Zondag 24/10/2021

'Ik ben geen boze bitch'

Ze kwamen, ze overwonnen, en ze verdwenen weer. In tien jaar tijd verkocht Garbage twintig miljoen platen, maar in 2004 viel de band rond zangeres Shirley Manson uitgeput uit elkaar. Met 'Not Your Kind of People' neemt het kwartet de draad weer op. De chemie is er nog, de vechtlust is aangescherpt. 'Ik ben nergens zo eerlijk als op het podium.'

ente in Parijs. Ranke Françaises flaneren in korte rokjes langs de zonovergoten Boulevard des Capucines, waar we thee drinken met Shirley Manson. De zangeres woont sinds enige tijd in New York, maar haar Schotse accent is er niet minder prominent op geworden. Manson behoort tot het selecte kransje rocksterren dat graag interviews geeft. "Het voelt als naar de psycholoog gaan, met als voornaamste verschil dat ik er achteraf niet voor hoef te betalen", zegt ze met een knipoog. Manson ziet er herboren uit. Vijfenveertig is ze nu, maar niemand die goed bij zijn hoofd is, zou haar zo oud schatten: prachtig rood haar, opvallende lipgloss, dikke streep eyeliner rond de ogen, en in een lange, zwarte jurk waarmee ze zo naar een galadiner kan. "Mensen denken vaak dat ik een boze bitch ben omdat ik op het podium zo zeker ben van mijn stuk. Maar dat is een misvatting. Men verwart mijn passie met agressie. Ik wil niemand intimideren." Garbage behoort tot de meest succesvolle rockbands die de jaren negentig hebben voortgebracht. Er waren hits als 'Stupid Girl', 'Only Happy When It Rains' en 'I Think I'm Paranoid', er was de titelsong voor de James Bondfilm The World Is Not Enough, altijd een prestigeproject, en er waren de eindeloze tournees die de groep twee keer op het hoofdpodium van Rock Werchter bracht. Manson werd een rolmodel, al stoort het haar vandaag nog steeds dat haar functie in de band vaak wat onderschat werd. "Voor veel mensen is Garbage een groep met drie producers en een meisje dat zingt. Terwijl: we zijn vier gelijken die met vallen en opstaan samen muziek maken. Wie het hardst roept krijgt doorgaans zijn zin. En geloof me: ik kán roepen."

De vorige Garbage-plaat dateert al van 2005. Kostte het moeite om na tien jaar toeren weer het gewone leven in te stappen?

"Op tournee leef je in een luchtbel, dat is waar. Vooral dat eerste jaar was niet gemakkelijk. Ik voelde me verslagen. Leeggezogen. Pompaf. En de wereld waar ik in terechtkwam was heel anders dan de wereld die ik verlaten had toen we met Garbage begonnen. Het keerpunt is er gekomen toen ik besefte dat de band niet noodzakelijk was om gelukkig te zijn. Ik hoefde niet in een band te zitten, ik moest niet optreden."

Was dat voordien wel zo?

"Ja. Ik was bijna dertig toen Garbage doorbrak en we voor het eerst in volle zalen stonden. Dat is laat als je al de jaren die eraan voorafgingen niet anders gewild hebt. Eens we aan de top stonden, gleed het succes ons even snel weer door de vingers. Die tien jaar zijn voorbijgevlogen. Door omstandigheden zijn de vier leden in de groep uit elkaar gegroeid en weer in het gewone leven terechtgekomen. Al was dat ook spannend. Op tournee wordt alles voor je geregeld. Je moet nooit nadenken, want je hebt mensen in dienst die dat in je plaats doen. Toen Garbage uit elkaar viel moest ik weer zélf de was doen, en ervoor zorgen dat er voedsel in de ijskast lag. Wat andere mensen een 'gewoon' leven noemen is de meest gekke, chaotische, hallucinante ervaring die ik ooit gehad heb. Ik voel me veel veiliger op een podium. Daar durf ik veel meer. Als je je weg moet vinden in de maatschappij is het beangstigend om je bloot te geven. 'Ik hou van je, ik wil je, ik heb je nodig', dat zijn dingen die de meeste mensen niet zo snel over hun lippen krijgen. En ik ook niet. Maar tijdens een optreden kost me dat geen enkele moeite."

Kortom: het is gemakkelijker om eerlijk en rechtuit te zijn op een podium dan in een gewoon gesprek?

"Ja. Want voor dat podium staan doorgaans een paar duizend mensen die al geld aan me hebben uitgegeven nog voor ik iets gepresteerd heb. Dat is een enorme blijk van vertrouwen. Ze geloven genoeg in me om een paar uur van hun schaarse vrije tijd op te geven, om te komen luisteren naar wat ik te vertellen heb. Een groter compliment kan ik me niet inbeelden. Tijdens een optreden voel ik me aanvaard op een manier die ik niet ken in het gewone leven."

Je hebt vroeger laten optekenen dat je vond dat je het succes niet verdiende.

"Dat meende ik ook. Ik was jong. En naïef. En knettergek. Ik voelde de liefde van het publiek niet. Maar nu heb ik zeven jaar gehad om te verwerken wat me toen overkomen is, en vandaag sta ik daar heel anders tegenover. Destijds was ik zo geconcentreerd met de muziek bezig, dat ik ons succes niet in het juiste perspectief kon plaatsen. Terwijl de eerste de beste buitenstaander dat wel kon. Nu vind ik dat ik al mijn succes dubbel en dik waard ben, want ik heb er verdomd hard voor gewerkt. Ik heb mijn nek uitgestoken en risico's genomen, me afgezet tegen iedereen die vond dat ik niet geschikt was om op een podium te staan. In de loop der jaren zijn zowat alle argumenten de revue gepasseerd. De ene keer was ik te oud, en dan weer te lelijk. Of ze vonden dat ik niet kon zingen. Of ondermaatse teksten schreef. Bla Bla Bla. Zulke opmerkingen gaan nu mijn ene oor in en mijn andere uit."

Tony Bennet is 85, en die treedt nog op.

"Ja, maar van vrouwen wordt dat nauwelijks geaccepteerd. Die moeten gewoon mooi zijn en hun muil houden. Maar Patti Smith is er nog steeds. Chrissie Hynde. Siouxsie. Dat zijn mijn grote voorbeelden, al van toen ik nog een kind was. En telkens ik aan mezelf twijfel, denk ik aan hen. Als zij de moed vinden om door te gaan, heb ik geen excuus om het niet te doen. Zij bewijzen dat het kan, maar toch denken de meeste vrouwen dat zo'n carrière niet voor hen is weggelegd. Ik kan de zangeressen die ook na hun vijfenveertigste zijn blijven optreden stilaan op één hand tellen. Ik blijf dus duwen om de grenzen mee te helpen verleggen."

Niet dat ik de gezellige sfeer hier wil bederven, maar ik ken geen enkele man die tégen meer vrouwen in de popmuziek is. Om even advocaat van de duivel te spelen: veel zangeressen opteren na verloop van tijd voor een ander piste. Ze willen trouwen, kinderen en een regelmatig leven.

"Ik ben het met je eens. Ik heb zelf ook veel mannelijke vrienden die het net cool zouden vinden mochten er wat meer sterke vrouwen opstaan. Maar nogmaals: de meeste vrouwen zijn opgevoed met het idee dat ze waardeloos worden vanaf het moment dat ze niet meer seksueel aantrekkelijk zijn. Dat is nefast voor hun zelfbeeld. Ze vinden zichzelf niet mooi meer, en bijgevolg capituleren ze. Ik zie er veel die, eens ze een zekere leeftijd hebben bereikt, al hun wilskracht en hun intellect overboord gooien ten voordele van fysieke ingrepen. Ze laten zich een borstvergroting aanpraten, kiezen voor een botoxbehandeling en laten hun lippen vol collageen spuiten. Nadien voelen ze zich weliswaar heel wat beter in hun vel, maar dat is snel weer voorbij. En tot overmaat van ramp hebben ze hun ziel aan de duivel verkocht."

Wat denk je dan als je Madonna ziet, die zich zodanig heeft laten bijwerken dat ze er op haar drieënvijftigste uitziet alsof ze haar eigen dochter is?

"Ik heb Madonna altijd een moedige vrouw gevonden, maar nu is ze de kooi van de tijger binnengestapt. Ze denkt dat mensen van haar houden vanwege haar looks, terwijl ze geliefd is om wat ze denkt en zegt. Oké, haar uiterlijk zal wel geholpen hebben, maar Madonna is toch veel meer dan een tot de verbeelding sprekend imago? Kennelijk denkt ook zij dat ze niets meer voorstelt zonder haar jeugd en haar schoonheid. Terwijl ze echt niets meer te bewijzen heeft. Het is wellicht de enige zangeres van de voorbije honderd jaar die men zich in de volgende eeuw nog zal kunnen herinneren."

Zelf streef je geen onsterfelijkheid na?

"(resoluut) Nee. Het kan me niet schelen wat ik achterlaat. Ik ken genoeg geschiedenis om te beseffen dat je al iets zeer uitzonderlijks moet doen om later herinnerd te worden. Ik ben een doodgewone muzikante die doodgewone muziek maakt voor doodgewone mensen. Ik kan niet wakker liggen van de vraag of ze over honderd jaar nog naar 'Happy When It Rains' of 'Stupid Girl' zullen luisteren. Ik zal er niet meer zijn om er de lusten of de lasten van te ondervinden. Ik wil vandaag een verschil maken. Dan heb ik er zelf ook nog wat aan."

Wat hoop je dat de muziek van Garbage losmaakt bij het publiek?

"Het besef dat je niet perfect moet zijn. En dat het oké is om je kwetsbaar op te stellen. Ik kom zo veel mensen tegen die zich sterker voordoen dan ze zijn, die het lef ontberen om eerlijk en oprecht te zijn. Aan dat soort types verlies ik mijn tijd niet meer. They bore the crap out of me. Ik zie mensen die getrouwd zijn met een partner die ze haten, maar ze kijken de andere kant op, en denken dat de situatie zich vanzelf wel recht zal trekken. Terwijl: de pijn verdwijnt niet als je jezelf wijsmaakt dat die er niet is. Zo maak je het alleen erger. Ik hoop dat we door onze muziek mensen kunnen doen beseffen dat alleen het hier en nu telt. Dat je niets moet uitstellen tot later, want voor je weet is het later, en besef je op je sterfbed dat je je hele leven vergooid hebt. Zeven jaar geleden dacht ik er ook al zo over, maar nu durf ik dat ook luidop te zeggen. Ach, ik heb vroeger zo vaak moeten horen dat ik een freak was. Als tiener sneed ik mezelf wel eens in de armen, maar kennelijk is zelfmutilatie nog steeds een taboe. Taboes zijn belachelijk. Ik praat overal over. Dus ook daarover. En weet je wat: ik kijk nu naar die figuren die me destijds met de vinger wezen, en ze hebben een miserabel leven. Ik ben daarentegen gelukkig getrouwd, heb fantastische vrienden en zit in een succesvolle groep. Laat ze dus maar zeggen dat ik een freak ben. Ik zou alvast niet willen wisselen."

Kun je je vandaag nog identificeren met het meisje dat vroeger 'I'm only happy when it rains/I'm only happy when it's complicated' zong?

"Ja, ook al voel ik die emoties nu niet meer. Ik zit veel beter in mijn vel, ben niet meer zo bang als toen. Ik ben met heel veel angst opgegroeid. Dat verklaart ook waarom ik vaak agressief was. Door een rare kronkel in mijn hersenen had ik het idee dat ik mezelf wat voorloog als ik me even gelukkig voelde. Ik vond geluk verdacht, vertrouwde alleen het negatieve. Door ouder te worden heb ik ook positieve evoluties in mijn leven leren omarmen. Ik ben niet immuun voor pijn en tegenslag, dat zou ook niet gezond zijn, maar tegelijk durf ik te zeggen dat ik me nog nooit zo gelukkig heb gevoeld."

In de periode dat Garbage stillag heb je een soloplaat opgenomen, maar die is uiteindelijk nooit uitgebracht. Krijgen we daar vroeg of laat nog wat van te horen?

"Dat denk ik niet, nee. Ik wilde die cd maken om weg te raken uit de mainstream, om mezelf los te maken van de druk om op de radio gedraaid te worden en een bekende artieste te zijn. Het is een hele stille, intieme plaat geworden. En ik heb het geluk gehad om met een van mijn absolute helden, Paul Buchanan van The Blue Nile, te mogen samenwerken. Maar de platenfirma wilde singles horen, en 'internationale radiohits'. Ze hadden een heel plan in elkaar gebokst om een popster van me te maken. Maar ik ben geen aapje. Ik ga niet rond een paal dansen en schattig kijken om een plaat te verkopen met muziek die uiteindelijk zodanig verwaterd is dat ze door de grootste gemene deler kan worden opgepikt. Als ze me niet willen zoals ik ben, hoeft het voor mij niet. Dus uiteindelijk heb ik me uit de muziek teruggetrokken, en ben ik actrice geworden."

Heb je de groep gemist?

"(denkt lang na) De groep niet zozeer, maar ik miste de jongens. Ik miste de onderlinge band, de intimiteit die we samen hadden. En dat bedoel ik niet op seksueel vlak. Onze relatie is gebaseerd op het feit dat we elkaars integriteit bewaken. De eerste dag dat we weer samen in de studio zaten was fantastisch. Ik voelde vanaf de eerste minuut al dat de chemie er nog steeds was. We zijn samen dronken geworden, en hebben al drinkend de spanning losgelaten."

Ik kan me voorstellen dat er ook nog wel het een en ander uitgepraat moest worden.

"Ben je gek. Ik ben de enige in de groep die zijn mond opentrekt. Mannen hebben het sowieso moeilijk om hun emoties te tonen, en de exemplaren in deze groep zijn op dat vlak wellicht nog de ergste van allemaal. Over de problemen van vroeger is tot nog toe met geen woord gerept. We zijn meteen muziek beginnen te maken. De eerste dag hadden we 'Battle in Me' al, een song die uiteindelijk ook de nieuwe plaat heeft gehaald. De sound, het gevoel van het nummer, alles zat meteen goed. Nadien kwam de rest vanzelf. Ik geef toe dat de songs opnieuw tamelijk donker klinken. Vaak gaat het over de dood, maar dat heeft te maken met het feit dat mijn moeder overleden is. Na onze laatste tournee is ze ernstig ziek geworden. Een zeldzame vorm van dementie. In een paar maanden tijd waren al haar hersenen aangetast. Toen mijn moeder stierf, is er ook iets van mezelf dood gegaan. Maar tegelijk ben ik er noodgedwongen ook een stuk autonomer door geworden. De plaat is dus tegelijk een elegie, een requiem en een heropstanding."

Heb je groepen gezien die de voorbije jaren geprobeerd hebben om het gat op te vullen dat Garbage had nagelaten?

"Zowel Katy Perry als Lady Gaga citeren ons als belangrijk voorbeeld, niet toevallig de twee grootste popsterren van het laatste decennium in de Verenigde Staten. Een groot compliment, vind ik. Maar ze klinken heel anders dan wij. Dus om op je vraag te antwoorden: nee. Er is geen enkele band die doet wat Garbage doet. Je kunt erover debatteren, maar door rockgitaren aan elektronica en hiphopbeat te koppelen zijn we misschien wel de eerste moderne rockband in de geschiedenis geweest."

Tenslotte: straks gaan jullie voor het eerst sinds lang weer op tournee. Iets waar je naar uitkijkt of boezemt dat vooruitzicht angst in?

"Beide. En te oordelen aan de snelheid waarmee de kaartjes voor de optredens de deur uitgaan, kijken de fans er ook naar uit. Het zal een opwindend, intimiderend, emotioneel weerzien worden."

Not Your Kind of People is verschenen bij Stunvolume en wordt verdeeld door V2. Garbage komt op donderdag 28 juni naar Rock Werchter.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234