Zondag 24/01/2021

'Ik ben pretty damn good in deze film'

De Amerikaanse acteur Michael Keaton, die ooit furore maakte als Batman, is bezig aan een comeback. In Birdman doet hij dat in de rol van Riggan Thomson, een acteur die ooit beroemd werd als Birdman, maar toe is aan... een comeback. Levensechter kan een rol niet worden. Keatons terugkeer naar het witte scherm is alvast goed voor een Oscarnominatie en een Golden Globe, en dubbel en dik verdiend.

Birdman, de nieuwe film van regisseur Alejandro González Iñárritu (Amores Perros en Babel), is origineel en grappig, clever en verrassend. Visueel ook nog eens een bijzonder indrukwekkende tour de force.

Het verhaal is dat van acteur Riggan Thomson (glansrol van Michael Keaton), die ooit wereldberoemd werd toen hij de titelrol speelde in de succesrijke superheldenfilm Birdman. En daarna in Birdman 2. En dan nog eens in Birdman 3. Toen hield Riggan de hele franchise voor bekeken, en duikelde zijn carrière meteen ook de dieperik in.

We zijn inmiddels jaren verder en een licht wanhopig geworden Riggan wil uiteindelijk zélf voor een comeback zorgen. Hij wil vooral ook opnieuw ernstig genomen worden als acteur. Niet met een of andere film, maar via een toneelstuk op Broadway. Hij heeft namelijk een adaptatie geschreven van What We Talk About When We Talk About Love van de beroemde schrijver Raymond Carver, waarbij Riggan behalve de hoofdrol ook nog eens zelf de regie voor zijn rekening neemt. Aan ambitie dus zeker geen gebrek.

Het grootste deel van de film speelt zich af in de kleedkamers, de coulissen en op de planken van het St. James Theater in New York. In dat opzicht is Birdman dus eigenlijk een soort backstage drama, dat zich concentreert op de onderlinge relaties en dito manipulaties in het theatermilieu, inclusief botsende ego's.

Het is ook een echte ensemblefilm, want Michael Keaton wordt omringd door een erg select gezelschap, bestaande uit Naomi Watts, Edward Norton, Emma Stone, Andrea Riseborough, Zach Galifianakis en Amy Ryan.

Full credit

"Ik weet niet of dit dé rol van mijn leven is geworden", zegt Michael Keaton, die in 1951 geboren werd en die officieel nog steeds Michael Douglas heet. In het begin van zijn acteercarrière koos hij een nieuwe naam omdat er al een Michael Douglas in Hollywood rondliep. "Maar het was wel een on-ge-loof-lijke rol om te spelen. Ik weet niet of ik ooit nog iets beters zal aangeboden krijgen. Maar het was ook een erg moeilijke rol. Het kon een verschrikkelijke mislukking geworden zijn, maar het zou laf geweest zijn om een dergelijke kans te laten liggen.

"Maar ik ben geen lafaard en ik ben niet bang om risico's te nemen, ook niet als ik te horen krijg dat ik nauwelijks betaald zal worden. Ik heb een zoon grootgebracht, heb enkele vriendinnen gehad, heb wat geld op de bank, investeer een beetje in immobiliën, verzamel fotografie, ben graag in de natuur en hou van reizen: ik ben verantwoordelijk voor de keuzes die ik maak. En ik neem daar dan ook full credit voor.

"Ik voel mij niet gegeneerd om te zeggen dat ik goed ben in Birdman, want ik ben pretty damn good in deze film."

"Maar het zou nooit gebeurd zijn indien er geen fantastische regisseur met een verbluffend scenario was geweest, die mij deze rol heeft aangeboden. Ik moest dus wel de kans krijgen om het te doen. Ja, ik heb geluk gehad."

Aardig en 'likable'

De parallellen tussen de fictieve acteur Riggan Thomson en de echte acteur Michael Keaton zijn frappant. Toch benadrukt regisseur Alejandro González Iñárritu dat dit zeker niet de enige reden was om hem de hoofdrol in Birdman aan te bieden.

Hij had iemand nodig die over voldoende talent en verscheidenheid beschikte om binnen hetzelfde verhaal aan de slag te gaan met drama en komedie. En die door het publiek, ondanks het niet altijd even sympathieke gedrag van Riggan Thomson, toch nog altijd aardig en likable zou gevonden worden. Dat alles maakte Michael Keaton voor hem dus de perfecte keuze. Zou hij de film ook zonder de medewerking van Keaton gemaakt hebben? Wellicht wel, maar dat zullen we dus nooit zeker weten.

Zelf benadrukt de acteur dat Riggan Thomson voor hem een personage en dus een rol als een andere was. "Ik heb gedaan wat ik voor elk personage doe", legt Keaton uit. "Ik begin met de vraag: 'Who is this guy?' Ik bouw zijn achtergrond uit. Bedenk een backstory. Voor mij was Riggan een goed acteur, die hier en daar succes had. Meer succes dan veel anderen. Hij was bankable, want anders had men hem nooit de rol van Birdman aangeboden. Dat werd zo'n triomf dat hij sindsdien alleen nog maar met Birdman werd geassocieerd. Maar toen Riggan Birdman 4 weigerde, was het afgelopen met zijn carrière.

"Zelf heb ik meer geluk gehad. Ik heb het nu over mij, Michael Keaton (lacht). Voor mij is acteren een job, die ik graag doe. Het is een broodwinning, maar ik heb daarnaast nog wel een leven. Bij Riggan vallen die twee zaken samen. Ik heb voor Batman films gedraaid waardoor de mensen mij kenden (zoals 'Night Shift' van Ron Howard en 'Beetlejuice' van Tim Burton, JT) en ik ben nadien andere films blijven maken.

"Daar stopt dus de vergelijking met Riggan. Maar laat ons wel wezen: de Batman-films waren voor mij wel degelijk enorm. Voordien was ik misschien big in America, maar Batman was de eerste film waarmee ik internationaal - zeg maar wereldwijd - bekend werd. En dát is toch andere koek."

Mirakel

Na de Batman-periode bleef de naam van Michael Keaton inderdaad in films opduiken, ook op televisie of als 'voice talent' in animatiefilms zoals Cars of Toy Story 3.

Maar toen hij bijvoorbeeld de erg grappige bijrol speelde van agent Ray Nicolette in Jackie Brown (1997) van Quentin Tarantino, vroeg men zich toch af waarom het 'mirakel' van de cultregisseur die reeds eerder slapende carrières opnieuw tot leven had gewekt, hier blijkbaar niet werkte. En dus kon het niet anders dan dat Birdman, over een acteur die een comeback wil maken, nu als dé comeback van Michael Keaton zelf bekeken wordt. Vindt hij dat niet vervelend, vraag ik hem.

"Neen, ik heb daar geen probleem mee", antwoordt Keaton. "Ik begrijp dat wel, want het is nu eenmaal zo dat ik inderdaad weggeweest ben, zonder dat ik echt weg was. Het was geen verdwijnact of zo. Ik bleef wel bezig, maar er was veel minder exposure.

"Het was ook niet zo dat ik bedolven werd onder de interessante aanbiedingen. Het was niet van: 'Oh God, wat een goed scenario! Maar ik ga het toch niet doen'. Neen, er kwam niets mijn richting uit dat ik goed genoeg vond. Het was niet altijd mijn eigen keuze, maar ook de keuze van anderen, die niet echt in mij geïnteresseerd waren omdat mijn laatste film geen 150 miljoen dollar had opgebracht. De filmindustrie werkt met cijfers. Dat was zo toen ik begon en dat is nog altijd zo. Maar ach, ik vind het vervelend als ik mezelf zo hoor praten."

Lege zak

In Birdman wordt er veel en snel gepraat. Over het verschil tussen populariteit en prestige, tussen liefde en bewondering, tussen leven en werk, tussen acteren en beroemd zijn. In dat verband verdient de film dan ook een plaatsje op het curriculum van elke acteerschool.

"Eigenlijk praat ik niet graag over acteren", zegt Keaton. "Ik respecteer het vak, neem het ernstig en ik werk hard. Maar ik ben een volwassen man, die zo nu en dan iemand anders speelt. Dat blijft een beetje silly, maar ik doe het toch graag. Ik vind het wél interessant om andere acteurs over hun werk te horen praten. Ik wil ook graag horen hoe songwriters hun liedjes schrijven of hoe stand-upcomedians hun grappen verzinnen.

"Natuurlijk ben ik bezig met mijn personage, bereid ik mij als acteur voor op het werk. En geloof me, bij deze film kwam er heel wat werk kijken. Maar uiteindelijk is het allemaal een kwestie van geloof en vertrouwen dat je in een soort lege zak gooit. Het gevoel van: 'Ik denk dat ik het nu wel snap' of 'Het komt wel op het moment dat we het zullen doen'. Als acteur breng je jezelf naar een soort plaats, in een soort zone, waar je gedurende het draaien van de film kunt rondhangen.

"Ik vergelijk het soms met renpaarden. Ik herinner mij een gesprek met een jockey, die over een bepaald paard zei: 'Met hem hoef je zelf bijna niets te doen. Het is alsof hij het allemaal al weet. Zijn instincten weten het. Je moet hem niet zeggen wanneer te gaan. Hij laat het zelf wel weten'. Het is misschien een vreemde vergelijking, maar ik denk dat ik als acteur inmiddels voldoende getraind en voorbereid ben om, als de race begint, vrij zeker te zijn dat ik zal aankomen op de plaats waar ik verondersteld word te arriveren. Toch was het bij deze film erg moeilijk, omdat de toon de hele tijd verandert. Het ene moment ben je grappig en dan weer niet. Dan ben je gek en dan weer triestig. Dan ben je plots opnieuw een beetje funny, maar het volgende moment ben je pas goed gek. Het wijzigt constant."

Komedie met een risico

"Birdman is ook geen film die zich makkelijk laat catalogeren. Toen Alejandro mij indertijd over het project aansprak, zei hij dat het een komedie zou worden. Maar tijdens de repetities vroeg ik toch aan een van de producers of hij deze film echt als een komedie wou verkopen en hij zei: 'Ja, dat is alvast de bedoeling'.

"Ik had toen iets van: 'Oké, ik kan dat begrijpen, maar het lijkt me wel een risico'. Want ik weet zelf niet in welke categorie Birdman eigenlijk thuishoort. Ik heb een dergelijke film nooit eerder gezien. En dat is het goede nieuws. (lacht) Nooit iets gezien dat hier in de verste verte op lijkt. Als Birdman een komedie is, dan is het dat wel op een zeer ingenieuze, slimme en creatieve manier, ook al is de scène waarin ik in mijn ondergoed over Times Square loop gewoon onnozel. That was big funny. Silly funny."

Het is slechts een van de meer memorabele en hilarische scènes uit Birdman, waarvan het verhaal zich weliswaar over verschillende dagen en op diverse locaties ontwikkelt, maar zo gedraaid werd alsof de hele film in één ruk werd opgenomen, dus zonder cuts.

Die zijn er natuurlijk wél, maar ze zijn zo zorgvuldig verborgen dat de scènes werkelijk naadloos in elkaar overvloeien. Het is niet zomaar een gimmick, want het geeft de film een opwindend ritme dat je als kijker ademloos meebeleeft. Dat is onder meer de grote verdienste van de Mexicaanse cameraman Emmanuel Lubezki, die vorig jaar terecht een Oscar kreeg voor zijn werk aan Gravity.

Maar hoe zat het nu met die Riggan in z'n ondergoed op Times Square? Door een chaotische samenloop van omstandigheden heeft de acteur zichzelf via de uitgang van het St. James Theater buitengesloten, terwijl hij eigenlijk binnen op het podium wordt verwacht, want daar is de voorstelling van What We Talk About When We Talk About Love inmiddels begonnen. Hij moet dus via het wereldberoemde en dus immer drukke Times Square naar de ingang van het theater lopen, terwijl hij tot overmaat van ramp alleen maar een onderbroek aan heeft. Nu ziet men in New York wel vaker vreemd uitgedoste personages over straat stappen, maar de man die ooit wereldberoemd was als Birdman! In een niet meteen flatterende witte onderbroek! Dát valt wel degelijk op.

Ik vraag hem of hij voor die scène vaak over Times Square heeft moeten rennen. "Té vaak", antwoordt hij met een pijnlijke grijnslach. "Ik voelde mij nogal... euh, blootgesteld. De eerste keer denk je: 'Oh boy! This is so crazy! Ik kan niet geloven wat we hier aan het doen zijn.'

"Maar dan doe je het gewoon en dan verdwijnen al die gedachten. Je doet je job. Je denkt technisch: 'Ik vertrek hier, loop die richting uit en moet daar terechtkomen'. En je probeert er niet meer aan te denken dat je alleen een onderbroek aan hebt."

Koorddanser

Voor de draaiperiode van start ging, gaf Alejandro González Iñárritu aan Michael Keaton een foto van Philippe Petit, de Franse koorddanser die in 1974 tussen de toen nog rechtop staande Twin Towers van het World Trade Center heen en weer liep. Een hallucinant exploot dat in 2008 ook het onderwerp werd van de Oscargelauwerde documentaire Man on Wire. Voor regisseur Iñárritu symboliseerde die foto van een man, hoog op een koord met onder zich een duizelingwekkende diepte, de uitdaging die hem met Birdman ook voor ogen stond: "This is the film. We were walking the wire".

"Ik vond die foto heel nuttig", knikt Keaton. "Ik ben zelf erg visueel ingesteld. Ik had op voorhand al veel met Alejandro over de film gepraat. Héél veel. Hij is erg gepassioneerd en hij bleef maar uitleg geven. De avond voor de opnames begonnen, nodigde Alejandro mij uit om iets te gaan eten en toen heeft hij mij die foto gegeven. Toen snapte ik het helemaal. Eigenlijk was alleen die foto bijna voldoende geweest. Ik vond het een mooi gebaar en voelde mij erg vereerd. Pas later begreep ik dat iedereen van de cast en crew dezelfde foto had gekregen." (lacht)

Tijdens de film duikt soms de gekostumeerde Birdman op, die af en toe in dialoog treedt met Riggan Thomson als een monologue intérieur. Als publiek horen we tweemaal de stem van Michael Keaton, maar volgens sommige geruchten greep hij voor Birdman terug naar de stem die hij indertijd voor zijn twee Batman-films gebruikte.

De stem van Batman

"Dat is geen gerucht, want dat heb ik namelijk zelf verteld", lacht Keaton. "Ik had tegen Alejandro gezegd dat ik indertijd mijn stem voor Batman veranderd had. Hij herinnerde zich zoiets, maar dacht dat we dat later in postproductie hadden gedaan. Hij wilde dat nu ook met Birdman doen. Maar ik zei: 'Ik heb indertijd zélf mijn stem veranderd en ik kan dat nu ook doen. Ik ben een acteur, weet je wel.'

"Maar ik ben ook zeer logisch ingesteld, in die mate dat ik daarmee waarschijnlijk veel mensen op de zenuwen werk. Tot het punt dat ze mij bijna op mijn gezicht willen slaan (glimlacht). Hoe dan ook, toen we in 1988 met de eerste Batman begonnen, was dat eigenlijk een soort experiment en dus een groot risico, ook voor Tim (Burton, de regisseur, JT). Ik wist natuurlijk dat het over een superheld ging en dat zo'n genre zijn eigen regels heeft. Maar voor mij moest het toch kloppen. Als acteur kan ik niets doen als het niet op een of andere manier steek houdt. Ik moet het zelf kunnen geloven.

"Ik weet nog precies wanneer de beslissing is gevallen om de stem van Batman te veranderen. Ik stond op de set, in mijn Batmankostuum, en ik moest enkele dialoogzinnen zeggen. Op dat moment realiseerde ik mij dat ik voor die conversatie een andere stem zou moeten gebruiken, want anders zouden de personages in de film meteen zeggen: 'Hé, dat is Bruce Wayne achter dat masker!' Tja, dan is de illusie natuurlijk weg en dan is het gedaan met de film. Ik heb voor de Batman-films nog wel meer suggesties gedaan, zoals het idee om hem hangend als een vleermuis te laten slapen. Als acteur had ik dat soort dingen nodig, want anders bleef het toch maar a guy in a suit.

"Kortom, ik vertelde dat hele verhaal aan Alejandro en liet hem de stem horen die ik nu voor Birdman wou gebruiken. Hij was direct enthousiast, riep er Emmanuel Lubezki, de briljante director of photography, bij om ook eens naar die stem te luisteren en ze werden allebei wild van opwinding. Later heeft Alejandro nog allerlei dialogen van Birdman herschreven en toegevoegd, omdat hij meer van die stem wou. Uiteindelijk hebben we de stem zelf ook nog veranderd, extremer gemaakt. Het is dus niet langer identiek dezelfde stem als die van Batman, maar daar komt het dus wel vandaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234