Dinsdag 11/05/2021

'Ik doe het keihard in mijn broek'

Vergeleken bij Hedda Gabler, de meest weerbarstige vrouw uit de theatergeschiedenis, waren alle vorige rollen van Nathalie Meskens kinderspel. 'Ik heb me tijdens repetities voor het eerst echt down gevoeld.'

DOOR WOUTER HILLAERT

Hedda is na Het zuchten de tweede regie van Michael De Cock als directeur van 't Arsenaal en meteen ook zijn eerste klassieker. "We hebben elkaar naar een hoger punt geholpen", aldus Meskens.

Precies een eeuw nadat Henrik Ibsen de pijp uitging, leeft zijn Hedda Gabler meer dan ooit. Isabelle Huppert speelde haar in 2005 in Parijs, Cate Blanchett een jaar later in New York en Halina Reijn pas nog met Ivo Van Hove bij Toneelgroep Amsterdam. De Duitse versie van topregisseur Thomas Ostermeier toert intussen door Europa, nadat Katharina Schüttler er de onderscheiding Actrice van het jaar voor kreeg. Zo is Hedda Gabler altijd een hoofdrolstuk geweest. En bij 't Arsenaal zagen ze dat niet anders, zegt Meskens. "Michael was op zoek naar een dwingende vrouwenrol voor mij. Naast Antigone bots je dan snel op deze Ibsen."

De Noor schreef zijn stuk in 1890, elf jaar na Een poppenhuis, waarin hij Nora uit de gevangenis van haar huwelijk deed stappen. Hedda's slot laat minder openingen. Pas getrouwd met het ambitieuze kleinburgertje Jurgen Tesman slaat ze de hand aan zichzelf, nadat ze haar huiselijke verveling vier bedrijven lang verdreven heeft met kattigheid tegen al wie in haar buurt durft te komen: haar oude vriendin Thea Elvsted, rechter-huisvriend Brack en de geniale bohémien Lövborg. Op hem wordt ze eerst verliefd, om hem dan mee de dood in te trekken.

Dat maakt de hamvraag al meer dan honderd jaar: wat is er met Hedda loos? "Voor ons is ze vooral een heel ongelukkige vrouw", zegt Meskens. "Ze legt zich neer bij haar lot, terwijl je je afvraagt: waarom toch? Er zijn toch zoveel dingen om wél voor te leven? Maar alles wat wij naar waarde schatten, vindt Hedda per definitie banaal. Als een van die mannen zegt dat hij voor haar wil gaan, voldoet dat niet en maakt ze meteen álles kapot. Eigenlijk is dat een heel verwend standpunt. En ze is er ook niet consequent in. Waarom pleegt ze al niet in het begin zelfmoord? Ze vindt het blijkbaar de moeite waard om eerst nog met een paar mensen af te rekenen."

Hoe kun je een personage spelen waar je zo negatief over klinkt?

Meskens: "Hedda staat heel ver van mij af, ja. Ik heb zelf geen greintje zelfdestructie in mijn lijf, dus ik vind het heel moeilijk om begrip op te brengen voor die van haar. Maar ik voel wel een heel grote compassie. Ze is één grote sukkelaar. Toen iemand na een repetitie over Hedda foeterde: 'Wat een kutwijf!', voelde ik me eigenlijk beledigd. Man, je moest eens weten hoe ongelukkig ze is! Ik voel dat heel oprecht en ik ben blij dat ik dat aangeboord heb. Spelen op haar verveling is niet interessant, evenmin als haar hysterisch maken. Het moet op dat hele dunne lijntje daartussen, waar een frêle koorddanseresje wankelt tussen grote emoties."

Is Hedda een afwijkend geval, of staat ze ook voor andere vrouwen?

"Ik ken in mijn omgeving niemand die zo is, moet ik zeggen. Maar hoe hoog is het aantal zelfmoorden per dag? Drie? Ze representeert dus ergens wel een bredere groep, maar daar zitten ook mannen tussen. Alleen al bij de gedachte aan feministisch gezeik over vrouwonderdrukking ga ik huiveren. Dit stuk gaat over veel grotere vragen dan haar sekse, en zo heeft Michael het ook bewerkt. We hebben Ibsen niet gemoderniseerd met toestanden als memory sticks in plaats van brieven, maar gezocht naar een tijdloze essentie."

Die essentie blijft wel erg complex en jij bent tegenover actrices als Huppert of Blanchett nog geen drie jaar van de toneelschool in Maastricht af.

"Toen ik het stuk voor het eerst las, dacht ik ook echt: no way, dat kan ik nooit! En mocht iemand anders dan Michael het mij gevraagd hebben, zou het daar ook bij gebleven zijn. Maar na vier voorstellingen met hem had ik het nodige vertrouwen en ik ben blij dat ik toch ja gezegd heb. Ik doe het nog altijd keihard in mijn broek, maar het is goed dat ik eens uit mijn pijp moet komen. Dat zei mijn vriend ook, toen ik vorige week voor het eerst moest grienen in de aanloop naar een première. 'Het is goed dat jij dat ook eens meemaakt, dat het niet vanzelf gaat!' Hier moet ik het gevaar recht in de ogen kijken, net als Hedda doet."

Jij speelde ook al in 't Arsenaal voor Michael De Cock het overnam. Wat is er veranderd?

"Er ligt niet alleen een heel goed vierjarenplan voor, het is ook een plek geworden waar toffe collega's plots naar beginnen te vragen: 'Zeg, dat Arsenaal, daar wil ik ook wel eens iets komen doen!' Dat was drie jaar geleden niet zo. Guido Wevers heeft hier fantastisch hervormingswerk geleverd, maar dat begint nu pas echt te marcheren. En Michael blijft als directeur ook gewoon zichzelf, dat is lachen!"

Hedda speelt tot tot 31 maart in 't Arsenaal, Dijlepad, Mechelen, 015/42.25.44, www.tarsenaal.be.

Nathalie Meskens:

We hebben Ibsen niet gemoderniseerd, maar gezocht naar een tijdloze essentie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234