Woensdag 08/12/2021

'Ik blijf te allen tijde de baas'

chanson

Johan Verminnen (50) swingt tot morgenvroeg

Een halve eeuw Johan Verminnen. Dat klinkt alsof de Brusselse chansonnier intussen op een punt is gekomen om het wat rustiger aan te doen, maar niets is minder waar. Zopas verscheen er een gloednieuwe cd van zijn hand - Swingen Tot Morgenvroeg - en vanavond begint een tournee waarvan het einde op dit moment nog lang niet in zicht is. Binnenkort maakt Verminnen ook zijn opwachting in de musical Kuifje, de zonnetempel, waarin hij - duizend bommen en granaten nog aan toe - de rol van kapitein Haddock zal vertolken. Een prima excuus om iedereen in zijn buurt - uw reporter incluis - de huid vol te schelden.

Wemmel / Van onze medewerker

Bart Steenhaut

Wemmel, elf uur 's ochtends. In de kantine van Gemeenschapscentrum De Zandloper sijpelen een voor een muzikanten binnen. Ze zeulen met partituren, bestellen een kop koffie en beginnen meteen te studeren op de uitgeschreven versies van 'Eén of Andere Dag', 'Brussel' en 'Dertien Stielen'. De bedenker van die nummers zit een paar tafels verderop achter een dampende asbak. Met vastberaden toon en veel gebaren legt de zanger uit hoe het komt dat hij intussen al zolang meedraait. "Ik heb de reputatie een hele strenge te zijn, en dat klopt ook wel, al vraag ik gewoon dat iedereen zijn job doet. Veel mensen vinden mij daarom vreselijk arrogant. Kijk, als er met mij gewerkt wordt, gaat er niemand vroeger naar huis, en is er niemand afwezig zonder geldige reden. En misschien nog wel belangrijker: iedereen moet goed in zijn oren knopen dat ik te allen tijde de baas blijf. Als het werk erop zit, wil ik met diezelfde mensen gerust een pint gaan pakken, maar door van in het begin de puntjes op de i te zetten, kunnen ze me tenminste niet het bos in sturen."

Johan Verminnen maakt intussen al dertig jaar platen, en geeft toe dat het opnemen van een nieuwe cd daardoor al gauw een routineklus kan worden. Daarom wil hij zich in de toekomst vooral gaan bezighouden met projecten waar ook voor hem nog een onbekende factor aan verbonden is. "Ik wilde een plaat maken in de stijl van mijn grote helden Van Morrison, Ray Charles en Mose Allison. Ik had nog nooit met een big band gewerkt, en eerlijk gezegd: het was me een raadsel hoe ik aan zo'n grootschalige onderneming moest beginnen. Misschien had ik het aan Francis Bay moeten vragen, de vroegere baas van de BRT Big Band. Maar die zit, naar ik vernomen heb, ergens in een houten hok in Keerbergen. En zelfs iemand als hij heeft geen benul van de moderne opnametechnieken die tegenwoordig worden gebezigd. Maar verder heb ik me natuurlijk wel een beetje gedocumenteerd. De laatste platen van Herman Brood en Joni Mitchell waren met een groot orkest opgenomen, en die hebben me zeker in de overtuiging gesterkt om het zelf ook eens te proberen. Daarnaast zond de BBC in dezelfde periode een uitstekend programma over Sinatra uit. Daar heb ik heel wat van opgestoken. Eigenlijk heb ik toen beseft wat er allemaal bij zo'n big band komt kijken. Die muziek wordt zwaar onderschat. Alsof alles wat voor The Beatles werd gemaakt niet deugde."

Met het oog op Swingen Tot Morgenvroeg schreef Verminnen een dozijn nieuwe liedjes, en daarnaast nam hij ook het oude 'Een Of Andere Dag' opnieuw op. "Mocht Lou Rawls dat nummer ooit in het Engels hebben opgenomen, dan had hij daar vast een wereldhit mee gescoord. Zelf heb ik altijd geweten dat de song het best tot zijn recht zou komen met een groot orkest. Zelfs Toots Thielemans heeft me er ooit over gecomplimenteerd. Omdat het liedje zo'n fantastische melodie heeft. Dat is een zeldzaamheid, zéker in het Vlaamse repertoire. Ja, 'Gelukkig Zijn' van Raymond heb je nog, en 'Een Vrolijk Lentelied' van Jan De Wilde. Maar zelfs bij een groep als Clouseau zou je lang moeten zoeken. 'Daar Gaat Ze' heeft geen grootse melodie, maar ik geef toe dat het nummer over veel andere troeven beschikt. 't Is een nummer van een generatie. En dat is bijna even belangrijk."

Verminnen onderstreept tijdens het gesprek ettelijke keren dat hij meer principes heeft dan de meeste mensen denken. "Ik maak alleen maar liedjes die ik met overtuiging kan zingen. Ik voel me slecht bij iets dat geen inhoud heeft. Ze moeten me dus nooit vragen om een single op te nemen voor Big Brother, want daar pas ik voor. Ik heb in het verleden al vaak geprobeerd om in opdracht van anderen te schrijven, en dat is haast altijd mislukt. Ik kan dat gewoon niet. Omdat ik de beste dingen liever voor mezelf hou, en omdat ik me niet in het hoofd van iemand anders kan verplaatsen. Mijn wereld is daar te bepaald voor. Wanneer ik zelf een nummer cover, moet het bijgevolg heel dicht bij mij staan. Daarom dat 'Hallelujah, ze is van mij' - oorspronkelijk van Ray Charles - zo dichtbij lag. Raymond van het Groenewoud heeft dat nummer in een vorig leven ook al eens opgenomen, en aangezien zijn manager bij mij in de straat woont, vroeg ik hem of Raymond een duet zou zien zitten. Dat bleek algauw het geval. We hebben het nummer één keer rond de piano gerepeteerd, en in vijf minuten was de opname klaar. Dat is typisch Raymond. Voor hem is een nummer inblikken als een performance: die kun je ook niet herbeginnen. Dus dat doet hij dan ook niet. Maar op die manier kwam ik toch weer aan een liedje waarmee ik me helemaal kon identificeren. Want Raymond heeft vroeger nog in mijn groep gezeten. We hebben samen boterhammetjes gegeten, auto's kapot gereden, en schulden gemaakt. Dat schept een band."

Toch geeft Verminnen toe dat hij verschrikkelijk zenuwachtig was om met zijn oude vriend de studio in te gaan. "'t Is een zodanige einzelgänger dat ik nooit weet hoe hij zich tegenover mij zal gedragen. Maar Raymond was net terug uit Biaritz, waar hij zijn eigen plaat had opgenomen, en bleek zeer goed geluimd. In die mate zelfs dat we nooit hebben afgesproken hoe we onze samenwerking op financieel vlak zouden regelen."

In het nummer 'Ex-BV' fulmineert Verminnen tegen het fenomeen der Bekende Vlamingen. Vreemd, aangezien hij strikt genomen ook tot die categorie behoort. Hij haalt de schouders op, en trekt aan zijn sigaret. "Wat je zegt, klopt, maar ik voel me er in ieder geval niet thuis. Tegenwoordig worden BV's in serie gemaakt. Ik vind het erg om in een stiel te zitten waar je niet langer een plaat maakt omdat je een artiest bent, maar wel omdat je toevallig iets doet op de televisie. En het wordt nog erger wanneer het publiek zulke mensen dan als een referentie gaat beschouwen voor wat een goeie zanger is. Ja zeg, gáát het een beetje? Soms moet ik mijn dochter erop wijzen dat Mariah Carey doet wat Aretha Franklin vroeger al veel beter heeft gedaan. En het gekke is: als je jonge mensen laat luisteren naar al dat oude materiaal, dan zijn ze daar ongelofelijk van onder de indruk. Paulien vindt Van Morrison en Ray Charles ronduit fantastisch. Ze zingt nu in een a-capellagroepje, en veel van die kinderen halen platen uit de discotheek van hun ouders."

Paulien - één van de bekendste dochters van Vlaanderen sinds Verminnen het gelijknamige nummer over haar schreef - is intussen veertien, en als ik de trotse vader vraag hoe ze tegenwoordig tegen dat liedje aankijkt, moet hij het antwoord schuldig blijven. "Als kind vond ze het natuurlijk wel leuk, maar ik denk dat ze toch blij is dat het nummer intussen een beetje uit de actualiteit is verdwenen. Zodat ze er op school niet meer dagelijks mee geconfronteerd wordt. Weet je: ze is nog altijd de eerste die al mijn liedjes hoort. Ik heb een oud schildersatelier in de tuin dat ik tot werkkamer heb omgebouwd. Naast de muzikanten is zij de enige die daar binnenkomt. Zelfs mijn vrouw blijft er weg. Er wordt dus ook nooit schoongemaakt."

Er is de laatste tijd ontzettend veel te doen om de impasse waar de Vlaamse muziek in verkeert. Steeds meer zangers krijgen het moeilijk om het hoofd boven water te houden. Ze raken hun plaatjes aan de straatstenen niet kwijt, en hun agenda blijft angstvallig leeg. Haast niemand durft het aan om de oorzaken voor die neerwaartse tendens aan te wijzen, maar volgens Verminnen ligt de verklaring voor de hand. "Veel jonge mensen vinden het tegenwoordig veel natuurlijker om zich in het Engels te uiten, omdat ze - via de computer en het internet - met die taal zijn opgegroeid. Ze gaan daar spelenderwijs mee om, terwijl iemand als ik ternauwernood mijn e-mails kan lezen. Je zou er de teksten eens op na moeten lezen van Belgische groepen die dertig jaar geleden ook al voor het Engels opteerden. Je zou er een dagtaak aan hebben om daar alle taalfouten te onderstrepen. Zelfs bij 'Seven Horses In The Sky' - een tof nummer, nochtans - moet je de wenkbrauwen fronsen. Maar die tijd is voorgoed voorbij. Gasten als Zita Swoon, das pop en Mauro Pawlowski schrijven heel straffe teksten; dat zijn net Amerikanen." Maar Verminnen legt de schuld voor de terugloop van Vlaamse cd's ook bij de media. "Radiostations houden tegenwoordig een politiek aan waarbij het Nederlands haast als een Portugese taal wordt beschouwd. Al denk ik dat je Madredeus nog meer op de radio hoort dan elke andere Belg. Mocht ik vandaag opnieuw beginnen, dan zou ik wellicht ook veeleer voor het Engels opteren. Of het Frans, omdat ik me daar nog meer verwant mee voel. Ik ben hier in Wemmel opgegroeid in scholen waar op de speelplaats zowel Frans als Nederlands werd gesproken. En ik heb ooit wel eens een paar ep's opgenomen in de taal van Molière. Alleen is mijn carrière in Frankrijk nooit echt van de grond gekomen, omdat ik niet heb doorgebeten. Mocht ik toen permanent naar Parijs zijn verhuisd, dan had je vandaag wellicht met een heel andere man zitten praten. Kijk maar naar Arno: die heeft wél voet bij stuk gehouden, en plukt daar nu nog steeds de vruchten van."

Gelukkig heeft Verminnen nog andere pijlen op zijn boog. Zo zit hij momenteel volop te repeteren voor zijn rol als Kapitein Haddock in de musical Kuifje, de zonnetempel. "Mijn scheldwoordenboek is er intussen met rasse schreden op vooruitgegaan. Ik vind u trouwens een prachtig hectoplasma (schatert). Die rol is een perfect excuus om iedereen die ik vandaag ontmoet de huid vol te schelden. Ik speel heel graag toneel, en voor mij is het een verademing om aan zo'n groot spektakel mee te werken zonder zelf enige verantwoordelijkheid te dragen. Bovendien is er deze keer nog een bijkomend voordeel, want de première ligt intussen al achter de rug, dus de pers komt toch niet meer kijken. Je merkt het: mij kan niets meer overkomen."

Swingen Tot Morgenvroeg van Johan Verminnen is verschenen bij BMG Ariola.

Vanavond gaat de nieuwe tournee van Johan Verminnen in avant-première in De Zandloper te Wemmel. Aanvang 20 uur. Voor alle andere data: www.garifuna.be.

'Mocht ik permanent naar Parijs zijn verhuisd, dan had je vandaag wellicht met een heel andere man zitten te praten'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234