnen, hij wil duidelijk een ei kwijt. "Ik woon op tien kilometer van hier, mijn vrouw is ziek. O wee als ooit blijkt dat dat door jullie komt. En de communicatie trekt op niks! Ik ben voor de zekerheid in Dilbeek boodschappen gaan doen om geen besmette groenten te hebben. Pas daar heb ik vernomen wat er hier aan de hand is. Een regelrechte schande!"

De mensen van het IRE luisteren en antwoorden. Al zijn die antwoorden niet altijd even toereikend. "Wij hebben alles zo snel mogelijk doorgegeven aan het FANC", aldus Bernard Verboomen. "Maar wat de voorzorgsmaatregelen betreft, zijn wij niet verantwoordelijk. Het is de overheid die beslist welk initiatief ze neemt en wanneer. Niet het IRE."

Burgemeester Jean-Luc Borremans:

Zelf krijg ik ook

maar mondjesmaat informatie

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234