Maandag 30/11/2020

'Ik heb compassie met de kinderen van vandaag'

Hij heeft iets weg van een elfje, met die ogen als broze theeschoteltjes en dat spitse gezicht. Maar in zijn songs neemt Conor Oberst andere gedaanten aan. Op zijn nieuwste plaat is hij onder meer een godsvruchtige kindermoordenaar, een rusteloze roemjager en een eenzaat in zelfgekozen ballingschap.

"Ik had een beroemde zanger kunnen zijn, gesteld dat ik iemand anders stem zou bezitten", grinnikt Conor Oberst. De frontman van Bright Eyes drijft weliswaar een groothandeltje in zelfspot, maar bekent tegelijk dat hij het na al die jaren nog steeds niet zo begrepen heeft op zijn eigen stem. Maakt niet uit dat Michael Stipe van R.E.M. ooit verkondigde dat Oberst hem deed denken aan Patti Smith, of dat talloze artiesten hem een magnetische aantrekkingskracht toedichten tijdens zijn concerten.

Meer belang hecht Oberst aan zijn verhalende teksten, die pendelen tussen bekentenis en observatie. En ze leveren hem geregeld vergelijkingen op met Bob Dylan, Elliott Smith en Leonard Cohen. Om die reden namen we de opvallendste lyrics van zijn nieuwste plaat Upside Down Mountain eens onder de loep.

'No one really seems to be the person that they mean to be / I hope I am forgotten when I die'

('Hundreds of Ways')

Oberst is al jaren geobsedeerd door de dood, en dat merk je ook weer in zijn nieuwste songs. "Ik heb geen doodsverlangen. Maar de hamvraag blijft voor mij: wat laat ik achter op deze planeet? Wat is mijn testament?" De songschrijver schaamt zich er ook wel voor. "Het is een weerzinwekkend want ijdel trekje van me. Maar is die hybris ook niet diep menselijk? We idealiseren onszelf allemaal toch zo graag. Dat is zowat de motor achter alle sociale media.

"In de spiegel zou ik zelf het liefst een getalenteerde schrijver zien, of een empathische chroniqueur van deze woelige tijden. (lacht) Maar de perceptie die andere mensen over je hebben, is vaak helemaal verschillend. Om die reden kun je beter vergeten worden. Roem is ook een raar beestje, weet ik in 'Night at Lake Unknown': daarin zing ik hoe ik op jacht ging naar faam en fortuin, het spoor oppikte en uiteindelijk overal deuren zag opengaan. Maar eens ik binnen was, wilde ik niets liever dan terug buiten te zijn. Ik moet me verzoenen met het idee dat ik me nergens thuis voel. Behalve in mijn eigen hoofd misschien. (lacht)"

'Laying in your bed my dreams are sex and violence / I chase the rapist chasing after you'

('Lonely at the Top')

Oberst was de indiedarling van pers en publiek, tot eind vorig jaar. In december werd hij beschuldigd van verkrachting. Volgens het slachtoffer in kwestie zou de songschrijver zich tien jaar geleden vergrepen hebben aan haar: een minderjarige, maagdelijke fan. Pas een paar maanden geleden durfde ze zich online te roeren. Voor de songschrijver zich kon verdedigen, werd het proces al op sociale media gevoerd. Conor Oberst was een vogel voor de kat.

Het leek er zelfs naar dat Oberst een kruis over zijn carrière mocht maken, tot het slachtoffer ontmaskerd werd als een fantast en pathologische leugenares. Maar de reputatie van Oberst was al naar de vaantjes. Sociale media hadden het proces net iets te voorbarig in zijn nadeel laten uitdraaien. Voor het interview wordt ons dan ook herhaaldelijk op het hart gedrukt om de kwestie vooral niét aan te snijden. De wonden blijken ook nog te vers en diep.

Toch zal Oberst het onderwerp zelf subtiel aanraken, al is dat dan in zijn kritiek op sociale media. "Anonimiteit maakt meedogenloze beesten en spektakelkijkers van gewone mensen. Mij deprimeert het enorm hoe mensen die hun nek uitsteken, op het braadspit van de sociale media belanden. Twitter en Facebook brengen mensen heus niet dichter bij elkaar: het is een vehikel van ijdelheid, minachting, scheldpartijtjes en vingerwijzingen."

'Moved to a town that time forgot

Where I don't have to shave or be approachable I can do just what I want'

('Time Forgot')

Als eeuwige buitenstaander zou Conor Oberst niets liever dan van tijd tot tijd van de aardbodem verdwijnen. "Ergens waar ik niet meer dan mijn eigen schrale zelf hoef te zijn. Ik heb medelijden met de kinderen van deze generatie: ze dreigen elke menselijke connectie te moeten missen. Mijn angstbeeld is dat ieedereen eindigt in die hyperrealiteit. Daar verwijst de titel van de plaat ook naar: we leven op het einde van de dag allemaal op onze eigen heuveltop, maar alleen in ons hoofd en hart. Eenzaam aan de top."

'I know the Good Lord has a plan for all of us'

('Desert Island Questionnaire')

Oberst: "Ik weet niet of ik nog steeds een atheïst ben. Vroeger was ik daar heilig van overtuigd. Van zaadcel tot wormenvoer: dat is het menselijk parcours. Maar nu denk ik dat agnosticus de bovenhand haalt. Al heb ik nog steeds een broertje dood aan georganiseerde religie. Die zin uit 'Desert Island Questionnaire' is ook sarcastisch bedoeld: de voorgaande strofe gaat over een dolgedraaide kerel die denkt dat hij een instrument is van God, en daarmee de ontvoering en moord op een kleuter denkt te rechtvaardigen. Het verhaal is losjes gebaseerd op de gruwelverhalen die elke dag in de krant staan. Vanaf pagina 5 walg je meestal al van je medemens. Maar met die boodschap wilde ik ook niet aandraven op deze plaat. Daarom hoor je me ook zingen "I'm gonna work for my sanity / Give it everything I've got". Als er al één wijsheid op een tegel gebrand zou moeten worden, dan die wel."

---

Conor Oberst

Is 34 jaar.

Debuteerde in 1993 op 13-jarige leeftijd met Water, op cassette.

Was volgens Rolling Stone de beste songschrijver van 2008.

Speelt/speelde in bands als Bright Eyes, Desaparecidos, Commander Venus, Park Ave. en Monsters of Folk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234