Zaterdag 28/05/2022

'Ik ga dood in de Senaat'

Een jaar geleden zette Bert Anciaux een stap opzij als voorzitter van de Volksunie. Negen maanden lang kreeg hij verlof van zijn partij om een vernieuwingsbeweging op te starten. Nu, zeven maanden voor de verkiezingen, vindt Anciaux het tijd voor een nieuwe uitdaging: Europa.

Bart Brinckman en Bart Eeckhout

Het had een opdracht voor Rob Vanoudenhoven of een scenario voor Mission Impossible kunnen zijn: probeer de kloof tussen de burger en Europa te dichten. Het is evenwel geen televisiester - of toch geen televisiester in hoofdberoep - die de uitdaging aangaat. Terwijl alle andere partijen hun zware kanonnen (alweer) inzetten op de senaatslijst verrast VU&ID-voorzitter en -boegbeeld Bert Anciaux met zijn keuze voor Europa. Tenminste als de partij hem die verhuizing gunt. Gisterenavond viel daarover de beslissing, maar algemeen wordt verwacht dat de VU - misschien met spijt - het verlangen van haar voorman zal inwilligen. Voor Anciaux zelf is de zaak duidelijk: "Ik heb mijn buik vol van het federale niveau, met al die partijpolitieke spelletjes."

Bert Anciaux: "Er zijn twee politieke niveaus waarop ik me echt wil engageren, ook menselijk: het Vlaamse en het Europese. Daarbij komt dat men mij heeft gevraagd om het boegbeeld te zijn van de alliantie. Dat heeft als consequentie dat ik in een nationale kiesomschrijving moet opkomen, het Vlaamse niveau valt dus af. Het federale niveau eveneens, met al die partijpolitieke spelletjes en met dat voorbijgestreefde perspectief waarin geen dynamiek meer zit. De Senaat is heus niet de boeiendste werkomgeving."

Senaatsvoorzitter Frank Swaelen (CVP) hoort het u graag zeggen.

"Ik had van de Senaat zeer veel verwacht. De combinatie van nationale kiesomschrijving en reflectiekamer klonk erg aanlokkelijk. In de praktijk kwam daar weinig van terecht. Het partijpolitieke spel domineert daar evenzeer als in de Kamer. Ik ga daar dood. Als je dat afweegt tegen de onvoorstelbare Europese uitdaging, dan is de keuze snel gemaakt."

Freddy Willockx (SP) en Annemie Neyts (VLD) gaan dood in Europa.

"Mijn keuze is geen vlucht maar een bewuste, positieve keuze. De uitdaging van Europa mag men niet herleiden tot het spel in het Europees Parlement. Europa krijgt almaar meer bevoegdheden. Het is nu al aanwezig in het leven van alle Vlamingen. De uitdaging is net om de communicatie met de bevolking aan te gaan over Europa."

Denk jij te kunnen slagen waar alle anderen faalden?

"Ik ga akkoord met de kritiek op Europa. Europa is ondemocratisch en bureaucratisch. Maar daartegenover stel ik: doe er dan wat aan. Dit mag geen nachtmerrie worden die op de hoofden van de bevolking neerdondert.

"Ik zat twee weken geleden in een debat met Mieke Vogels. Zegt Mieke: 'We moeten aan de bevolking duidelijk maken dat politici eigenlijk weinig macht hebben. In de Senaat kan je weinig doen. Alle besluitvorming wordt in Europa genomen.'"

...zegt de toekomstige lijsttrekster van Agalev voor de Senaat.

(schamper) "Ik heb Mieke alleen maar bijgetreden. Onze toekomst ligt in Europa. Dus moeten daar maar politieke zwaargewichten naartoe, die dat als een echte roeping beschouwen en niet als een fin de carrière.

"Heel wat boegbeelden op de senaatslijst hebben natuurlijk ook niet de ambitie om in die Senaat te gaan zitten. Zij hopen in de regering te komen. Ze kiezen voor een instelling met de bedoeling er zo snel mogelijk weer uit bevrijd te worden. Ik heb de Senaat echter niet nodig. Mocht men mij vragen om mijn verantwoordelijkheid op te nemen in Vlaanderen, dan kan ik dat evenzeer van op een Europese lijst."

Bert Anciaux is kandidaat-minister in de volgende Vlaamse regering?

"Ik ben beschikbaar. Niet in de federale en ook niet in de Brusselse regering."

Nelly Maes wordt voor Europa bedankt?

"Absoluut niet. We gaan proberen twee zetels te halen. Dat moet kunnen. We hebben er nog ooit twee gehad.

"Er spelen ook persoonlijke motieven mee. Met het ritme waartegen ik nu werk heb ik de indruk dat ik op mijn vijfenveertigste opgebrand zal zijn. Ik wil dat niet langer ondergaan. Na de verkiezingen wil ik mijn leven weer wat meer in evenwicht brengen."

Is het jaar van 'voorzitterschap-met-verlof' te hectisch geweest?

"Eigenlijk zijn de voorbije zeven jaar te hectisch geweest. Ik lees nu overal dat politiek een vak is. Ik verzet me daartegen. Politiek mag geen stiel worden voor een beperkte groep mensen die zich isoleert van de samenleving. Politiek moet van heel de samenleving zijn.

"Ook ik stel me soms wel de vraag of ik de geknipte persoon ben. Dit is niet het gemakkelijkste leven dat je je kunt dromen. Er zijn momenten waarop je je afvraagt wat uiteindelijk telt. En dat zijn die drie gasten daar (wijst naar foto met zijn kinderen, nvdr). Ik zou waarschijnlijk op bepaalde momenten gelukkiger kunnen zijn. Maar als ik de politiek volledig zou moeten missen, zou ik nog ongelukkiger zijn. Ik beschouw dit nog altijd - algemeen gelach in de Wetstraat - als een engagement voor de samenleving. Maar dan moet je voor jezelf uitmaken of je er nog genoeg energie voor kunt opbrengen. Dat is voor mij op het federale niveau niet het geval."

Een leuke boodschap voor je opvolgers, Patrik Vankrunkelsven en Vincent Van Quickenborne.

"Zij zullen wel op hun plaats zitten in de Senaat, omdat ze dat kunnen combineren met een ander mandaat, als VU-voorzitter of als ID21-woordvoerder. Mijn voorzitterschap van de alliantie stopt uiterlijk in januari 2000. Er is geen haar op mijn hoofd dat er aan denkt om mijn voorzitterschap te verlengen. Dat betekent niet dat ik weg ben. Ik wil dat je ook in Europa heel wat impact kan hebben. Wees maar gerust, je hoort nog van mij." (lacht)

Wordt Patrik Vankrunkelsven niet te snel voor de leeuwen gegooid?

"Patrik is Eddy Boutmans niet. Hij gaat het electoraal goed doen. Als we er bovendien van uit zouden gaan dat de alliantie alleen maar kan winnen op de plaats waar ik sta dan zou dat van bitter weinig zelfvertrouwen getuigen."

Herman De Croo (VLD) noemde sommigen van de VLD-verruimers destijds voyageurs sans bagage. Hoe zwaar weegt de bagage van een Vincent Van Quickenborne?

"Ik heb zijn bagage leren kennen in het voorbije jaar. Het is een kerel met een onvoorstelbare wil om er tegenaan te gaan."

Critici noemen dat 'een onvoorstelbare ambitie'.

"Een dosis ambitie is geen gebrek in de politiek. Het is geen tafelspringer zoals ik er tientallen ken in de traditionele partijen. Als je jong bent, moet je op zoek gaan. Wat een saai leven moet het zijn als je blauw geboren wordt en blauw sterft. Maar ID21 is de eerste politieke beweging waarmee hij effectief naar de verkiezingen stapt. Hij is dus geen overloper."

Wat kan Margriet Hermans de politiek inhoudelijk bijbrengen?

"Ik ken weinig mannen die zo echt zijn als Margriet. Margriet kan rond media, onderwijs of welzijn heel wat zinnige dingen zeggen. Margriet is een symbool voor iemand die het heeft waargemaakt tegen alle vooroordelen van de samenleving in. Je wordt nu eenmaal gemakkelijker op een piëdestal geplaatst als je een Joyce De Troch-uiterlijk hebt, maar het is niet de eerste keer dat uiterlijk en innerlijk het tegenovergestelde zijn."

En dat zegt het politieke idool van vrouwelijk Vlaanderen.

"Er zijn ook uitzonderingen die op beide vlakken goed scoren. (lacht) In de politiek gaat het er om om met de bevolking in gesprek te gaan. Als de bevolking open staat ten opzichte van bepaalde figuren dan wordt dat gesprek veel gemakkelijker. Ik wil gerust de proef op de som nemen en samen met Leo Delcroix op de markt gaan staan en kijken wie open gesprekken met de bevolking kan voeren."

Politieke zwaargewichten hebben zich niet bij ID21 aangesloten. Contacten waren er nochtans genoeg: Patsy Sörensen, Luc Willems, Willy Buijs, Johan Van Hecke, Marc Verwilghen...

"Het verhaal van Patsy is simpel. Zij heeft ons gebruikt in een spelletje om haar eigen marktwaarde binnen Agalev op te drijven. Dat is haar gelukt, proficiat. Vanaf dat moment heb ik ook niks meer gehoord van Patsy. Ik ben voor Agalev weer dezelfde pestlijder geworden als voorheen.

"Met Luc Willems heb ik wel gesproken maar niet in termen van overstappen. Ik heb een aantal gesprekken gehad met christen-democraten, met liberalen, met groenen. Iedereen vond het nodig dat er een partijoverschrijdend initiatief werd genomen om een alternatief te bieden voor de machtspolitiek van de CVP en haar echo, de SP, en anderzijds voor de antipolitiek van het Blok. Het is echter een erg moeilijke oefening want je moet op zoek gaan naar wat je bindt terwijl je in de politiek leert te benadrukken wat je scheidt."

Waarom hebben de anderen die stap niet gezet?

"Omdat de macht van de partijen nog altijd zo groot is. Ze hebben schrik. Je kunt daar ontgoocheld over zijn maar ik hou het erop dat ze er voorlopig nog niet klaar voor zijn. Misschien is het allemaal wat snel gegaan. Maar je kunt niet blijven wachten want anders verandert er nooit wat. Als we nog vier of vijf jaren voortboeren op hetzelfde stramien, wordt dat dodelijk voor het vertrouwen van de bevolking in haar politieke leiders."

Die machtspartijen waartegen je fulmineert, zeggen: Anciaux heeft makkelijk praten, hij moet geen beleid voeren.

"De hervorming van politie en justitie, waarin Patrik een beslissende rol speelde, is het beste bewijs dat wij geen vrijblijvende praat verkopen. Onze voorstellen zijn erg concreet. Welke prioriteiten had de regering gesteld? De strijd tegen de corruptie? Men heeft het Hoog Comité van Toezicht afgeschaft. Knap gedaan, jongens. Het stimuleren van de werkgelegenheid? We weten allemaal hoe de dalende werkloosheid veroorzaakt wordt. Door mensen te schrappen in de tabellen. Er is een economische groei die wat jobs creëert. Maar wat doet de regering daarmee? Niets. Wat is het toekomstperspectief? Nul. Wat heeft men gedaan aan de sociale zekerheid, toch een van de uitdagingen van deze regering. Niets."

Ander verwijt: Bert Anciaux is de politicus van de spelletjesprogramma's.

"Dat is fel overdreven. Akkoord: ik heb niet de neiging om gehaat te worden. Maar ik zal mijn standpunten er niet om wijzigen. Als ik mijn nek uitsteek over het asielbeleid maakt mij dat niet geliefd. Als ik vragen stel over het democratisch functioneren van het koningshuis maakt mij dat niet geliefd."

Het leidt er wel toe dat iedereen wil weten hoe het met je kinderen gaat maar niemand in je eisen voor de volgende staatshervorming geïnteresseerd is.

"Ik heb er geen bezwaar tegen dat ze me vragen naar mijn kinderen. Als het een aanknopingspunt is om over politiek te praten, is dat mooi meegenomen. De mensen moeten weten welk vlees ze in de kuip hebben. Maar ik heb ook recht op privacy. Ik wil niet dat men te pas en te onpas met camera's aan mijn poort staat terwijl ik op mijn grasmachine zit. Anderzijds kun je het een niet van het ander scheiden. De mens Anciaux is dezelfde als de politicus. Ik ben in het weekend evenveel politicus als in de week."

Hoelang kan een mens volharden zonder te slagen?

"Misschien wel eeuwig. Maar als het de bedoeling is de mensen bij de politiek te betrekken dan slaag ik elke dag iets meer. Als het mijn bedoeling is om zo snel mogelijk in de regering te zitten, dan is dit misschien een stap achteruit. ID21 is niet opgericht om zo snel mogelijk aan de vleespotten te zitten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234