Zaterdag 23/01/2021

Ik ga op reis en neem niet mee: een Lonely Planet

Ze hielden altijd al de vinger aan de pols van de hele wereld en nu die wereld verandert voelt Lonely Planet het zelf. Herstructurering, reorganisatie, jobverlies: dé reisbijbel van hele generaties zit in zwaar weer. En dat zorgt voor ongerustheid. Bij personeel én bij wereldreizigers.

"Is this goodbye to Lonely Planet?' Met een vraagteken in de titel is veel mogelijk, een verhaal in de Britse krant The Guardian zorgde gisteren in ieder geval voor stormachtig weer. Om het met een flauwe woordspeling te zeggen: na de planeet zelf lijkt nu ook Lonely Planet hinder te ondervinding van een klimaatsverandering. Weze het een symbolische.

In maart van dit jaar verkocht BBC Worldwide (dat in 2007 eerst 75 procent en in 2011 de overige 25 procent van de aandelen de Australische moederfirma had overgenomen) haar hele Lonely Planet-divisie aan het Amerikaanse NC2 Media van miljardair Brad Kelley. Weliswaar met fiks verlies. Kelly legde zo'n 59 miljoen euro neer voor het bedrijf, de BBC had er alles samen ruim 150 miljoen voor betaald.

En toen gebeurde wat onvermijdelijk leek. Woorden als optimalisering vielen. Reorganisatie en herstructurering. Zinnen als 'operaties als antwoord op de uitdagende externe omgeving en op de positie van het bedrijf voor verder succes'. COO Daniel Houghton liet, deze week nog, een reactie op de berichtgeving in de Australische krant Melbourne Time waarin gewag gemaakt werd van het verlies van ruim honderd banen in Australië zelf. Jobs die onder meer zouden sneuvelen omdat een heleboel van de activiteiten, vooral op digitaal vlak, naar Nashville in de Verenigde Staten zouden verhuizen. Waar NC2 Media haar hoofdzetel dus heeft.

"Dat doen we níét", zei Houghton, over wie The Guardian overigens opmerkte dat hij amper 24 jaar oud is en "only recently graduated from university". Schreef The Guardian toch: "NC2 beweert dat Lonely Planet niet langer in de business van 'content creation' actief zou blijven en dat ze zouden focussen op hun digitale strategieën." Lees: weg de typische blauwe dunbladige gidsen die sinds 1972 voor wereldreizigers en backpackers de sleutel waren naar landen als Bolivia en China, maar net zo goed Vaticaanstad en Luxemburg.

Opvallend is dat Lonely Planet zelf al in 1995 met een uitstekende website op de proppen kwam en dus, in de strijd tussen print en digitale media, zelf baanbrekend was. Zouden de gidsen van Lonely Planet dan nu zelf slachtoffer zijn van wat ze bijna twintig jaar geleden zo goed inschatten? Met name het belang van het internet.

Feit is in ieder geval dat ze vandaag de dag lang niet de enige zijn die op het internet actief zijn. Concurrentie (zeker voor de papieren gidsen) zijn populaire sites als TripAdvisor en Expedia. En de komst van smartphones natuurlijk. Vroeger kon je niet op reis zonder papieren gids die er na een paar weken in een rugzak weliswaar niet meer uitzag, vandaag is er zelfs op zeer afgelegen plekken in Afrika wel een 3G-verbindingetje te maken.

"Het verschil met TripAdvisor is dat iedere gedrogeerde daar kan zeggen dat iets 'best' is", aldus Zora O'Neill in The Guardian. O'Neill schreef van 2005 tot 2012 voor de gidsen van Lonely Planet. "Alleen wij hebben in zo'n stad dan 25 hotels bezocht en kunnen eerlijk zeggen wat beter is."

Jobs weg

Maar er is meer. Er zouden dus honderd jobs sneuvelen, zei men. En die zouden vaak sneuvelen bij vaste mensen die die papieren gidsen volschrijven. "Wat niet klopt", aldus Heather Carswell, media and communications manager van Lonely Planet in Londen, in een reactie aan De Morgen. "Sowieso werken alle auteurs die voor de Lonely Planet-gidsen schrijven op freelancebasis. Zij vormen een elementair deel van het tot stand komen van onze gidsen en we zullen hen in de toekomst nog altijd blijven gebruiken voor inhoud over bestemmingen."

Volgens Carswell zal Lonely Planet ook in de toekomst nieuwe reisgidsen, op papier dus, blijven maken en is er geen enkele intentie van het bedrijf om daarvan af te stappen.

Dat bevestigde ook de officiële reactie van COO Daniel Houghton op het bericht in The Guardian. Hij sprak van onjuiste berichten die in sterk contrast zouden staan tot het hernieuwde engagement om 'great content' voor print en digitale media aan te bieden. Letterlijk: "Lonely Planet zal blijven reisgidsen publiceren."

Toch: er is sprake van een 'new content structure'. Dan zijn die woorden van optimalisering en herstructureren er weer. En dan bevestigt Heather Carswell wel dat de overname door de Amerikanen gevolgen zullen hebben voor de werkgelegenheid. "Alleen kunnen we vandaag nog niet zeggen hoeveel mensen overtollig zullen zijn", aldus Carswell. "We denken dat we wereldwijd (het bedrijf heeft vestigingen in Melbourne, Londen en Nashville, RVP) 70 tot 80 banen zouden kunnen schrappen, maar dat getal kan pas officieel zijn als het einde van de hertewerkstelling is bereikt."

Eind juni stonden volgens Carswell exact 399 mensen op de payroll van Lonely Planet. Met 80 mensen weg, zou dat dus toch een banenverlies van 20 procent betekenen. De gids mag dan wel ervaren zijn, de reis is toch een beetje onzeker.

Lonely Planet. Als iéts een begrip werd voor reizen, dan wel deze gids. Volgens de overlevering, en ook wel volgens de officiële website, geboren toen de Noord-Ierse Maureen Wheeler met haar man Tony begin jaren zeventig een reis maakte vanuit Engeland door Europa en Azië naar Australië. Dat deden ze met een minibusje. Ze reden door Afghanistan en zouden met 27 cent in Australië zijn aangekomen. Ze schreef er een boek over, Across Asia on the Cheap, gebaseerd op hun eigen dagboeken: waar hadden ze lekker gegeten, wat kostte een overnachting, hoe veel een busritje. Het werd de basis van wat dit Lonely Planet-imperium zou worden.

Wat overigens geen slecht gekozen woord is, on the cheap hoeven Tony en Maureen Wheeler en hun kinderen Tashi en Kieran al lang niet meer te gaan. Volgens The Sunday Times Rich List van vorig jaar bedroeg het fortuin van de Wheelers ruim 130 miljoen euro. Allemaal gebaseerd op de publicatie van ruim 500 reisgidsen.

De grote doorbraak kwam er met de Lonely Planet van India in 1981. "Tot dan zaten we met drie man in de zaak, stapelden we de boeken overal in huis, tot onder de bedden toe." Vanaf 1981 was dat allemaal niet meer nodig. Elk jaar zouden nog altijd 6 miljoen gidsen verkocht worden.

Leuker en beter

Waarom Lonely Planet? En, bijvoorbeeld, niet eerst Rough Guide. Of de ook bij ons vertaalde Trotter? Ervaren backpackers noemen de blauwe bijbel beter geschreven. Leuker. De tips ook beter. Al zou dat ook met cultuur te maken kunnen hebben. Een oude reisrot vertelde het verhaal van hoe een ontmoeting met een andere Belgische rondtrekkende reiziger een ander inzicht bracht. "Hij vond Trotter beter, puur omdat de Fransen als het over eten ging eerst en vooral naar lekker keken. Lonely Planet beoordeelde de restaurants toch snel op 'hoe veel' je kon eten. Het zijn dan ook Australiërs." Toch bleef ook deze reiziger bij Lonely Planet hangen. Al werd het voor sommige backpackers ook wel bon ton of Lonely Planet te toeristisch te vinden.

Het bericht in eerst de Melbourne Time en dan The Guardian leidde gisteren op Twitter tot een wereldwijde campagne onder de hashtag #lpmemories. Enkele leuke en opvallende vindt u hiernaast. Wat die berichten vooral zeggen, is het gevoel van spijt mochten de gidsen ooit wel echt verdwijnen. Zoals gezegd vormden ze vaak de sleutel tot nieuwe werelden. Schoven ze het gordijn van onbekende landen open. En eenmaal terug thuis, met ezelsoren, al dan niet losgekomen en vuile pagina's en met eet- en drankvlekken, bleven ze een boek om altijd even in terug te reizen. Zoals een Vlaamse twitteraar toevoegde: "Niets leuker dan oude reisnota's en kaartjes terugvinden in mijn collectie LP's." Ook dat is met TripAdvisor natuurlijk wat lastiger.

Hoe lang het nog kan? Volgens de COO en de media and communications manager nog lang dus. Maar dat ook in deze sector het boekenvak het moeilijk heeft in de concurrentie met het internet, is wel duidelijk. En ook al zou het eventuele verdwijnen van de gidsen niet betekenen dat mensen minder zouden gaan reizen, als het ritselen van de pagina's verdwijnt, zou het toch een beetje stiller worden op de planeet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234