Dinsdag 22/10/2019

Seksueel misbruik

"Ik denk dat mijn vader me mishandelt": opeens chatten veel meer jongeren over seksueel misbruik

Beeld AFP

Nooit eerder is er zo veel een beroep gedaan op de chatbox over seksueel misbruik nupraatikerover.be. In 2017 knoopten 156 jongeren er een gesprek aan, bijna de helft meer dan in 2016. "De getuigenis van Griet Op de Beeck heeft veel teweeggebracht."

"Mijn stiefbroer raakt me aan op intieme plaatsen en dat vind ik niet leuk."

"Ik denk dat mijn vader me mishandelt."

"Een oppas heeft me jaren geleden misbruikt."

Dit soort verhalen delen jongeren steeds vaker met de hulpverleners van de Vertrouwenscentra Kindermishandeling. Twaalf uur oftewel vier avonden per week bemannen zij de chatbox nupraatikerover.be, die bedoeld is voor al wie vragen heeft over seksueel misbruik en mishandeling, of voor wie slachtoffer is hiervan.

Het afgelopen jaar merkten de centra een opvallende stijging op: in 2017 vonden 323 chatgesprekken plaats, oftewel 47 procent meer dan in 2016. Ook het aantal jongeren die deze gesprekken aanknoopten ging in stijgende lijn, met 45 procent tot 156.

"Zo'n grote toename hebben we nooit eerder gezien", licht coördinator Ilse Van Campenhout toe. De psychologe heeft verschillende verklaringen hiervoor. Zo heeft de chatbox het afgelopen jaar meer bekendheid gekregen en zijn ook de uren waarop hij bereikbaar is, uitgebreid. "Maar er zijn ook de talrijke verhalen over grensoverschrijdend gedrag. Ik denk aan de Harvey Weinstein-affaire, de #MeToo-beweging en de onthullingen over seksueel geweld in de sportwereld. De getuigenis van schrijfster Griet Op de Beeck over het misbruik door haar vader heeft ook veel teweeggebracht."

Jongeren vinden het over het algemeen moeilijk om misbruik te benoemen. Van Campenhout: "Omdat ze bang zijn voor de gevolgen en vaak veel schuld en schaamte ervaren. Maar wanneer ze verhalen als die van Griet Op de Beeck horen, is er vaak iets van herkenning: 'Hé, dit overkomt mij ook en dat is niet oké.'" Soms verwezen jongeren expliciet naar dit soort verhalen. "Sowieso zagen we op de momenten dat de media erover berichtten, een piek aan oproepen."

Ilse Van Campenhout, ­coördinator van nupraatik­erover.be. Beeld Wouter Van Vooren

Sportcoach

Volgens de Vertrouwencentra Kindermishandeling is het moeilijk om een profiel van de oproepers te schetsen. Jongeren moeten gegevens niet waarheidsgetrouw invullen. De centra geloven desalniettemin dat het vooral meisjes (79 procent) zijn die de weg vinden naar nupraatikerover.be, van wie de meerderheid tussen de 14 en 15 (21 procent) en 16 en 17 jaar (26 procent) is. "Het zijn vooral slachtoffers, meestal van seksueel misbruik", aldus Van Campenhout. Slechts een kleine 10 procent zijn ouders, buren of vrienden die zorgen hebben over een kind uit de omgeving. "Maar deze vormen niet het doelpubliek van de chat."

Denk niet dat de slachtoffers meteen van wal steken met: 'Hallo, ik ben Marie en mijn sportcoach heeft me verkracht.' Meestal gaan er verschillende gesprekken overheen, vooraleer hulpverleners te weten komen waar een jongen of meisje mee worstelt. Het begint bijna altijd aarzelend, met 'Ik zit met een geheim' of 'Ik voel me niet goed'. Dat kan uitmonden in een verhaal over een aanranding na een fuif of een ouder die drinkt en slaat. "Vaak zijn het zaken van een tijd geleden en hebben de slachtoffers moeite met de verwerking", klinkt het.

Soms willen de jongeren alleen hun verhaal kwijt, soms zoeken ze echt hulp. "Wij werken vooral empowerend, reiken informatie en inzichten aan zodat ze zelf tot een oplossing komen", aldus Van Campenhout. Dat kan zijn: een nummer van de politie of een therapeut geven, maar evengoed samen een brief schrijven voor een ouder of gesprek met een vriend voorbereiden. "Zelf ingrijpen, door het parket in te schakelen, doen we bijna nooit en slechts in zeer uitzonderlijke gevallen – tot nu toe twee keer in drie jaar tijd. Een onderzoek voeren is dan ook niet vanzelfsprekend, want de chatgesprekken kunnen anoniem."

Volzet

De stijgende populariteit van nupraatikerover.be brengt ook een nadeel met zich mee. De chatbox raakt vaker volzet, waardoor jongeren niet altijd binnen geraken.

Liesbeth Kennes, expert seksueel misbruik, zegt dat het goed zou zijn mochten er nog meer chatmogelijkheden zijn. "Chatten blijft een bijzonder laagdrempelig iets, niet alleen voor minderjarigen, maar ook voor meerderjarigen." De beste piste volgens haar is om een meldpunt als 1712, dat bedoeld is voor volwassenen die willen spreken over misbruik, met een chatfunctie uit te breiden. Nu kan dat punt enkel gebeld of gemaild worden. Op die manier zou nupraatikerover.be ontlast worden. De chatbox voor minderjarigen wordt immers ook door een aanzienlijke groep (31 procent) volwassenen gebruikt.

Het kabinet van minister van Welzijn Jo Vandeurzen (CD&V) laat weten dat de bestaande systemen beter op elkaar afgestemd zullen worden. "Zo wordt er gewerkt aan een koppeling van 1712 aan bestaande lijnen met een chatfunctie zoals nupraatikerover.be."

***

Nu praat ik erover

Nupraatikerover.be werd in 2012 opgericht door Child Focus, voor minderjarigen die geconfronteerd worden met seksueel misbruik, mishandeling en verwaarlozing. Sinds 2014 wordt de site bemand door medewerkers van de Vertrouwencentra Kindermishandeling. Op maandag-, dinsdag-, woensdag- en donderdagavond zijn hun maatschappelijk werkers en psychologen telkens drie uur lang op de site actief. Zij staan dan jongeren bij die seksueel lastiggevallen, uitgescholden of fysiek pijn gedaan worden of vragen hebben hierover. Chatten kan anoniem, en als de jongeren dat wensen, dan kunnen ze telkens bij dezelfde hulpverlener terecht. Nupraatikerover.be is een misbruikgerelateerde hulplijn, net als 1712. Voor andere vragen kunnen jongeren terecht bij platformen als CLB Ch@t, Awel en Tele-Onthaal. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234