Zondag 18/04/2021

'Ik ben niet bang voor wat drama'

De Zweedse Pernilla August was een lievelingsactrice van Ingmar Bergman en speelde mee in een paar Star Wars-films. Beyond is pas de eerste langspeelfilm die ze regisseerde, maar niets in dit krachtige en aangrijpende drama doet denken aan het werk van een debutante.

Dertiger Leena is gelukkig getrouwd met Johan en moeder van twee lieve dochtertjes. Op een dag krijgt ze een telefoontje. Leena luistert en drukt het toestel meteen uit. "Wie was dat?", vraagt haar echtgenoot. "Niemand", antwoordt zij. Zo begint Beyond/ Svinalängorna, het bijzonder intense, door drankmisbruik en huiselijk geweld geteisterde familiedrama van de bekende Zweedse actrice Pernilla August (53). Bij Leena knarst de deur naar het verleden weer open. Een deur die ze voorgoed gesloten had willen houden.

Als actrice speelde August onder meer de rol van de moeder van Anakin Skywalker in enkele Star Wars-films, maar op dat moment was ze al beroemd geworden als 'Bergman-actrice'. Ze werd door de Zweedse grootmeester geregisseerd in het theater en speelde een rolletje in zijn afscheidsfilm Fanny och Alexander uit 1982. Tien jaar later wilde dezelfde Bergman dat August de rol van zijn moeder zou spelen in The Best Intentions, het huwelijksdrama waarvoor hij het scenario had geschreven en dat geregisseerd werd door haar (toenmalige) echtgenoot Bille August.

Met Beyond/Svinalängorna, haar debuutfilm als regisseur, won ze inmiddels prijzen op allerlei internationale festivals, van Venetië tot São Paulo. De film is ook de Zweedse inzending voor de Oscar van beste buitenlandse film.

Het scenario is gebaseerd op de bestseller Svinalängorna van de Zweedse schrijfster Susanna Alakoski. Een autobiografisch boek?

Pernilla August: "Ja, in zekere zin. Ze zegt zelf niet dat het auto-biografisch is, maar volgens mij is het dat wél.

"Ik had in 2005 al een kortfilm geregisseerd en speelde met de idee om ooit een langspeelfilm te draaien. Maar ik wist niet of ik er wel klaar voor was. Toen las ik dit boek en kreeg ik het gevoel dat ik misschien wel het verhaal van dat kleine meisje zou kunnen vertellen in een film. Ik heb nooit de problemen gekend die Leena had, maar in mijn herinnering keek ik toen zo'n beetje op dezelfde manier als Leena naar de buitenwereld. Het is alsof dat kleine meisje dat ik toen was nu nog altijd bij mij is. In die zin zijn herinneringen voor mij een soort werkinstrument, waarvan ik als actrice al vaak gebruik heb gemaakt.

"Het boek vertelt alleen het verhaal van de jonge Leena. In de film vertellen we nu ook het verhaal van de volwassen Leena. Dat maakt de impact nóg dramatischer. Ik ben niet bang voor drama. Wat me bezighield, was de vraag hoe we het zo echt mogelijk konden maken, hoe we zo diep mogelijk konden gaan. Elk moment moest geloofwaardig zijn. Het verleden mocht niet zomaar een opeenvolging van dronken scènes zijn. Het moest ook duidelijk zijn dat de mensen in dat gezin wel degelijk van elkaar hielden."

Zelfs op haar sterfbed wil de moeder nog herinneringen ophalen aan 'de leuke feestjes' van weleer. Maar Leena gooit haar de waarheid in het gezicht: 'Het waren afschuwelijke zuippartijen!'

"Dit is inderdaad ook een verhaal over herinneringen. Ik ben altijd erg geïnteresseerd geweest in de wijze waarop mensen terugblikken op hun eigen kindertijd. Dat is trouwens de reden waarom we voor de film dit kaderverhaal met de volwassen Leena verzonnen hebben. Nog tijdens het lezen van het boek was ik al volop aan het nadenken: hoe zou het nu gaan met die Leena?"

Leena wordt uitstekend vertolkt door Noomi Rapace, die we ondertussen allemaal kennen als Lisbeth Salander uit de Millennium-trilogie.

"Ik heb haar voor mijn film gevraagd amper twee weken vóór de eerste Millennium-film in roulatie kwam. In eerste instantie dacht ik dat Noomi misschien te jong zou zijn voor de rol, maar ik ben haar toen in het theater gaan bekijken en werd meteen verliefd op die prachtige actrice. Wat Noomi zo interessant maakt, is dat ze in haar binnenste altijd een bom lijkt mee te dragen, terwijl ze aan de buitenkant zo stoïcijns is. Voor deze film wilde ik dat ze die bom de hele tijd in bedwang zou houden, om ze één keer, helemaal op het einde, te laten exploderen."

De twaalfjarige Leena wordt op bijna wonderbaarlijke wijze tot leven gebracht door Tehila Blad, het meisje dat in de Millennium-trilogie de rol van de kleine Lisbeth speelde. Toeval?

"Ja en nee (lacht). Tehila lijkt inderdaad heel erg op Noomi, en ze spelen allebei in de Millennium-films. Maar juist daarom vond ik het te mooi om goed te zijn. En dus ben ik een tijd lang op zoek gegaan naar een ander meisje, maar we vonden niemand! Uiteindelijk hebben we dan toch maar beslist om Tehila een test te laten doen, en natuurlijk was ze briljant (lacht). Meer zelfs: Tehila was naar de auditie gekomen met haar ouders, maar haar zusje en haar broertje waren er ook bij. Toen we die zagen, vroegen we of we hen ook mochten testen, met als resultaat dat haar eigen broertje Junior Blad in de film nu de rol van haar broertje Sakari speelt en dat haar zusje Alpha Blad een van de dochtertjes speelt van de volwassen Leena."

Een louter hypothetische vraag. Wat zou Ingmar Bergman...

"... van deze film gevonden hebben (lacht). Dat heb ik me ook al afgevraagd. Ik denk wel dat hij van de film zou houden. Maar waarschijnlijk had hij ook wel gevonden dat de camera te veel in beweging is. Maar de vertolkingen had hij hoogstwaarschijnlijk wel goed gevonden. Dat hoop ik althans. Dat hoop ik heel erg."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234