Woensdag 20/11/2019

Interview

"Ik had geen kinderwens, wel een zorgwens"

Sven Pichal en zijn partner vangen elk weekend twee jongens van elf jaar op. 'Het was een perfecte match.' Beeld © thomas sweertvaegher

Een jaar geleden waren kinderen wel het laatste waaraan radio- en televisiemaker Sven Pichal (36) en zijn echtgenoot Kristof dachten. Vandaag maken ze zich op voor hun eerste buitenlands reisje met hun twee pleegkinderen.

"Op een zaterdag, ergens in mei vorig jaar, zat mijn man met tranen in de ogen de weekendkrant te lezen", vertelt Sven Pichal, consumentenman bij Radio 2 ('De Inspecteur') en reporter bij de VRT-nieuwsdienst. "Het ging om een interview met een homokoppel dat een kind opvoedde via pleegzorg. 'Ik wil dat ook doen', zei hij. Eerst verklaarde ik hem voor gek. We hebben allebei een heel drukke job, bovendien zorg ik nu en dan voor mijn autistische broer. Toch ben ik meegegaan naar een infoavond van Pleegzorg Vlaanderen."

Sven en Kristof moesten een ellenlange vragenlijst invullen. Elke steen werd omgedraaid. "Over onze relatie, onze gezinssituaties, hoe we elkaar als ouder zagen. Je moest ook je wensen en veto's formuleren. Jongere of al wat oudere kinderen, kindjes met een handicap, moslimkindjes... Verder moest je meegeven wat voor opvang je kon doen: tijdelijke of langdurige opvang, crisisopvang, weekend- en vakantieopvang. Voor dat laatste hebben wij uiteindelijk gekozen. Tot in de details moesten ze alles weten. Op zich is dat wel redelijk hard. Maar noodzakelijk. Die kinderen hebben allemaal al eens een verliessituatie meegemaakt. Ze willen koste wat het kost vermijden dat dat zich zou kunnen herhalen bij een pleeggezin."

Individuele aandacht

Ook de 'vormingen' - de opleiding tot pleegouder - wekten bij Sven aanvankelijk weinig enthousiasme op. "Maar na de voorlaatste vorming was er toch die klik. Er kwamen allerlei mensen spreken: een meisje dat was opgegroeid bij pleegouders, een mama die een kind had afgestaan, een zakenvrouw die ondanks haar drukke leven toch de tijd had genomen voor een pleegkind. Het proces werd vanuit allerlei perspectieven belicht. Dat heeft me overtuigd."

Toen ging het snel. Sven en Kristof werden goedgekeurd, enkele maanden later al, net voor de prachtzomer van 2015, volgde het telefoontje van Pleegzorg Vlaanderen. Of ze kennis wilden komen maken met Kevin en Leander, een elfjarige tweeling. "Het was een perfecte match", zegt Sven. "Kevin en Leander zijn enorm open en vrolijke kinderen. Eigenlijk hadden we met ons vieren onmiddellijk een band. Helemaal in het begin voelden we wel nog wat argwaan van hun kant, zo van: hoelang gaat dit hier duren? We zijn eerst naar de Ikea gereden, zodat ze hun eigen bed en overtrekken konden kiezen. Ze waren erg open in hun communicatie. Hun grote wens was om te weten wat een gezin is. Als je zoiets hoort... Tja. Het is hartverwarmend om te zien hoe snel die gasten nu openbloeien, enkel door die weekends."

Kevin en Leander woonden tot hun vijf jaar in een gezin. Tot hun moeder door omstandigheden niet meer voor hen kon zorgen. De vader was dan al langer niet meer in beeld. "Er is lang naar een gezin gezocht dat er altijd voor hen zou zijn, maar kinderen van die leeftijd worden niet gemakkelijk permanent opgevangen, zeker als ze met twee zijn. Er werken fantastische mensen in de Vlaamse jeugdzorg. De opvoedsters zijn enorm lief. Maar het blijft een feit dat de kinderen in zulke instellingen minder individuele aandacht krijgen. Ze wonen in leefgroepen, met alle leeftijden door elkaar.

Hartverscheurend

"Het is confronterend als je daar voor de eerste keer binnenstapt en er meteen zo'n kleuter aan je been komt hangen. In elke Vlaamse stad zijn er jeugdinstellingen waar kinderen permanent verblijven. Sommigen worden nooit eens een keertje opgehaald, al is het maar voor een weekend. Gewoon omdat ze niemand hebben. Je wéét dat, maar je staat er niet bij stil tot je het met eigen ogen ziet."

"Voor ik eraan begon, zat ik met angsten", zegt Pichal. "Egoïstische angsten. Hoe gaan we dat allemaal praktisch regelen? Zal ik nog kunnen uitgaan? Wat gaat dit voor onze relatie betekenen? Maar toen de trein eenmaal was vertrokken, viel dat allemaal weg. Het voelt al raar aan om ze op zo'n zondagavond weer te moeten afzetten. Ook voor hen natuurlijk. Ze begrijpen de situatie, ze snappen wat pleegzorg inhoudt. Maar hoe langer je elkaar kent, hoe moeilijker het wordt.

"We weten dat ze goed opgevangen worden, maar toch breekt je hart een beetje. Ze zitten nu in hun laatste jaar op de lagere school, vlak bij de instelling waar ze verblijven. We zijn aan het bekijken met de mensen van Pleegzorg Vlaanderen hoe het daarna verder gaat. Volgende maand gaan we bijvoorbeeld voor de eerste keer met hen op reis, naar Zwitserland. Zoiets mag je niet te vroeg beloven, omdat de jeugdrechter daar altijd zijn toestemming voor moet geven."

Twee mannen met kinderen, het blijft een veeleer uitzonderlijke situatie. Maar dat is nooit een probleem geweest, zegt Pichal. "Goed van Pleegzorg Vlaanderen: ze hebben daar bijna geen woorden aan vuil gemaakt. Ze hebben niet gezegd tegen de jongens: 'Jullie gaan naar een homokoppel.' Ze kwamen, gewoon, naar Sven en Kristof. In het begin hebben we niet overdreven affectief gedaan naar elkaar toe. Pas in het zevende weekend hebben ze ons ondervraagd. Hoe we elkaar hadden leren kennen, of we getrouwd waren, enzovoort. Het was simpelweg geen issue voor hen.

"Wij zijn daar meer mee bezig geweest dan zij. Of we hen wel genoeg te bieden hadden. Belachelijk. Want wat die gasten nodig hebben, is aandacht. Het gevoel dat iemand met hen bezig is. Of dat nu twee mannen zijn, een man en een vrouw of een vrouw alleen, dat maakt allemaal niet veel uit. Ze komen trouwens geen vrouwelijke genegenheid tekort: mijn moeder is dol op die twee."

Afscheid

Het is een onversneden succesverhaal, het pleegouderschap van Sven Pichal. Toch houdt hij rekening met een mogelijke terugval. "Volgens Pleegzorg spelen veel kinderen het eerste jaar een beetje 'komedie'. Omdat ze zo bang zijn dat het misloopt. Confronterend eigenlijk, als je erover nadenkt. Er komen dus misschien nog minder leuke momenten aan. Ze moeten ook nog beginnen te puberen. Dat wordt nog wat (lacht)."

Voelt hij zich nu vader, vragen we. Sven schudt van nee. "Wij zouden nooit willen dat ze ons papa noemen. We hadden ook geen kinderwens. Wel een zorgwens. We wilden niet aan de zijlijn blijven staan. Ik merk dat ons verhaal mensen inspireert. Collega's die het horen, blijken er ook voor open te staan. Misschien is dat een teken van de tijd waarin we leven. Een spontaan tegengif voor al het cynisme. De beste raad die ik twijfelaars kan geven is: ga eens naar zo'n infoavond. Het kan zomaar je leven veranderen."

* Om privacyredenen zijn de namen van de tweeling aangepast.

Nog te weinig kandidaat-ouders

Momenteel verblijven in Vlaanderen 5.344 pleegkinderen bij 4.036 pleeggezinnen. Veel te weinig als je weet dat er zo'n 22.000 kinderen in de bijzondere jeugdzorg zitten. Dat zegt Niels Heselmans van Pleegzorg Vlaanderen. "De laatste tien jaar is het aantal kinderen met 40 procent gestegen, tegenover een stijging van 30 procent bij de ouders. De vraag is dus groter dan het aanbod. We zoeken ook pleegouders met diverse profielen. Eigenlijk komt elke meerderjarige zonder strafblad in aanmerking. Voorwaarde is natuurlijk dat ze een hart voor kinderen hebben en een stabiele gezinssituatie kunnen bieden. We werken zoveel mogelijk op maat en soms is het handig om bijvoorbeeld een moslimkindje bij een moslimgezin te kunnen onderbrengen. Belangrijk is dat alle leden van het gezin volledig achter de keuze staan. Want het gaat dikwijls om kinderen die al een en ander hebben meegemaakt. Ze durven je al eens te testen, om te zien hoe ver ze kunnen gaan."

Pleegzorg Vlaanderen blijft ook pleiten voor een wettelijk statuut voor pleegouders. "Zodat ze ook na het traject betrokken blijven. Want momenteel is er geen juridisch houvast voor die mensen. Als het kind naar huis kan, stopt het verhaal voor pleegouders. Pleegouders zouden ook ouderschapsverlof moeten kunnen nemen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234