Zondag 28/02/2021

'Ik ben niet graag afhankelijk van anderen'

Wouter Vandenhaute van Woestijnvis maakt zich, na het vertrek van Tony Mary en binnenkort ook dat van Aimé van Hecke, zorgen om de openbare omroep. 'De VRT is nog altijd de logge tanker van tien jaar geleden. Ze hebben er wat speedbootjes naast gelegd, maar toch weten ze niet welke koers te varen.' Volgens de baas van het succesvolle productiehuis is de politiek weer schoonmoeder aan het spelen. 'Bert De Graeve had het voorspeld.'

Marijke Libert en Els Maes / Foto Stephan Vanfleteren

We hadden Wouter Vandenhaute de voorbije dagen een beetje aangevuurd. Met vragen als: vreemd dat hij niet wist dat VRT-directeur televisie, Aimé Van Hecke, al maanden onderhandelde met Sanoma, uitgever van onder meer Humo. De baas van Woestijnvis is nochtans meestal goed geïnformeerd, hij bezit het lucide doorzicht en de voorspellingskracht. Een beetje de spin in het web is hij ook. Kijk maar hoe hij als go-between tussen VRT en Belgacom het voetbalcontract mee vorm gaf. Vandenhaute hield zich op belangrijke momenten echter vooral gedeisd, laatst weer bij de discussies over tv on demand, platformtelevisie en digitalisering. Een legitieme vraag kan zijn: is hij, is zijn succesvolle productiehuis Woestijnvis, wel klaar voor de nieuwste ontwikkelingen? En: wat nu met de openbare omroep na de leegloop aan de top? Of: hoe (her)definieert hij zijn rol in de toekomst?

"Misschien hebben jullie mijn rol de voorbije jaren wat overschat", pareert Vandenhaute. Maar hij vervolgt later met: "Aimé Van Hecke heeft me twee weken geleden in vertrouwen genomen over zijn toekomst. We hebben altijd in groot respect met elkaar gepraat, ook al hadden we elk onze positie en kletterde het af en toe."

Waarover nam hij u in vertrouwen?

Wouter Vandenhaute: "Hij vroeg me hoe ik de toekomst van de openbare omroep zag en welke rol hij daarin nog kon spelen. Het is een heel open gesprek geworden, over zijn liefde voor de openbare omroep, over zijn ambities en hoe realistisch die zijn. Van mens tot mens, heeft hij me toen gevraagd hoe ik zijn toekomst bij de VRT inschatte. Ik heb hem daar eerlijk mijn mening over gegeven. Ik heb gezegd: volgens mij maak je geen kans om de nieuwe grote baas te worden. Hij heeft toen aangegeven dat hij zich zou beraden over zijn toekomst, omdat hij enkele interessante aanbiedingen had gekregen. De naam Sanoma is niet gevallen."

Waarom maakte Van Hecke volgens u geen kans om gedelegeerd bestuurder te worden?

"Het leek me ondenkbaar dat Van Hecke Mary zou opvolgen. Omdat het klimaat rond hem volledig verziekt was. Lees er de stukken in de pers op na. Geen enkele politicus durft zijn nek uit te steken voor iemand die zo gecontesteerd is. Die man heeft jarenlang allerlei persoonlijke aanvallen ondergaan."

De hofleverancier van de VRT die de directeur televisie indirect aanraadt om te vertrekken. Dat is bijzonder merkwaardig.

"(geagiteerd) Maar zo is het niet gegaan! Ik herhaal. Aimé heeft mij gevraagd: 'Stel dat ik de ambitie zou hebben om baas te worden van de openbare omroep. Hoe schat jij dan mijn kansen in?' Daar heb ik eerlijk op geantwoord: 'Niet hoog, Aimé.'"

De nummer twee van de Reyerslaan blijven was geen optie?

"Laten we eerlijk zijn: ofwel werd Aimé baas bij de VRT, ofwel ging hij weg. Dat was duidelijk voor iedereen. Dan vind ik het logisch dat hij op het moment dat hij knopen moet doorhakken die afweging maakt en een paar mensen raadpleegt."`

De 'grootste tv-marketeer van West-Europa' heeft de omroep intussen verlaten. U reageerde in de krant dat u al langer 'onzekerheid en onduidelijkheid' merkte bij de VRT. Hoezo?

"Wij hebben een exclusiviteitscontract en onze belangrijkste job is goede programma's te maken. Het spreekt echter voor zich dat wij geen eiland zijn, maar een organisatie met creatieve mensen die kranten lezen, over evoluties praten, voelen wat er leeft. Wij stellen vast dat er een grote onzekerheid leeft rond die openbare omroep, al ruim een jaar. Het begon met de beheersovereenkomst die in de kranten werd onderhandeld, waarover gepraat werd en plein public."

Niets mis mee, toch? Het gaat om een publieke omroep waartoe de hele gemeenschap bijdraagt.

"Goed, maar toch zijn we in een situatie terechtgekomen waarbij de gedelegeerd bestuurder en de minister van Media elkaar openlijk aanpakten in de pers. Alles werd daar uitgevochten. Er zijn andere fora om dat te doen. Onderhandelingstafels bijvoorbeeld. Die beheersovereenkomst is tenslotte een zeer ernstige zaak. Dat gaat over de krijtlijnen van de openbare omroep voor de komende jaren. Ik stel vast dat die wegens dat gedoe nu onduidelijk zijn. We zitten met een vaag akkoord. Intussen is de topman weg en nummer twee vertrekt binnenkort. De zender wordt tot midden volgend jaar geleid door een interimmanager die uit pensioen is teruggeroepen."

Wat zijn uw inhoudelijk opmerkingen over het beheersakkoord?

"Simpelweg, als burger, moet ik vaststellen dat er vandaag geen toekomst is voor de openbare omroep, geen duidelijk perspectief. Persoonlijk denk ik dat Aimé en Tony een jaar geleden heel hoog hebben ingezet op een enorm ambitieus plan. Ik herinner me nog dat interview met Tony in Humo vorig jaar. Hij sprak er uitgebreid over zijn digitale plannen en besloot: 'Ik vraag daarvoor 250 miljoen euro meer per jaar.' Toen men vroeg: 'En wat als u dat niet krijgt?', was het antwoord: 'Dat is geen optie.' Nadien is nooit een discussie ten gronde gevoerd over die nieuwe media. We zitten vandaag in een geweldige chaos en we weten niets."

Wat betekent het voor jullie, Woestijnvis, dat er geen digitale VRT-zenders komen?

"Dat volgen we op de tweede rij, echt waar. Wij moeten inhoud leveren en proberen creatief te zijn."

Lineaire tv, telenet, computer, digitaal: het maakt jullie dus niet uit? Als jullie producten maar kunnen worden gemaakt.

"Creatieve mensen moeten zulke lijnen niet uitzetten, zij moeten inhoudelijk zaken voorvoelen en daar bakens verzetten. Neem wat wij deden met het quizgenre. We zijn daar weer mee begonnen op het moment dat tv-quizzen naar de achtergrond waren verdrongen. Onze mensen voelden iets aan, ze zijn met Pappenheimers en De slimste mens begonnen en het genre boomde ineens."

Nu gaan we even stout zijn: Blokken is ook een succesvolle quiz, een van de VRT, én je kunt die interactief spelen via Belgacom. Het zou leuk zijn mochten mensen ook De slimste mens mee digitaal kunnen spelen. Het zou jullie afzet verbreden.

"Wij volgen alles met aandacht en in functie van de nieuwe mogelijkheden zullen wij daar actief op inspelen. Al blijft voor ons de hoofdzorg om die goede programma's te maken."

Stel dat men over vijf jaar zegt: 'Dit is oude koek, het is gedaan met content, het frisse modewoord voor inhoud. Digitale media, cross-media, zijn de toverformules.'

"Creativiteit zal steeds belangrijk blijven, dat wéét ik. Wij willen op dat vlak het verschil blijven maken. Toch zal wat we doen voor een stuk samenhangen met wat de toekomst van de VRT wordt. Wil die een breed net blijven of evolueert die naar een specifieke zender, of zelfs een niche? Tja, mij is dat niet zo duidelijk momenteel."

Dat is niet nieuw, want de meest onopgeloste vraag is: moet de VRT veel kijkers halen of eerst de openbare missie vervullen?

"De afgelopen jaren hadden we toch een duidelijker antwoord gekregen, vooral sinds 1996, toen Bert De Graeve de nieuwe manager werd. De omroep had toen gigantische klappen gekregen, de kijkcijfers waren op een historisch dieptepunt beland, er werd maar geen antwoord gevonden op het succes van VTM. Toen heeft de politiek gezegd: we moeten onze pollen van de VRT afhouden, een privémanager aanstellen, de openbare zender ruimte geven. Die manager moest volgens de politiek ook met privépartners werken, met productiehuizen. Dat alles zou een nieuwe dynamiek creëren. Dat duidelijke missionstatement werd snel opgepikt en het heeft effectief voor een nieuwe dynamiek gezorgd, voor nieuwe energie, nieuwe programma's. De VRT is de natuurlijke marktleider geworden. En nu zitten we met een verzadigingspunt."

De VRT is te goed geworden?

"Er is die nieuwe uitdaging met digitale platformen. Distributeurs Belgacom en Telenet zijn er, productiehuizen werden volwassener, er kwamen zenders bij. Toch blijf ik, als burger, een openbare omroep essentieel vinden. Stel dat er een dag komt dat we niet meer zouden samenwerken met de VRT, dan zal ik de eerste supporter van een goede openbare omroep blijven."

Dat heeft Guido Depraetere ook altijd gezegd

"Mike en Guido hebben dat inderdaad gezegd en zij meenden dat. VRT heeft een rol te vervullen van op een voldoende breed platform. Als nichezender zie ik dat niet werken, dan zou het draagvlak weg zijn. Waarom heeft de politiek tien jaar geleden die beslissing genomen om het aan managers over te laten? Omdat ze er niet mee konden leven dat de VRT een nichezender dreigde te worden. Maar in een van de eerste gesprekken die ik met Bert De Graeve had, zei hij: 'Wouter, je zult wel zien, nu houdt de politiek zijn handen ervan af, want het gaat slecht. Van zodra het weer goed gaat, zullen ze er weer staan.' Ik moet vaststellen dat hij gelijk had."

U volgt dus de redenering van Tony Mary: de politiek is de dader?

"(onverstoord) De openbare omroep moet vooral een omroep zijn die boven de partijen staat. Dat kan alleen maar vanuit een voldoende sterke positie. Uiteraard wordt de omroep nu opnieuw gepolitiseerd en weerklinken er vage begrippen als 'strategische beslissing' of 'marktconform'. Wat betekent dát?"

Iets minder vaag in de beheersovereenkomst was: de VRT moet intern meer producties maken, weer een eigen productiefirma opstarten. Vervelend?

"Integendeel. Ik ben de eerste om te zeggen dat er intern moet worden geproduceerd. Helaas wordt ook daarover alleen in slogans gesproken. Uiteindelijk stel je vast dat die tanker VRT van tien jaar geleden er nog steeds is. Ze hebben er intussen wel een paar speedbootjes naast gelegd, zoals Woestijnvis. Maar welke richting die logge boot uit moet, weten we eigenlijk nog altijd niet. Persoonlijk denk ik dat goede privépartners essentieel zullen blijven."

Het Rekenhof onderzoekt momenteel wat de externe productiehuizen kosten. Bang van de conclusies?

"Nee hoor, ik ben relaxed. Ik vind het alleen een vreemde manier van werken. Wanneer bij ons de revisor langskomt, kijkt hij naar het hele plaatje, neemt hij het hele bedrijf onder de loep en niet één onderdeel. Dat het Rekenhof komt kijken of de VRT goed gerund wordt financieel is logisch, maar dat dat partieel gebeurt, is vreemd."

Zult u de positie van Woestijnvis tegenover de VRT in de toekomst laten afhangen van hoe de zender evolueert?

"Uiteraard. Wij willen op eenzelfde golflengte blijven zitten met die zender. Als het kan op een platform waar dat brede publiek zich thuis voelt."

Als de VRT dat niet kan verzekeren, gaan jullie dan zelf tv maken?

"(haalt schouders op) Ik vind de positie van Woestijnvis in deze materie niet zo belangrijk. Kijk, wij hebben een contract lopen met de VRT..."

... blijft dat bestaan tot 2011, of kan de deal verbroken worden?

"Pff, Wat moet ik daarover zeggen? Ik kan daar geen goed antwoord op geven."

Het is vrij simpel: probeer met ja of nee

"Het hangt niet van ons af. Natuurlijk is een contract een contract, maar elk contract kan worden verbroken, zelfs huwelijkscontracten. Nu, daar gaat het bij ons niet om. Bij ons is het belangrijk waar die omroep naartoe gaat."

Zou u zelf de openbare omroep willen en kunnen leiden?

"(zucht) Ik zie mijn naam momenteel ook opduiken in lijstjes."

Het zou stom zijn indien headhunters u niet zouden kennen

"Kijk, ik leid Woestijnvis. Ik kan vanuit die positie sowieso niet in aanmerking komen. Ik zou de slechtst geplaatste persoon zijn."

Doe eens de omgekeerde sollicitatie: waarom zou Wouter Vandenhaute de slechtst mogelijke nieuwe VRT-baas zijn?

"Dat zou per definitie het einde betekenen van de samenwerking met Woestijnvis. Stel je voor wat er dan weer in de media zou verschijnen over 'vermeende' belangenvermenging."

Jan Segers heeft vanuit productiehuis Eyeworks eenzelfde beweging gemaakt en is nu tv-baas bij VTM.

"Dat is iets anders, ik ben medevennoot en aandeelhouder van mijn bedrijf. Trouwens, in het geval van Segers was dat een goede keuze van VTM. Inhoudelijk zou ik ook wel ideeën hebben als ik de openbare omroep zou leiden. Ik ken de boîte vrij goed, ik leerde er hoe je op eieren moet lopen."

Conclusie: de headhunters moeten niet langs komen?

"Dat is voor Woestijnvis, voor mij, noch voor de VRT een optie. Ik ben nu vierenveertig en ik blijf de dingen doen waar ik me het beste in voel en ik amuseer me. Er zijn nog veel plannen. Als je mij vraagt: zien jullie jullie over tien jaar nog met de openbare omroep samenwerken, dan sluit ik dat niet uit. Anderzijds, wie voorspelt ons waar we over drie jaar staan? Misschien beginnen wij volgend jaar opnieuw een tijdschrift."

Blijft dat nog een uitdaging, de print?

"Ik gaf dat alleen als voorbeeld. Wij zijn een bedrijf met honderd personen in dienst. Het is een constant groeiproces en elke dag moét ik me de vraag stellen: waar staan we, vanwaar komen we en waar gaan we naartoe."

Concreet: digitale tv, boeit u dat, persoonlijk?

"Ach, het is zoals in een restaurant. Daar heb je een gezond spanningsveld tussen menu en à la carte. Veel mensen willen een menu, een vaste waarde, ze hebben graag dat hun hand wordt vastgenomen, dat voor hen gedacht wordt. Andere mensen vinden à la carte spannender, ze willen zelf ontdekken, eigen keuzes maken. Wat dat betreft is tv heel sterk menugericht geweest. Met die digitalisering krijg je meer à la carte en dat biedt mogelijkheden, maar waar het naartoe gaat, weet ik niet.

"Ik heb helemaal geen spijt van ons langetermijncontract bij degene die het menu aangaf, de VRT. Dat was een blijk van vertrouwen, een beloning voor het harde werk dat we met een hele groep mensen geleverd hadden. Dat zorgde voor rust, zekerheid, duidelijkheid en focus. Creatieve mensen hebben dat graag, die geborgenheid, dat veilige nest waarop ze kunnen broeden. En dat digitale, voor die evolutie er is.. tja, dat zien we dan wel."

Is dat niet een beetje een rare houding? Moet een bedrijfsleider niet in plaats van 'we zien wel' zeggen 'we voorzien wel'?

"Ik weet heus wel waar we naartoe willen, maar ik wil op een heleboel vlakken ook kunnen zeggen 'we zien wel'. Dat leerde ik ook bij Woestijnvis: beter rustig zijn, van onderuit bouwen, de tijd nemen en alles vanuit de creativiteit laten komen.

"De afgelopen jaren zijn we danig uitgedaagd op de markt, hebben we opportuniteiten gehad, konden we investeren in andere productiehuizen. Er zijn een paar firma's op de markt gekomen en verkocht, kijk naar Jambers of naar Mmg van Erwin Provoost. Uiteraard hebben wij daar ook naar gekeken. Toch hebben wij na heel wat interne discussies beslist: nee, we stappen niet in het scenario van overname, we blijven voor onze eigen organische groei gaan. We versterkten intussen ons management, startten nieuwe activiteiten op zoals vorig jaar het capteren en omkaderen van voetbalmatchen. We hebben nu een soort sportproductiehuisje."

Komen daar nog een paar huisjes naast?

"Dat zien we op het gepaste moment. Wilde plannen genoeg, maar daarover hier geen verdere uitleg."

Er wordt niets uitgesloten, dus Woestijnvis-tv evenmin?

"Met Woestijnvis-tv hou ik me vandaag totaal niet bezig."

Stond Eyeworks bij jullie al op de stoep, met een vette koopsom?

"Wij zijn de voorbije jaren verschillende keren benaderd door verschillende bedrijven, maar ook dat is voor ons vandaag niet aan de orde."

Expansie naar de buurlanden, is dat een mogelijk groeiscenario? Jullie verkopen formats in het buitenland, maar produceren er niets.

"Wij willen geen Endemol worden. Maar, als we, van onderuit en met eigen mensen, in het buitenland iets zouden kunnen opstarten... Stel dat Mark Uytterhoeven morgen zin heeft een talkshow in Frankrijk te presenteren, dan wil ik die mogelijkheid bekijken."

Le dernier show?

"Wie weet. Alles kan, op voorwaarde dat onze mensen het een prikkelend idee vinden."

Alles kan, tenzij in Vlaanderen uitbreiden. Wegens dat VRT-contract. Hoe anders is jullie afhankelijkheid sinds de openbare omroep marktleider werd?

"Om heel eerlijk te zijn: ik ben niet graag afhankelijk van anderen en ik vind het ook niet prettig als anderen van ons afhangen. Een gezonde relatie moet er een zijn van evenwicht. Het feit dat de VRT nu marktleider is, vind ik prima. Dat een aantal mensen daardoor vragen stelt over de werking van de omroep, vind ik ook prima. Wat intern en extern het best toegeleverd wordt, lijkt me een nuttige discussie. Maar laten we die dan ook op niveau voeren.

"Om voor de VRT te werken moet je ontzettend veel liefde hebben voor de openbare omroep want je moet er ontzettend veel shit bijnemen. Ik heb ooit gezegd: de VRT is een lelijke oude dame, maar we zien haar heel graag."

Heeft de oude dame binnenkort geen palliatieve zorgen nodig?

"Dat denk ik niet. Het is ook een zeer taaie dame, die altijd weer recht kruipt."

Hoe zal de volgende generatie tv-kijkers en -makers eruit zien?

"Ik ben ervan overtuigd dat mensen altijd op zoek zullen gaan naar kwaliteit. Onder welke vorm ook. Niet alles wat bovendrijft is olie, maar olie drijft wel altijd boven. Goede mensen en goede ideeën zullen altijd op de een of andere manier hun weg vinden. Of er een opvolging is, ook in ons bedrijf, van mensen die kwaliteitsvolle tv kunnen maken? Ik ben er gerust in. Er werken een heleboel twintigers bij ons. Wat schermgezichten betreft: om een dragende rol te spelen bij een tv-productie moet je een zekere maturiteit hebben en een geloofwaardigheid opbouwen. Op dat vlak waren Tom en Bart een uitzondering, want ze stonden er op erg jonge leeftijd. Men vraagt me nu soms waar hun opvolgers blijven, terwijl zij nog niet eens veertig zijn.

"Vorig jaar hebben we een programma gemaakt met Annemie Struyf en nu maken we De laatste show met Frieda Van Wyck. Woestijnvis, ooit verweten een 'vrouwonvriendelijk bedrijf' te zijn, heeft het voorbije jaar een vrouw van 44 en een vrouw van 56 aangetrokken om voor ons te werken. Wat blijkt? Ze zijn nieuw, fris, zorgen voor nieuwe energie.

"Voor mij blijft dit een groot avontuur. Als over vijf of tien jaar blijkt dat we een generatiebedrijf waren en dat het ding op is, dan neem ik daar vrede mee. Kijk, we hebben de voorbije jaren een aantal heel serieuze aanbiedingen gekregen om Woestijnvis te verkopen. Dat ging over bedragen die mijn bevattingsvermogen ver te boven gaan. Absurd veel geld. Misschien zou het verstandig zijn om nu, op een hoogtepunt, de boel te verkopen, maar toch weet ik dat ik nooit spijt zal krijgen van het feit dat ik het niet deed."

Hoe weet u dat zo zeker?

"Omdat ik geloof in wat ik nu doe, omdat ik het doe met hart en ziel en omdat ik de mensen met wie ik bij Woestijnvis samenwerk doodgraag zie. Wat heb ik eraan om nu op een berg geld te gaan zitten? Geld is voor mij een middel, geen doel op zich. Net als macht."

Geld en macht zijn middelen, maar om wát mee te bereiken?

"Dat weet ik niet en dat is juist zo boeiend. Wij zijn een kmo met een stevige financiële onderbouw, daardoor hebben wij de vrijheid vandaag om te investeren in dingen waarin we geloven. Ik ben er enorm trots op dat wij Het eiland hebben gemaakt, terwijl niemand erin geloofde en het door Censydiam van tafel werd geveegd. Dat ik daar op een gegeven moment 750.000 euro voor moest afboeken, dat wij daar zelf al 1,3 miljoen euro in hadden geïnvesteerd voor het werd uitgezonden, vond ik prima. Want ik geloofde erin. Op een gegeven moment was het programma klaar en moest iedereen toegeven dat het toch wel heel erg goed was. Daarom zeg ik: vrijheid is het allerbelangrijkste. Met Woestijnvis voel ik mij op dit moment enorm vrij."

Zegt iemand met een exclusiviteitscontract

"Wij voelen ons erg vrij binnen die overeenkomst."

Over vrijheid gesproken: wanneer zijn jullie vrij van de overeenkomst die jullie met Sanoma sloten om geen magazine meer te ontwikkelen na de stopzetting van Bonanza?

"Sneller dan verwacht. Midden volgend jaar loopt die afspraak af en zijn wij vrij om eventueel in die richting initiatieven te nemen.

Dus de overstap van Aimé Van Hecke naar tijdschriftenuitgever Sanoma komt op het perfecte moment?

"Ja hoor, het is één groot masterplan. (lacht luid)"

Op welke verwezenlijking bent u het trotst?

"Voor mezelf ben ik trots op wat ik allemaal mocht realiseren én op het feit dat ik iedereen recht in de ogen mag blijven kijken."

Wij hebben nochtans De parelvissers gezien. Daaruit blijkt dat productiehuizen een wereld van bedrog, jaloezie en intriges zijn

"Die vraag moet je aan maker Tom Lenaerts stellen. Ik kan niet ontkennen dat ik een paar dingen herkende in de serie."

Ook uzelf?

"(lacht) Dat niet, nee."

Natuurlijk is een contract een contract, maar elk contract kan worden verbroken, zelfs huwelijkscontracten. Nu, daar gaat het bij ons niet om. Bij ons is het belangrijk waar die omroep naartoe gaatSimpelweg, als burger, moet ik vaststellen dat er vandaag geen toekomst is voor de openbare omroep, geen duidelijk perspectief

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234