Vrijdag 18/10/2019

'Ik geloof in mirakels van de menselijke soort'

De Amerikaanse scenarist-regisseur Frank Darabont maakte enkele jaren geleden naam met The Shawshank Redemption een sterke gevangenisfilm naar een 'realistisch' verhaal van bestsellerauteur Stephen King. Deze debuutfilm kreeg zeven Oscar-nominaties. Als filmmakers doorbreken met een welbepaalde genrefilm, willen ze meestal dat hun volgende project iets totaal anders wordt, kwestie van niet pigeonholed of vastgepind te raken. Toch staat Darabont er ruim vijf jaar later opnieuw met een gevangenisfilm, ook nu gesitueerd in het verleden en weer naar een boek van Stephen King. Maar de verschillen zijn even opvallend als de gelijkenissen.

Voor Frank Darabont, die zichzelf nu lachend omschrijft als dé specialist van het period prison drama, is het allemaal erg eenvoudig gekomen. Na het succes van The Shawshank Redemption kreeg hij inderdaad talrijke aanbiedingen, maar daar zat niets tussen dat hem echt kon boeien of inspireren. Dus wachtte hij liever af. Het is zoals met een huwelijk, vindt hij: je moet pas trouwen als je écht verliefd bent geworden. Dat gebeurde dus bij The Green Mile, een zogenaamde serialized novel van Stephen King, die het verhaal in zes afleveringen tussen april en september '96 liet publiceren.

"Er zijn volgens mij twee redenen waarom Stephen King niet alleen een goede schrijver, maar daarnaast ook een erg populaire auteur is", legt Darabont uit. "De meest voor de hand liggende verklaring is zijn talent als verteller, zijn ouderwetse gave om een verhaal te weven. In dat verband heb ik hem altijd al vergeleken met Charles Dickens en ik merk dat steeds meer mensen die vergelijking beginnen te maken, dus ik ben blijkbaar zo gek nog niet (lacht). Zijn narratieve stijl is boeiend en meeslepend; hij houdt de lezer helemaal vast. Een andere, subtielere verklaring is dat Stephen King in feite heel erg een humanist is, net als Dickens dat ook was. Hij houdt van mensen en zorgt ervoor dat men als lezer begaan is met wat de personages overkomt. Hij neemt je mee op een soort emotionele reis, want er zit opvallend veel menselijkheid in zijn werk. Dat zie je dus duidelijk in films als The Green Mile en Stand By Me, maar het zit wel degelijk ook in zijn horrorwerk." The Green Mile speelt zich grotendeels af in het midden van de jaren '30, in een gevangenis ergens in Louisiana. Tom Hanks speelt een bewaker die reeds geruime tijd op Death Row werkt, de zogenaamde dodengang waar de gevangenen op hun executie wachten. De titel verwijst naar de laatste mijl die de gevangenen vanuit hun cel naar de elektrische stoel moeten afleggen en die in dit geval over groen linoleum loopt.

In die Cold Mountain-gevangenis wordt op een bepaald moment John Coffey binnengebracht, die veroordeeld werd voor de gruwelijke moord op twee jonge meisjes. De gevangene in kwestie (uitstekende en terecht met een Oscar-nominatie bekroonde vertolking van Michael Clarke Duncan) blijkt een bijzonder imposante zwarte reus te zijn. Maar zo mogelijk nóg indrukwekkender is zijn uitstraling van naïeve onschuld en beleefde vriendelijkheid. Snel beginnen de bewakers (net als het publiek) te twijfelen aan zijn schuld, zeker als duidelijk wordt dat de reus ook nog over miraculeuze gaven blijkt te beschikken.

Eén van de publicitaire slogans waarmee The Green Mile aangekondigd wordt, is: Miracles do happen. De film laat daar inderdaad geen enkele twijfel over bestaan, maar wat denkt regisseur Darabont daar zélf over?

"Mijn persoonlijke visie op mirakels?", herhaalt hij de vraag, alsof hij heel even tijd wil winnen om zijn antwoord zo zorgvuldig mogelijk te formuleren. "Wel, ik ben niet zeker of ik wel per se in mirakels geloof van de bovennatuurlijke soort, maar ik geloof wél in mirakels van de menselijke soort. Ik geloof bijvoorbeeld in wat Abraham Lincoln ooit the better angels of our nature genoemd heeft. We zien dat, zo nu en dan, bij uitzonderlijke mensen, zoals Albert Schweitzer, Martin Luther King, Oscar Schindler, Raoul Wallenberg, enzovoorts. Voor mij zijn dat de mirakels. En op een bepaalde manier, denk ik, is dat ook het kloppend hart in de kern van beide films."

Maar in tegenstelling tot een realistisch gevangenisdrama als The Shawshank Redemption is er in The Green Mile toch wel degelijk sprake van een behoorlijk stuk fantasie.

"Ja, en daarmee heb ik me dan ook erg geamuseerd", reageert Darabont meteen enthousiast. "Ik ben altijd al een grote liefhebber geweest van fantastische verhalen, zowel in boeken als in films. Voor mij was het dus prettig om dat element nu in mijn eigen werk aan bod te laten komen. Het leuke is dat je op die manier het publiek kunt verrassen en dat je hen ergens kunt meenemen waar ze het niet verwacht hadden. That's truly the fun of it! Indien het alleen maar over de doodstraf of over schuld en onschuld was gegaan, tja, dat soort films hébben we al gezien."

Verrassend, en zonder dat daar fantasie of speciale effecten aan te pas komen, is in ieder geval de manier waarop de gevangenisbewakers worden voorgesteld. Dat Tom Hanks van hoofdbewaker Paul Edgecomb geen gewetenloze schurk zou maken, lag nog in de lijn der verwachtingen, maar een acteur als David Morse heeft sowieso een intimiderende uitstraling van stille, maar onheilspellende dreiging zodat het wel niemand zal verwonderen dat zijn personage hier Brutus Howell heet, doorgaans afgekort tot Brutal. Maar uiteindelijk blijkt het met die zogenaamde brutaliteit nog heel erg mee te vallen, want die wordt eigenlijk alleen gebruikt tegen een collega-bewaker, die wél een arrogante en sadistische klootzak blijkt te zijn.

"Ik vind dat David Morse blijk geeft van een prachtige complexiteit in zijn vertolking", knikt Darabont. "En dat sluit inderdaad aan bij mijn pogingen om het publiek niet het gevoel te geven dat ze meteen al kunnen raden wat er allemaal zal volgen. Ik wou ook daar, met die integriteit van het Brutus Howell-personage, voor een verrassing zorgen. Trouwens, de meeste bewakers die in deze film op Death Row werken, zijn eigenlijk fatsoenlijke mensen. In de meeste prison movies worden de bewakers doorgaans als de slechteriken van het verhaal afgeschilderd, ook The Shawshank Redemption volgde op dat vlak die bestaande traditie. Hier leek het mij echter juist interessant om bijvoorbeeld te tonen dat deze mannen ook nog een thuisleven hebben, dat ook zij soms worden geconfronteerd met morele conflicten, dat ook zij worstelen met de implicaties van hun job, enzovoorts."

Superster Tom Hanks voert weliswaar de cast aan en prijkt dan ook op de affiche van The Green Mile, maar zonder een geschikte acteur voor de rol van de zwarte reus John Coffey - 'Like the drink, only not spelled the same', zoals hij zichzelf met een schuchter grapje voorstelt - zou regisseur Frank Darabont geen film gehad hebben.

Hij lacht uitbundig: "Dat is exact het gevoel dat ik had toen we met de casting bezig waren. Dat was eigenlijk al mijn grootste bekommernis van zodra ik besloten had om deze film te maken. We hadden niet alleen een geloofwaardige Coffey nodig, maar op de koop toe ook nog eens een uitmuntende vertolking. Anders zou de film niet werken, met of zonder Tom Hanks. We moésten wel geloven dat er ergens iemand zou zijn die deze rol kon spelen én dat we hem ook zouden vinden. Het feit dat we Michael Clarke Duncan gevonden hebben, het feit alleen al dat er iemand als hij rondloopt op deze aardbol, is in die zin ook al een soort mirakel."

De film The Shawshank Redemption was gebaseerd op een Stephen King-verhaal, dat voluit Rita Hayworth & Shawshank Redemption heette. De legendarische actrice verdween weliswaar uit de titel, maar niet uit de film, want daarin was onder meer een fragment van haar klassieker Gilda te zien. Ook in The Green Mile wordt er binnen de gevangenismuren een film vertoond, namelijk de musicalklassieker Top Hat, waarin we Fred Astaire heel even 'Cheek to Cheek' zien zingen en dansen met Ginger Rogers. Van die film was geen sprake bij Stephen King. Dat die musical in de gevangenis aan John Coffey wordt getoond, als een soort laatste wens van zijn kant om toch ooit één keer in zijn leven een glitterhow te mogen zien, werd door scenarist Darabont toegevoegd, wat meteen ook voor een verband zorgt tussen die film en de reactie, vele jaren later, van de stokoude gevangenisbewaker.

"In het boek zat er, ergens middenin, een scène waarin de hoogbejaarde Paul Edgecomb in het ouderlingentehuis een stukje van Kiss of Death, een gangsterfilm van Henry Hathaway uit '47, op televisie ziet", vertelt Darabont. "Het personage van de psychotische moordenaar, dat in die film vertolkt werd door Richard Widmark, doet hem terugdenken aan Wild Bill, één van de gevangenen die hij indertijd op Death Row gekend heeft. Ik vond dat een interessant idee omdat ik voor de film een aanleiding nodig had waarom de oude Edgecomb zijn verhaal zou beginnen vertellen. Maar in plaats van een gangsterfilm als Kiss of Death wou ik liever iets dat lief en onschuldig en onschadelijk oogde, waardoor het meteen intrigerender zou worden om juist dáárdoor een oude man in tranen te zien uitbarsten. Wat is er aan de hand met zo'n lieftallige en ontroerende scène uit een elegante Fred Astaire-musical om een dergelijke reactie los te weken? Los daarvan is die dansscène zo'n sweet movie-moment dat wij allemaal kennen en waar ik persoonlijk dol op ben. Het is een soort samenvatting van alles waardoor films zo magisch zijn. Het is een onderdeel geworden van ons collectief bewustzijn, van onze beeldtaal, net zoals King Kong bovenop de Empire State Building. En ten slotte is een film als Top Hat ook bijzonder symbolisch voor de periode van de Depressie. Enerzijds was er die harde werkelijkheid, waarbij een groot deel van de Amerikanen zonder werk zat en er overal bread lines stonden, en anderzijds leverde Hollywood net toen van die prachtige, hemelse droommusicals af om het publiek even hun zorgen te doen vergeten."

TITEL: The Green Mile. REGIE: Frank Darabont. SCENARIO: Frank Darabont, naar het gelijknamige boek van Stephen King. FOTOGRAFIE: David Tattersall. MUZIEK: Thomas Newman. PRODUCTIE: David Valdes en Frank Darabont. VERTOLKING: Tom Hanks, David Morse, Bonnie Hunt, Michael Clarke Duncan, James Cromwell, Michael Jeter, Graham Greene, Doug Hutchison, Sam Rockwell, Jeffrey DeMunn, Barry Pepper, Patricia Clarkson, Harry Dean Stanton, Gary Sinise, e.a. VS, 1999, kleur, 180 min. Gedistribueerd door UIP.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234