Maandag 08/03/2021

'Ik denk dat God hen het recht gegeven heeft te werken'

Nafisi Abdullahi bedient nog een klant in het tankstation, hartje Khartoem. In haar felgele rok en hemelsblauwe hoofddoek gooit ze de tank vol en neemt ze het geld in ontvangst. Het lijkt allemaal zo doodgewoon, maar deze weinig opzienbarende bezigheid is de inzet geworden van een bittere strijd tussen Soedanese vrouwenactivisten en religieuze pitbulls.

Khartoem

The Independent

Caroline Hawley

Drie maanden geleden vaardigde de gouverneur van Khartoem, Majzoub Khalifz, een decreet uit dat vrouwen verbood als pompbediende te werken, of in hotels of cafetaria's. Kortom, op zowat alle plekken waar ze zouden kunnen worden blootgesteld aan mannelijk geflirt. Khalifa verdedigde zich door te stellen dat hij niet meer wilde dan de wet van de islam te verdedigen en de vrouwen te beschermen. Maar velen in Khartoum, ook mannen, waren buiten zichzelf van woede. "Ik denk dat God hen het recht gegeven heeft te werken", zegt een mannelijke autobestuurder.

Voor vrouwelijke activisten was de demarche van de gouverneur de spreekwoordelijke druppel. Ze togen naar de rechtbank en slaagden erin het decreet te laten opschorten. Maar niet af te schaffen.

"Dit is belangrijk voor alle vrouwen", zegt Aziza Esmat, een van de vrouwelijke advocaten die de beslissing van de gouverneur betwistte tijdens de druk bijgewoonde zittingen in het Hooggerechtshof. "Als ze dit klaarspelen, kunnen ze ons net zo goed verbieden elke job uit te oefenen." De zeven rechters spreken begin volgend jaar hun definitieve arrest uit.

De vrouwen stellen dat ze het decreet moeten annuleren omdat het in strijd is met de Soedanese grondwet, die staat voor gelijkheid tussen alle burgers. "Onze argumenten liggen in de lijn van de lange strijd die vrouwen in Soedan gevoerd hebben voor hun rechten", zegt Ghada Shawki, een andere van de vrouwelijke advocates. In 1964 werd Soedan het allereerste Arabische land dat vrouwelijke rechters toestond. Nu zetelen er vijf van hen in het Hooggerechtshof, al werd de voorbije tien jaar onder het islamistische regime van president Omar al-Bashir geen enkele nieuwe vrouwelijke rechter aangesteld.

Vrouwen nemen ook dienst in het leger, en president Bashir stelde dit jaar nog een adviseur voor vrouwenzaken aan. Suad El Fateh, heet hij, en hij is heilig overtuigd dat de beslissing van de gouverneur "volledig verkeerd" is. De gouverneur zegt dan weer dat zijn decreet voor het goed van de vrouwen werd uitgevaardigd, dat werken in de oliedampen slecht voor de gezondheid is. "Het was niet de bedoeling om vrouwen te onderdrukken of hen hun rechten te ontzeggen", becommentarieert hij. "We bewijzen hen een gunst, we beschermen hen op sociaal en medisch vlak."

Wat ironisch zijn vrouwen het daar mee eens. De gouverneur heeft hen inderdaad een dienst bewezen, maar niet de dienst die hij op het oog had. Nee, de gouverneur heeft hen verenigd en aangezet tot actie. En ze geloven ook dat ze zullen winnen, vooral omdat de voorzitter van de rechtbank, Galal Ali Lutfi, hen genegen lijkt. Als het arrest de vrouwen gelijk heeft, strijden de vrouwen bovendien voort, zeggen ze. Voor de rechtbank zullen ze dan ook andere van de gehate wetten over de openbare orde onder vuur nemen. "Er zijn nog zoveel gevechten te leveren", zegt advocate Amna Ahmed Rahama. "Soms zijn de wetten erg strikt. Vrouwen worden geslagen of gearresteerd omdat ze een broek dragen of hun hoofd niet bedekken."

In Omdurman, aan de overkant van de Nijl, zit de beruchte vrouwengevangenis stampvol. De negenhonderd opgesloten vrouwen hebben vaak baby's. Velen van hen zitten gevangen omdat ze een andere wet hebben overtreden die de openbare orde wil regelen: het verbod op alcohol. Het gros van hen komt uit het arme zuiden. Het zijn christenen of animisten die uit hun woonplaats weg zijn gedreven door de aanslepende burgeroorlog. Alcohol brouwen maakt deel uit van hun cultuur en voor zuidelijke vrouwen is het een van de weinige manieren om, in een land waar de economie ten gronde is gericht, hun kinderen in leven houden. In twee derde van de gezinnen die verspreid zitten over de vluchtelingenkampen in de buurt van Khartoem, zijn vrouwen de kostwinners.

Terug naar het tankstation. Nafisa Abdullahi vraagt zich af of ze haar werk zal kunnen behouden. Een vaste baan is het, en wettelijk bovendien. Haar bestaan ligt in handen van de rechtbank.

'Als ze dit klaarspelen, kunnen ze ons net zo goed verbieden elke job uit te oefenen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234