Zondag 23/02/2020

'Ik ben niet zo arrogant als mezelf'

De Japanse cineast Takeshi Kitano mag dan al jaren een vertrouwde naam zijn op de Europese filmfeesten, in eigen land heeft hij lang moeite gehad om zijn verleden van tv-komiek af te schudden. 'Japanners zijn het niet gewoon dat je verschillende petjes draagt.' Kitano, die zelf acteert, monteert, schrijft en regisseert, speelt zichzelf twee keer in zijn nieuwste film Takeshis'.

door Jan Temmerman

In het Westen werd Japanner Takeshi Kitano (°1947) vooral bekend met enkele harde, gestileerde gangster- of yakuzafilms, zoals Violent Cop en Boiling Point. In 1993 werd zijn film Sonatine in Cannes bekroond met de persprijs. Hier en daar werd hij toen zelfs "de Japanse Tarantino" genoemd. In 1997 was zijn Hana-bi goed voor een Gouden Leeuw in Venetië. Dat zorgde toen voor zijn doorbraak in eigen land.

Takeshi Kitano was in Japan voordien nochtans geen nobele onbekende. Integendeel. Hij was er razend populair en op uiteenlopende terreinen actief: televisieshows, radioprogramma's, columns, romans en poëziebundels. Zijn grote bekendheid dateert uit de jaren zeventig, toen hij op televisie furore maakte met het humoristische duo The Two Beats, waar hij de bijnaam Beat Takeshi aan overhield. Tegelijk was het juist die komische reputatie die zijn erkenning (althans in eigen land) als filmacteur en -regisseur tegenhield. Takeshis' (zie ook recensie in Encore, DM 16/8) is een grappige en zeer fantasierijke reflectie op zijn 'dubbele' imago in Japan.

Waarom heeft het zo lang geduurd vooraleer men u in Japan als filmmaker serieus begon te nemen?

"In Japan verandert men niet graag zijn visie op bepaalde personen. Ik ben bekend geworden als komiek en dus barstte men in lachen uit toen men mij in 1983 plots zag opduiken in Merry Christmas, Mr. Lawrence. Dat heeft ruim tien jaar geduurd. Toen ik dan ook als filmregisseur aan de slag ging, moest er opnieuw enige tijd overheen gaan. Japanners zijn het niet gewoon dat iemand verschillende petjes draagt. Uiteindelijk heeft het geduurd tot de Gouden Leeuw voor Hana-bi en de selectie van Kikujiro in Cannes, met daarbij nog eens het Légion d'Honneur, vooraleer mijn films in Japan op positieve recensies konden rekenen. Toen was er zelfs sprake van een totale ommekeer."

In Takeshis' speelt u een dubbelrol. De schuchtere figurant Kitano drentelt gelaten van de ene auditie naar de andere afwijzing. De blasé superster Kitano laat zich met een Rolls-Royce naar de televisiestudio brengen. Gedraagt u zich in werkelijkheid ook zo?

"Die laatste Kitano weerspiegelt mijn visie op het beeld dat het grote publiek wellicht van mij heeft, maar zelf vind ik niet dat ik mij zo arrogant gedraag. In feite is het de uitvergroting van hoe het publiek in het algemeen over televisiesterren denkt."

Maar een fenomeen zoals dat jonge meisje dat u elke keer aan de studio met een cadeautje staat op te wachten zal u toch niet vreemd zijn?

"Om het een beetje overzichtelijk te houden heb ik mij tot die ene stalker beperkt. Zij staat symbool voor de twintig tot dertig diehardfans die mij telkens opwachten. Die maken deel uit van de vaak honderden fans die na de opnames staan te wachten voor een handtekening of een foto."

U hebt vaak yakuza's vertolkt. In deze film zien we u zelfs mahjong spelen met enkele gangsters. Hebben de echte yakuza's ooit gereageerd op uw filmwerk?

"Ik ben al enkele keren benaderd door yakuza's van een lagere orde, die mij komen feliciteren en tegelijk suggereren dat ik eens dringend een biografische film over hun baas zou moeten maken. Ik probeer dan voorzichtig uit te leggen dat ik hun aanbeveling zeer respecteer, maar dat ik het niet waard ben om zoiets te doen. (glimlacht)"

Welke reactie op Takeshis' heeft u tot nog toe het meest verbaasd?

"(denkt even na) De respons was over het algemeen zo negatief dat er niet echt een welbepaalde reactie is die ik memorabel vind. (glimlacht) Maar ik was ook niet echt verbaasd. Terwijl we de film nog aan het maken waren, realiseerde ik mij al dat 70 tot 80 procent van het grote publiek zou zeggen: 'Hier begrijp ik nu eens niets van!'"

Het is inderdaad niet makkelijk om de diverse lagen uit elkaar te houden, zeker als die uit het hoofd komen van twee personages die ook nog eens dubbelgangers zijn.

"Fantasie is hoe dan ook het sleutelwoord voor deze film, veel meer dan de termen 'autobiografie' of 'psychoanalyse', die veel journalisten gebruiken. Personages en situaties uit de werkelijkheid duiken opnieuw op in dromen, nachtmerries of pure fantasie. Maar daar zijn het totaal andere personages geworden. Soms gaat het zelfs zo ver dat de ene Kitano droomt dat hij de andere Kitano is en daarbij zelfs diens dromen droomt."

De film begint en eindigt met een oorlogsscène waarin een Japanse soldaat, ook door u vertolkt, op de grond ligt en doet alsof hij dood is om niet door een Amerikaanse soldaat afgemaakt te worden. En dan doet hij toch zijn ogen open!

"Ja, die scènes hebben niets met de rest van de film te maken en ik wist zelf niet goed wat ik daar precies mee bedoelde. Misschien is het wel een onbewuste uiting van de zogenaamde amerikanizering van de Japanse psyche sinds de Tweede Wereldoorlog. Of misschien waren die scènes nodig om de film schijnbaar moeilijk, schijnbaar onbegrijpelijk te doen lijken."

Ik dacht: soms is het gewoon beter de ogen gesloten te houden en te dromen dan de werkelijkheid te moeten aanschouwen.

"Misschien heb je wel gelijk. Het grappige is dat ik een dergelijke ervaring uit eerste hand ken. Toen ik jaren geleden een zwaar motorongeluk had, ben ik pas na twee dagen wakker geworden. Nu gebeurt het nog steeds dat ik 's morgens aarzel om mijn ogen te openen. Het is dan alsof ik vrees dat ik nog steeds in het ziekenhuis lig en dat alle films en televisieprogramma's die ik sindsdien gemaakt heb alleen maar een lange droom zijn geweest."

Het hoge droom- en fantasiegehalte van uw film deed mij onder meer aan Otto e Mezzo van Federico Fellini denken. Of is dat te vergezocht?

"Ik vind het flatterend om met Fellini vergeleken te worden, maar het is te veel eer. Ik heb veel bewondering voor zijn stijl en zijn kleurgebruik, maar het werk van Fellini is poëtischer, artistieker en esthetischer. Mijn film is eerder als een wiskundige vergelijking gestructureerd."

Waarom Takeshis' als titel en niet Kitanos', aangezien beide personages toch de familienaam Kitano hebben?

"Kitano kon niet omdat ik die naam niet gebruik als acteur, maar alleen als regisseur. Meestal is het de producer die een titel verzint en dat is hier dus ook gebeurd. Het personage van de winkelbediende Kitano, die allerlei karweitjes moet opknappen en door zowat iedereen onheus behandeld wordt, verwijst nog het meest naar mijn persoonlijke ervaringen. Het is veel autobiografischer dan het arrogante supersterrengedrag van die andere Kitano."

Scenarist-regisseur Kitano:

Pas toen ik een Gouden Leeuw kreeg en geselecteerd werd in Cannes kregen mijn films in Japan positieve recensies

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234