Zondag 31/05/2020

'Ik ben niet de Ward Beysen van Mechelen'

'Ik ben blij dat ik mijn verhaal eens uitgebreid heb kunnen doen. Zo kan ik laten zien dat ik niet de Ward Beysen van Mechelen ben', zegt Bart Somers aan het eind van het interview. De Mechelse VLD-burgemeester stoort zich dus toch een beetje aan het law and order-etiket dat hij het afgelopen jaar kreeg opgekleefd. 'Aangenaam is dat niet. Maar ik doe wat ik moet doen. Ik wil Mechelen vanuit het peloton van de bekladde en besmeurde steden optillen tot een modelstad waar het aangenaam leven is. Als men daar etiketten op kleeft, is dat niet mijn verantwoordelijkheid.'

Ruud Goossens

'Mijn agenda zit propvol, maar met mijn mediageilheid kan een interview geen probleem zijn.", grapte Bart Somers vorige week donderdag. Met zijn plan om het Mechelse stedelijk onderwijs over te hevelen naar het gemeenschapsnet zat de VLD-burgemeester weer volop in het nieuws. En niet alle reacties waren even enthousiast. "De ongerustheid van de betrokken personeelsleden en van de ouders neem ik serieus. Maar aan de kritiek vanuit een welbepaalde politieke, zeg maar socialistische, hoek hecht ik veel minder belang. Daar hanteert men een ideologisch argumentarium om te verbergen dat het eigenlijk gewoon om een behoud van macht gaat."

Freya Van den Bossche zegt: "Als er een probleem met politieke benoemingen is, pak het probleem dan aan maar stoot niet het hele net af."

"Dat zou een juiste argumentatie zijn, indien het er ons om te doen was af te rekenen met een SP-bastion. Dat is niet het geval. Anders zou ik ook een groot gedeelte van mijn stadsadministratie moeten afstoten. We voeren die operatie door omdat we net als alle andere Vlaamse steden in een zeer precaire financiële situatie zitten en we toch aan de leefbaarheid van deze stad willen werken. Mechelen moet uit het dal kruipen en van zijn negatieve imago afraken. Wel, als je dan als overheid de kans hebt om je onderwijs over te dragen aan een andere overheid die het ook op een goede manier kan organiseren, moet je daar geen twee minuten over nadenken. Ik begrijp niet dat Antwerpen ons voorbeeld niet volgt."

De verdedigers van het stedelijk onderwijs hameren op het 'sociale surplus' van dat net.

"Ze doen alsof het sociale paradijs van het stedelijk onderwijs door ons, VLD-snoodaards, overgeheveld wordt aan het neoliberale gemeenschapsonderwijs. Dat klopt dus niet. Het gemeenschapsonderwijs is even goed in staat om die sociale rol te vervullen.

"Bovendien is die opdeling in netten voor mijn generatie achterhaald. Heel veel van mijn leeftijdsgenoten hebben een dochter in het stedelijk onderwijs en een zoon in het vrij onderwijs. In de hoofden van de mensen is de netvervaging compleet. Als stedelijke overheid moeten we ons dus om alle netten bekommeren. Waarom zouden wij niet kunnen beslissen een budget vrij te maken waardoor alle kinderen van Mechelen, en niet alleen degenen die in het stedelijk onderwijs zitten, op bosklassen kunnen? Dán voer je een sociale politiek."

"Nu komen de rijkeluiszoontjes uit Bonheiden van het Mechels onderwijs profiteren", zei u in Terzake.

"Zo heb ik het niet gezegd. Maar het is wel asociaal dat heel wat mensen van buiten Mechelen hun kinderen hier naar school sturen, zonder dat ze dat onderwijs financieren. Terwijl de Mechelaars de hoogste belasting van Vlaanderen betalen en, globaal gezien, minder vermogend zijn dan de inwoners uit omliggende gemeentes. Alle centrumsteden worstelen met dat probleem: ze vervullen centrumfuncties maar ze moeten die wel financieren zonder hulp van de randgemeenten.

"Daarom betaal je in Frankrijk de helft van je belasting in de gemeente waar je woont en de andere helft in de gemeente waar je werkt. Dat moet ook hier mogelijk zijn. De Vlaamse en federale overheid moeten het wonen in de stad aantrekkelijker maken voor de modale gezinnen van dertigers en veertigers. Zo versterk je niet alleen het financiële maar ook het sociale draagvlak van de stad. Normaal is het de zoon of de dochter van de leraar of van de ambtenaar die aan de kar trekt, maar in Mechelen vind je die bijna niet meer."

Is het niet onverantwoord dat steden als Antwerpen en Mechelen, waar de democratie op het spel staat, nu moeten besparen?

"De federale en Vlaamse overheid zouden de financiële ruimte van de steden moeten vergroten en de lokale overheden zelf laten beslissen hoe ze dat geld besteden. Tegenwoordig zijn het hoe langer hoe meer ambtenaren in Brussel die beslissen wat wij met onze Sif- en andere gelden mogen doen. Waarom wordt het Gemeentefonds niet drastisch verhoogd en zorgt men niet dat die extra middelen bij de steden terechtkomen? Ik word zenuwachtig als ik Stevaert hoor zeggen dat hij het Gemeentefonds met 1 miljard gaat optrekken. Eén miljard! Terwijl de Vlaamse regering tientallen miljarden op overschot heeft. Ze stelt dus verkeerde prioriteiten."

Over uw prioriteit bestaat weinig twijfel: Bart Somers, dat is de man van het kordate veiligheidsbeleid.

"Misschien zijn de media daar verantwoordelijk voor. Zij dichten een veiligheidsvoorstel nu eenmaal een grote spektakelwaarde toe. Ik geloof niet dat je het veiligheidsprobleem alleen kunt oplossen met je politieapparaat. Ook preventie is belangrijk. Mobiliteit, non-discriminatie of het jeugdverenigingsleven staan bovenaan op onze agenda. Alleen is het niet makkelijk om daar de interesse van een journalist mee te wekken."

U lijkt Louis Tobback wel: het is de schuld van de pers.

"Dat is niet jullie 'schuld', het is de realiteit. En het klopt natuurlijk dat we veel over veiligheid communiceren. Bij de verkiezingen is immers gebleken dat dat probleem bovenaan de agenda van de Mechelaar staat. Als 5.300 mensen voor Bart Somers gestemd hebben, is dat in de eerste plaats om iets te doen aan de onveiligheid. We moeten de Mechelaar dus duidelijk maken dat we kiezen voor een kordatere aanpak. Die is ook nodig in Mechelen."

Is dat zo? Ik voel me niet onveilig in dit doodse provinciestadje.

"Dat heeft met uw perceptie van veiligheid te maken. Wordt er in Mechelen elke dag gemoord? Neen. Zijn er zones waar de politie niet meer durft komen? Absoluut niet. Maar in maart werd er in dit onooglijke provinciestadje wel in meer dan tweehonderd auto's ingebroken. En vorig jaar werden er in Mechelen 10.000 misdrijven geregistreerd. Op een bevolking van 75.000 inwoners is dat veel. Ik ben zelf al drie keer met een inbraak geconfronteerd. Zelf kan ik dat relativeren, maar voor mijn echtgenote zijn dat traumatische ervaringen. Zij vertelt dat op haar werk aan haar collega's en zo ontstaat er een negatief psychologisch klimaat."

Ook een burgemeester die constant over onveiligheid praat, is verantwoordelijk voor zo'n klimaat.

"Klopt niet. Doordat Geert Bervoets, de vorige burgemeester, de problemen altijd geminimaliseerd heeft, is er een psychose ontstaan. Daarom moet je de Mechelaars nu duidelijk maken dat je hen ernstig neemt. Maar tegelijkertijd moet je het veiligheidsprobleem steeds meer beginnen te kaderen in een leefbaarheidsverhaal. Als je Mechelen structureel vooruit wil krijgen moet dit weer een leefbare stad worden. De problemen zijn opgelost als het hier weer bruist op de Grote Markt, als de dertigers en veertigers weer naar hier komen, als er voldoende speelpleintjes zijn. Maar eerst moet je wel dat onveiligheidsgevoel overwinnen."

U krijgt soms het verwijt het Blok achterna te hollen. Steekt dat soms?

"Aangenaam is dat niet. Maar ik heb gekozen om in deze stad waar ik enorm veel van houd, mijn verantwoordelijkheid op te nemen. Ik wil Mechelen vanuit het peloton van de bekladde en besmeurde steden optillen tot een modelstad waar het aangenaam leven is. En als men daar etiketten op kleeft, is dat niet mijn verantwoordelijkheid. Ik heb beslist me daar niet aan te storen. Ik weet dat onverdraagzaamheid en racisme haaks staan op mijn persoonlijkheid. Als ik van één partij veraf sta, is dat wel het Blok."

Karel De Gucht noemt de Blok-mandatarissen 'mestkevers'.

"Ik vind dat de verkeerde aanpak. De mensen die voor het Blok stemmen, staan uiterst negatief tegenover de politieke klasse. Karel vergist zich dus als hij denkt dat hij hen als politicus kan terechtwijzen wegens hun kiesgedrag. Geen enkele politicus heeft dat gezag nog. De Blok-kiezer spuwt op politici en is, vaak terecht, teleurgesteld in de politieke klasse. Als je dan zegt dat hij een mestkever is, want zo begrijpt hij dat, dan sterkt dat hem in zijn overtuiging. Zo win je mensen niet terug."

U hebt ooit gezegd dat Mechelen de stad is waar het Vlaams Blok kan worden teruggedrongen.

"Omdat men hier ook bij Agalev en de CVP goed aanvoelt dat er iets moet gebeuren. Wij hangen niet zo vast aan machtsbelangen als onze Antwerpse partijgenoten. De VLD is hier een echte volksliberale partij geworden en ook de andere Mechelse partijen huldigen een zeer pragmatische aanpak. In Antwerpen hebben politici veel meer de neiging om alles vanuit een strak ideologisch kader te bekijken. Als de VLD daar over veiligheid praat, doet ze dat vanuit een rechts ideologisch perspectief. Ik zou niet graag in Antwerpen aan politiek doen."

Uw kop was er al lang af geweest. In Antwerpen lijkt geen enkele politicus overeind te blijven. Kijk maar naar Ludo Van Campenhout.

"Ik ben zeer ontstemd over de manier waarop Karel De Gucht Ludo Van Campenhout heeft aangepakt na de verkiezingen van het VLD-partijbestuur. Totaal misplaatst! Die jongen is nog maar 34 jaar, maar hij is er wel in geslaagd om de moeilijkste afdeling van Vlaanderen, waarin er velen echt aanschurken tegen het Blok, op één lijn te krijgen. En hij zette Ward Beysen op een zijspoor. Zo iemand moet je niet afsnauwen maar kansen geven. Karel moet de breuklijnen in de partij niet versterken maar ze bij elkaar houden."

Is het ook niet de taak van de nationale partijvoorzitter om de Antwerpse afdeling af en toe tot de orde te roepen?

"Zeker. Maar ik ben ervan overtuigd dat Van Campenhout net zo weinig affiniteiten met het Blok heeft als u en ik. Hij is een overtuigde democratische liberaal in alle betekenissen van het woord. En daarom moeten we als partij in hem investeren. Hij is de hefboom waarmee we die afdeling kunnen weghalen van een spoor dat zeer dicht bij dat van het Blok zit. We moeten Van Campenhout bijsturen maar niet zoals dat nu gebeurt.

"Antwerpenaars hebben het natuurlijk moeilijk om adviezen te aanvaarden die van verder dan drie kilometer van de Boerentoren komen. Daarom ben ook ik nogal beschroomd om hen raad te geven. Als ik niet oppas, staan ze hier morgen aan de stadsmuren om de boel plat te branden... Er zit daar iets in het water. Maar Karel beseft dat hij met hen zal moeten overeenkomen. Als ik de partijtop persoonlijk niet zo goed kende en geen woordvoerder van Verhofstadt was geweest, had men mij waarschijnlijk ook al geviseerd. Ook ik leef in een politieke context die men niet overal even goed aanvoelt."

En dus kiest u voor een enger, rechts liberalisme?

"Ik blijf dat een onrechtvaardige voorstelling vinden. Binnen zes jaar zal men vaststellen dat wij hier een zeer sociaal beleid hebben gevoerd. Mijn grootste drijfveer is mijn sociaal engagement. In de Mechelse sociale woonwijken vind je in verkiezingstijd meer tuinborden van Bart Somers dan van ieder ander politicus. Ik wil die mensen meenemen in een verhaal van verdraagzaamheid, maar ik moet ook naar hen luisteren. Ik communiceer heel graag. Bij de verkiezingen moest ik optornen tegen Luc Van den Brande, iedereen had mij al op voorhand opgegeven. Ik heb die strijd gevoerd met een wellust die bijna erotisch was."

En uw vrouw heeft daar geen probleem mee?

"Ze is zeer geduldig en verdraagzaam. Ik houd nu eenmaal van dat militantenwerk. Als je je zoveelste huisbezoek aflegt, kun je jezelf echt wijsmaken dat je aan het strijden bent voor een betere maatschappij. En mijn mediacommunicatie is daar een verlengstuk van. Als ik veel communiceer over veiligheid, zal de stad ook veiliger worden."

Dat er in Mechelen meer beweegt dan in Antwerpen is duidelijk.

"In de politiek moet je je altijd uitdagingen stellen. Wel, binnen zes jaar zal de pers sowieso de vergelijking maken tussen Antwerpen en Mechelen. Ik ben van plan om die wedstrijd met glans te winnen. In alle opzichten. Antwerpen de loef afsteken, dat is mijn doel. Met deze ploeg, waarin vier dertigers zitten, moet dat lukken. Wij zitten niet verkankerd in oude machtsstructuren en laten een nieuwe wind waaien. In Antwerpen is dat totaal niet het geval. Leona Detiège zal er nooit in slagen om op communicatief gebied de trendbreuk te realiseren. Er is daar een kloof geslagen tussen kiezers en bevolking. Die moet je dichten. En dus ga ik met de vuilkar mee. Zo laat ik zien dat ik bezig ben met de problemen van de mensen."

Bart Stunt?

"Bart Modaal. Het komt erop aan de mensen uit het negativisme te halen, het sociaal weefsel te herstellen en de democratie veilig te stellen."

Volgens Noël Slangen bent u binnen tien jaar premier.

"Hij overdrijft. Ik zal nooit premier worden want ik spreek geen Frans. Het is zelfs erbarmelijk. (lacht) Ik ben een flamingant uit noodzaak. Ik koester die ambitie dus niet. Bovendien bezet je als burgemeester de mooiste positie op het politieke veld, omdat je dingen kunt realiseren. Bovendien heb je veel contact met de mensen en voel je de polsslag van de maatschappij. Als je enkel in het parlement zit, dan ben je vrijblijvend aan het praten maar kun je niets doordrukken. Dat lukt wel als minister maar dan voel je de polsslag niet meer. Als men mij vandaag vraagt minister te worden, dan blijf ik dus op het stadhuis. Absoluut."

'Binnen zes jaar zal de pers sowieso de vergelijking maken tussen Antwerpen en Mechelen. Ik ben van plan om die wedstrijd met glans te winnen. In alle opzichten'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234