Zondag 27/11/2022

'Ik ben helemaal niet zo geschikt voor tv'

Wordt 2002 bij Canvas het jaar van de motor? Niet enkel de Canvas-baas heeft zich helemaal tot de motor bekeerd, ook acteur Wim Opbrouck kroop op zijn rijwiel voor een alternatief reisprogramma, dat de komende maanden het scherm moet halen. Jan Leyers stapte gisterenavond als eerste op de motor voor de eerste etappe van zijn kruistocht. 'En dan denkt iedereen aan de zijlijn natuurlijk meteen dat een midlifecrisis daar voor veel tussen moet zitten', lacht Leyers. Niet dus.

Brussel / Eigen berichtgeving

Kristof Demasure

Gewapend met een hedendaags harnas volgde Jan Leyers vorig jaar de route van de kruisvaarders van Bouillon naar Jeruzalem. Op zijn motor. "Omdat de stank en de klank van de kruisvaarten niet in de geschiedenisboeken staan, was een tocht op de motor toch wel essentieel. Pas dan ruik je immers waar je geweest bent", vindt hij. "Het aantrekkelijke van dit kruistochttraject bestaat er voornamelijk in dat ik op veel plaatsen kom die iedereen van naam kent, maar waarbij de meesten zich weinig kunnen voorstellen. Duitsland en Oostenrijk zijn voor Vlamingen nog bekend gebied, maar vanaf dan heb je mysterieuze landen als Hongarije, Kroatië, de hele Balkan, Turkije en Syrië. Niemand weet hoe Sofia eruitziet, of Plovdiv, of Damascus. In de schaduw van het kruis is daardoor een kruising geworden van een roadmovie, een historische reportage en een interviewprogramma."

Hoe moeilijk is het om meteen ook niet in de schaduw te staan van Terry Jones, die ook een reeks maakte over de kruistochten? Of van Michael Palin, wiens aanpak van tv-reisreportages ook in Vlaanderen danig furore maakt?

"Natuurlijk ben ik op dezelfde plaatsen als Terry Jones geweest. En als je alleen naar de beelden kijkt, merk je wel dat zij over veel meer middelen beschikken om zo'n programma te maken. De aanpak kan echter helemaal niet met die van Kruistochten van Jones of met de aanpak van Palin vergeleken worden. Palin interviewt eigenlijk nooit mensen en houdt het vooral bij plaatsen kijken. Terry Jones kijkt dan weer enkel naar het verleden en maakt er een geschiedenisles van. Met In de schaduw van het kruis zitten we voornamelijk in het heden en volgen we het lugubere bloedspoor door Europa: geen leuke terrasjes of weekendarrangementen, maar mijnenvelden en Bulgaarse sektes in de bergen. Als er een ministerie van Ramptoerisme had bestaan, dan zouden we daar aangeklopt hebben voor steun en sponsoring. (lacht) Ik hoop dat de mensen het gevoel krijgen dat ze hadden als een nonkel pater dia's van wilde negers kwam tonen: je bent blij dat je het ziet, maar je hebt er zelf ook schrik van."

Komt het beeld van de muzikant Jan Leyers die een uitstapje naar de televisie maakt intussen niet steeds meer op de achtergrond te staan?

"Muziek is nog steeds het aquarium waarvan het water perfect mijn lichaamstemperatuur heeft. Bij Beri Beri lachten wij vroeger Bart Peeters uit omdat hij zich volgens ons toen met 'flauwekul op televisie' bezighield. Muziek was toen immers het allerhoogste, terwijl iedereen nu gewoon televisie maakt, zowel Hugo Matthysen, Ronny Mosuse, Bart als ikzelf. Toch voel ik me nog altijd een muzikant die af en toe televisieprogramma's maakt. Televisiemaker zou ik mezelf nooit noemen. Als ik op de bus zit en ik zie iemand iets doen of hoor iemand iets opvallends zeggen, dan vraag ik me nog steeds onmiddellijk af of ik dat niet voor een liedje kan gebruiken. Het komt nooit in me op zoiets te gebruiken voor een nieuwe televisieformat.

"Ik vind mezelf trouwens helemaal niet zo geschikt voor televisie. Luisteren kan ik wel goed, maar voor het overige ben ik veel te kalm om op televisie de vlotte presentator te spelen. Ik zie mezelf ook altijd maar denken op televisie. Gewoon jolig uit de hoek komen zit er bij mij nooit in. Ik wil me er onmiddellijk toe verplichten om op vraag van een platenmaatschappij een nieuw album te maken. Dan weet ik altijd wel iets te verzinnen. Bij televisie moet een programmavoorstel me echt wel liggen vooraleer ik akkoord ga."

Canvas lijkt wel uw natuurlijkste biotoop. U bent niet meteen het type om meer water in uw wijn te doen op TV 1.

"Toch ben ik nu opnieuw aan het praten over een talkshow op TV 1 met verschillende mensen waarin langere gesprekken aan bod zouden kunnen komen. Er wordt veel te vaak gedacht in verkrampte waarheden die telkens weer door een programma onderuitgehaald worden. Iedereen vraagt zich constant af wat de mensen willen, maar zij kunnen per definitie enkel willen wat ze al kennen. Als ze iets zouden kunnen bedenken, dat waren ze zelf al programma's aan het maken."

Is het productiehuis voor In de schaduw van het kruis bij u komen aankloppen of hebt u de reeks zelf bedacht?

"In een interview heb ik ooit listig laten vallen dat ik graag een programma zou maken zoals Michael Palin dat doet: de hele wereld kunnen zien en dan achteraf nog mogen factureren ook. TV De Wereld (makers van ondere andere Gentse waterzooi, Zalm voor Corleone en Go2!, KDM) lieten daarop weten dat ze een afgewerkt voorstel klaar hadden liggen. Omdat het teveel in de richting van lifestyle ging, zag ik mezelf dat nog niet meteen doen. Toen ze me vroegen wat ik dan wel wilde doen, hoorde ik mezelf 'de eerste kruistocht op een motor' zeggen. Terwijl ik er helemaal niet over nagedacht had en maar iets zei om ervanaf te zijn. Waar ik het vandaan haalde, weet ik niet. Zoals met zoveel dingen in mijn leven rol ik ergens door een stom toeval in, vind dat dan nog wel plezierig en doe gewoon verder. Want eigenlijk wil ik nooit bewust iets bereiken.

"Ik wil ook niet volwassen worden. Ik zit nog steeds in het stadium dat mijn vader mij op een dag in zijn kamer zal roepen om mij te vragen wat ik nu eigenlijk wil. Dan zou ik antwoorden dat ik het nog steeds niet weet en nog wat rond wil kijken. De wereld is voor mij een speeltuin en ik wil overal eens op zitten. Zolang ik dat zelf plezierig vind en het gevoel heb dat ik er niet te veel mensen mee verveel, is dat zeer aangenaam. Al besef ik wel dat om ergens helemaal goed in te zijn je iets meer monomaan moet zijn. Ik ben echter te veel een lamzak, een hedonist, die zich goed voelen belangrijker vind dat in één genre het ultieme werk te maken. Al is In de schaduw van het kruis het eerste project waar ik van het begin tot het einde bij betrokken ben. Van die nieuwe televisiereeks wordt nu trouwens ook een Engelstalige versie gemaakt om te zien of er in het buitenland interesse voor is. Alles wat ik in het Nederlands in beeld zeg, heb ik in het Engels overgedaan."

Meteen het begin van een internationale tv-carrière? Misschien kunt u daar ook een muziektournee langs buitenlandse culturele centra aan koppelen?

"Dat de start van mijn tournee langs de Vlaamse culturele centra nu samenvalt met het begin van een nieuwe tv-reeks op Canvas, was oorspronkelijk niet de bedoeling aangezien het televisieprogramma voor december gepland was. De reeks van Terry Jones is daar echter eerst nog tussen gekomen. En wanneer ik binnenkort, na mijn huidige tournee, een plaat maak, zou ik natuurlijk graag hebben dat die ook in het buitenland uitkomt. Maar dat is geen voorwaarde. Als ik nu in Vlaanderen speel, voel ik me daar even goed bij als in Groningen. Zolang ik het gevoel heb dat het bolt, mag mijn kar met evenveel plezier stoppen bij een Vlaams dorpscafé als bij een buitenlands etablissement. Dat maakt niet zoveel uit."

Waarom komen muziek en televisie bij u nooit samen op het scherm?

"Als ik muziek maak, wil ik wel diegene zijn die aangekondigd wordt. Als ik een televisieprogramma met muziek zou maken, dan zou ik ook de muzikant willen zijn. Jools Holland maakt op de BBC een soort tussenvorm, maar dat dat is niet meteen iets wat me zou liggen. Volgens het gangbare geloof interesseren muziekprogramma's het grote publiek ook niet, hoewel er zeker iets te bedenken moet zijn om muziek op een frisse manier op het scherm te brengen. Maar zelf ben ik ook niet zo'n liefhebber van muziek op televisie."

Wat met De zeven hoofdzonden op Canvas? Is dat een afgesloten hoofdstuk of is het een even tijdloze format als de geschreven vorm in Humo?

"Voor Canvas is het veel moeilijker geschikte gasten te vinden dan voor Humo, dat veel breder gaat. Komende zomer zal het programma niet terugkomen, maar daarna misschien wel. Dat staat nog helemaal open. Intussen ga ik ook nog een boek schrijven over het maken van In de schaduw van het kruis. Een verslag van de hele reis, maar dan wel breder en met alle belevenissen die je onmogelijk op televisie kunt laten zien."

'De stank en de klank van de kruisvaarten staat niet in de geschiedenisboeken. Daarom was de motor essentieel. Dan ruik je pas waar je geweest bent'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234