Dinsdag 02/03/2021

'Ik dacht dat heel deze film over appels ging'

'Wat ik fascinerend vond aan dit verhaal, was de combinatie van horror met paranormale elementen zoals helderziendheid. Er was ook de locatie van die verdronken stad, en het thema van de familie die uiteengerukt wordt. Dus ben ik aan de slag gegaan en heb ik die erg donkere film gemaakt. In Dreams is inderdaad veel darker dan de meeste Amerikaanse studiofilms gewoonlijk zijn.' Zo omschrijft de Ierse regisseur Neil Jordan (°1950) zijn belangstelling voor dit filmproject, dat hem door de Hollywood-studio DreamWorks werd aangeboden.

Jan Temmerman

Dat Jordan daarbij zo uitdrukkelijk over een donkere film spreekt, is niet toevallig. En de manier waarop de regisseur van The Company of Wolves, Mona Lisa, The Crying Game en Michael Collins voor deze nieuwe film bij DreamWorks terechtkwam, is evenmin toevallig. Via Stephen Woolley, de man die zowat alle Neil Jordan-films geproduceerd heeft, had hij al samengewerkt met David Geffen vooraleer die met Spielberg en Katzenberg de SKG-drievuldigheid van DreamWorks vormde. Het was trouwens Geffen zelf die het scenario van In Dreams indertijd aan Jordan aanbood. Enig idee waarom? "Ik vermoed dat het te maken heeft met het feit dat ik volgens hen donkere films maak. They think I'm dark. Ik begrijp niet goed waar ze dat vandaan halen," grinnikt hij.

Het scenario dat Neil Jordan aangeboden kreeg, was geschreven door Bruce Robinson, die ook de scenario's schreef voor de Roland Joffé-films The Killing Fields en The Shadow Makers en die in 1986 zelf als regisseur debuteerde met de cultfilm Withnail and I. Het vertrekpunt voor het In Dreams-scenario was een aantal persberichten waarin werd gemeld dat de politie zogenaamde psychics of helderzienden inschakelde bij bepaalde moordonderzoeken. Neil Jordan vond het een interessant project, maar het zomaar verfilmen zag hij toch niet zitten: "Er zaten enkele echt fascinerende elementen in, maar het scenario was nog niet fully realized." Of hij het dus, op zijn eentje, mocht herschrijven? Dat mocht.

Op de titelrol van In Dreams staan dus de namen van Neil Jordan en Bruce Robinson als scenaristen, mét de vermelding dat het verhaal gebaseerd is op de roman Doll's Eyes van Bari Wood. "Ik wist niet eens dat er een boek wás toen ik aan dit project begon," relativeert Jordan. "Ik heb het niet eens gelezen. Ik vermoed dat die vermelding vooral een juridische kwestie is. Waarschijnlijk hebben ze bij DreamWorks indertijd de rechten van enkele boeken gekocht en willen ze nu copyright-problemen vermijden, zoals ze die bijvoorbeeld met de film Amistad hebben gehad."

Als Europees filmmaker heeft Neil Jordan al eerder met grote Hollywoodstudio's gewerkt, zoals bij Interview with the Vampire. Hoe verliep de samenwerking met DreamWorks in de praktijk? "Het grote verschil is dat de filmdivisie daar geleid wordt door echte filmmakers," zegt Jordan. "Door Spielberg en de mensen die hij van zijn eigen productiefirma Amblin heeft meegebracht, zoals Walter Parkes en Laurie MacDonald. Het gevolg was dat ik echt het gevoel had dat ik In Dreams samen met andere filmmakers kon maken. Bij andere studio's heb je vooral te maken met executives, met mensen die geen ervaring hebben met het echte filmwerk."

In Amerika heeft In Dreams geen al te beste beurt gemaakt aan de bioscoopkassa en ook de persreacties waren opvallend verdeeld. Sommigen hadden het behoorlijk lastig met die combinatie van psychologische thriller enerzijds en horrorfilm anderzijds.

"Ik kan begrijpen dat bepaalde mensen verrast of zelfs ontgoocheld zijn," knikt Jordan. "Voor de echte horrorfans zit er waarschijnlijk te weinig gore in. En de populaire griezelfilms liggen momenteel meer in de lijn van Scream. Dat zijn dan films vol inside jokes en grappige verwijzingen naar het horrorgenre zelf. Ze zitten soms heel vernuftig in elkaar en zelf heb ik bijvoorbeeld ook van Scream genoten. Maar die films zijn voornamelijk bedoeld voor een tienerpubliek, dat geniet van zijn eigen voorkennis van al die genreconventies. Een film als In Dreams ligt meer in de lijn van Don't Look Now van Nicolas Roeg, of van Repulsion of Rosemary's Baby van Polanski. Dit is geen verhaal dat tongue in cheek verteld wordt. Het is eerst en vooral een psychologische thriller, al zou ik in dit verband eerder van een psychic thriller willen spreken."

Of misschien van een appel-thriller, want dat blozende fruit speelt een belangrijke rol in deze film. Zo is het natuurlijk geen toeval dat we het dochtertje van het hoofdpersonage Claire (vertolkt door Annette Bening) in het begin van de film zien optreden in een schoolvoorstelling van Sneeuwwitje, waarin een welbepaalde appel een centrale functie heeft.

"Ik dacht dat heel deze film over appels ging," lacht Neil Jordan. "Maar ik ben nogal naïef, want ik ging ervan uit dat iedereen wel de nodige verbanden zou leggen, maar blijkbaar is dat niet altijd gebeurd. Neem bijvoorbeeld het verhaal van de hof van Eden. Dat aards paradijs werd toch ook de vernieling in geholpen door een appel. Dat is toch wel hét symbool van de verloren onschuld. En in het scenario van Bruce Robinson stond al beschreven hoe het ontvoerde meisje werd vastgehouden in die boomgaard, waar het vol lag met rottende appelen. Het waren juist die specifieke beelden die mij tot dit project hebben aangetrokken. Wat ik bij In Dreams geprobeerd heb, is het basisverhaal dat mij aangeleverd werd, te vertellen via beelden: de verzonken stad, de dromen, de appels."

Visueel is de film in ieder geval zeer indrukwekkend en dat heeft niet in de laatste plaats te maken met het fenomenale talent van de Franse cameraman Darius Khondji. Die werd bekend door zijn werk bij de twee Caro en Jeunet-films, Delicatessen en La cité des enfants perdus. Sindsdien tekende hij onder meer voor de fotografie van de sombere misdaadthriller Seven van David Fincher en voor de vierde Alien-film.

"Het was mijn idee om met Darius te werken, vooral nadat ik Delicatessen en La cité had gezien," zegt Jordan. "Ik had al eerder met hem gepraat, omdat mijn vaste cadreur Mike Roberts met hem gewerkt heeft op de set van Evita. Hij suggereerde mij dat we Darius moesten vragen voor mijn vorige film, The Butcher Boy. Maar dat was toch een ander soort film. Toen dit project in de steigers stond, heb ik hem dus opnieuw benaderd. Ik weet niet of cameramannen nu al dan niet een welbepaalde, kenmerkende stijl moeten hebben. Maar sommige directors of photography hebben nu eenmaal een zeer kenmerkende stijl. Vittorio Storaro is zo iemand. En Darius dus ook. Voor een film als In Dreams die dus helemaal uit beelden is opgebouwd, was hij de geschikte man en we hebben dan ook erg veel tijd aan die keuze en de enscenering van die beelden besteed."

Dat geldt zeker ook voor de verschillende dromen, waardoor Claire telkens weer geplaagd wordt. "Die sequenties moesten zoveel mogelijk als dromen aanvoelen," legt Jordan uit. "En daarom zijn ze in de film ook allemaal verschillend. Ze zijn niet coherent, maar stuk voor stuk specifiek. Sommige dromen werden gefilmd met de camera op de schouder en zien er korrelig uit. Sommige dromen zijn heel kleurrijk en andere zien er dan weer afgebleekt uit. Soms hebben ze een hoog realiteitsgehalte en dan weer helemaal niet. En dat moest ook, want In Dreams is een film waarin een realistisch verhaal én een droomverhaal door elkaar heen lopen. Ze fungeren als elkaars tegenpool.

"Men vraagt mij nu natuurlijk vaak wat ik zelf van dromen vind of welke functie ze hebben, maar ik ben Sigmund Freud niet. Ik kan alleen maar zeggen dat we waarschijnlijk dromen omdat dat bevredigender is dan de werkelijkheid."

En kunnen dromen soms ook nuttig zijn voor de schrijver en filmmaker die Neil Jordan is?

"Voor mij is het schrijven van een filmscenario eigenlijk hetzelfde als dromen. Als dagdromen. Dat is eigenlijk het enige wat ik doe. Als ik niet bezig ben met het maken van een film, zit ik er thuis gewoon een te verzinnen. Ik denk aan bepaalde beelden en daar rust het verhaal dan op. Eerst zijn er de beelden en als ze sterk genoeg zijn, dan brengen ze vanzelf een bepaalde atmosfeer én het verhaal met zich mee."

Op een bepaald moment in de film zegt, neen: gilt, Claire: "He's feeding me dreams", waarmee ze probeert duidelijk te maken dat iemand haar geest binnendringt en haar bepaalde droombeelden opdringt. Is dat niet exact wat filmmakers de hele tijd met het publiek doen?

"Ja, dat is precies wat wij de hele tijd doen," grinnikt Neil Jordan. "We voeden het publiek met dromen. En met nachtmerries."

'Dit is geen filmverhaal dat tongue in cheek verteld wordt'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234