Dinsdag 18/06/2019

Migratie

"Ik denk niet België massaal mensen terug naar Griekenland zal sturen"

Vluchtelingen in een opvangcentrum in het Griekse stadje Fylakio. Beeld EPA

Ons land kan na zeven jaar opnieuw asielzoekers terugsturen naar Griekenland. Theo Francken (N-VA) spreekt van een ‘mijlpaal in de recente migratiegeschiedenis’. Vraag is wat dat zal betekenen voor het Europese en het Belgische asielbeleid.

1. Waarom mocht ons land jarenlang geen asielzoekers terugsturen naar Griekenland?

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) oordeelde in 2011 dat er "systeemfouten" zaten in het opvangsysteem van Griekenland, en dat teruggekeerde asielzoekers er in onmenselijke omstandigheden verbleven. Het arrest had grote gevolgen voor alle Europese lidstaten: de Dublin-procedure, die stelt dat het land van aankomst verantwoordelijk is voor de asielprocedure, kon immers niet langer worden toegepast voor Griekenland.

2. Waarom kan het nu wel?

Al in december 2016 oordeelde de Europese Commissie dat de omstandigheden dusdanig waren verbeterd dat asielzoekers opnieuw teruggestuurd konden worden naar Griekenland. De Commissie legde de beslissing over al dan niet terugsturen echter bij de nationale lidstaten en rechtbanken.

Vorige week kwam in ons land een eerste zaak voor bij de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV). Die besliste voor het eerst sinds 2011 dat een asielzoeker, een Palestijnse man die via Griekenland naar België was gekomen, naar Griekenland kan worden teruggestuurd.

Met de beslissing van de RvV is België een van de eerste lidstaten om de Dublin-procedure opnieuw toe te passen voor Griekenland. Onder meer Zwitserland en Duitsland gingen ons land voor. Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) noemt de beslissing van de RvV "een mijlpaal in de recente migratiegeschiedenis".

3. Om hoeveel asielzoekers gaat het?

Volgens Francken zullen tientallen, mogelijk zelfs honderden asielzoekers die momenteel in ons land verblijven naar Griekenland worden teruggestuurd. Migratiespecialisten verwachten echter niet dat binnenkort vanuit heel Europa massaal mensen op het vliegtuig richting Griekenland zullen worden gezet. "Het is belangrijk dat het principieel weer kan, maar ik denk niet dat er meteen veel mensen teruggestuurd zullen worden", zegt Ellen Desmet, professor migratierecht aan de UGent.

Ze wijst op de cijfers. In de eerste vijf maanden van dit jaar kreeg Griekenland vanuit heel Europa 1.751 verzoeken om asielzoekers terug te nemen in het kader van de Dublin-procedure. 75 verzoeken werden aanvaard, er vonden amper 6 effectieve 'transfers' plaats. Dat aantal zal toenemen, maar niet drastisch, meent ook Dirk Vanheule, professor migratierecht aan de Uantwerpen.

De lidstaten zullen immers telkens moeten bewijzen dat Griekenland verantwoordelijk is. In het geval van de Palestijnse man was dat eenvoudig, aangezien hij in Griekenland een visum had gekregen. "Maar dat verschilt van de doorsnee casus, waarbij mensen Griekenland illegaal binnenkomen en het dus een pak moeilijker is om dat te bewijzen." Vanheule kan zich dan ook voorstellen dat heel wat asielzoekers in beroep zullen gaan tegen een terugwijzing naar Griekenland.

4. Hoe zit het met de opvangomstandigheden in Griekenland?

Toen de Commissie eind 2016 oordeelde dat de opvangomstandigheden in Griekenland voldoende waren om 'Dublin' opnieuw in werking te laten treden, kwam er meteen veel kritiek van mensenrechtenorganisaties. Vorig jaar stelde ook het federaal migratiecentrum Myria in een rapport dat kwaliteitsvolle opvang in Griekenland nog niet gegarandeerd kan worden.

Intussen is er wel degelijk wat veranderd, zegt onder meer Amnesty International in een rapport uit februari dit jaar. Op de Griekse eilanden, waar asielzoekers veelal in kampen verblijven, laat de opvang nog steeds te wensen over. Sinds vorige zomer worden steeds meer asielzoekers echter in appartementen en andere gebouwen op het vasteland opgevangen. Griekenland gaf ons land garanties dat de Palestijnse asielzoeker in een open opvangcentrum op het vasteland zal worden opgevangen. Die garantie was een belangrijk element in de beslissing van de RvV. 

5. Welke gevolgen heeft dit voor het Europees asielbeleid?

Volgens professor Europese politiek Hendrik Vos (UGent) is de uitspraak van de RvV vooral symbolisch. "In volle vluchtelingencrisis was Dublin de facto opgeschort. Landen als Duitsland vonden dat we het niet konden maken om mensen terug te sturen naar Griekenland. Daar wordt nu al een tijd op teruggekomen. Dit is de bevestiging dat Europa niet inzet op interne solidariteit maar op het toepassen van Dublin en het afsluiten van de buitengrenzen."

Een tendens die Vluchtelingenwerk Vlaanderen met lede ogen aankijkt. "De uitdaging voor de hervorming van het Dublin-systeem is de bescherming van mensen op de vlucht centraal blijven zetten. België lijkt vooral verantwoordelijkheid te willen afschuiven. Dat is niet houdbaar", zegt directeur Rein Antonissen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden