Donderdag 13/05/2021

'Ik ben behoorlijk allergisch voor inspiratie'

Een smeltende paashaas, kubusjes van rode kool, kiwi en tonijnfilet: de wereld van Lernert & Sander is zó populair dat hij alom gekopieerd wordt. Op het Antwerpse festival OFFF by night belooft het ontwerpersduo hun copycats op de rooster te leggen.

Lernert & Sander lijken niet te misstaan in het rijtje Viktor & Rolf, Gilbert & George, Sonny & Cher: succesvolle creatieve duo's die genoeg hebben aan hun voornaam. Maar eigenlijk passen ze beter bij Craig & Karl en Inez & Vinooth: artistieke duetten wiens werk veel bekender is dan hun naam, omdat ze vooral in dienst werken van veel grotere namen. Lernert & Sander maken vanuit hun Amsterdamse studio video's voor de who's who van de modewereld en ver daarbuiten. Denk aan: Viktor & Rolf, Kenzo, Philip Lim, Hermès, COS, Jean-Paul Gaultier, Colette, Selfridges, Vogue, Elle. Maar ook de Volkskrant, Campari, Sony, multinational Unilever en De Jeugd van Tegenwoordig.

Humor, banaliteit, ironie en absurditeit zijn vaste ingrediënten in het werk van Lernert & Sander. Net als een supercleane stijl, pastelkleuren en zelfgebouwde decors. Hun video's lijken zich af te spelen in een afgesloten bubbel, ver weg van de werkelijkheid. Die cleane wereld is een graag en vaak gekopieerde stijl binnen de reclamewereld. En daar wil het duo het graag eens over hebben tijdens hun lezing op het Antwerpse OFFF Festival, zeg maar de TED Talks voor creatievelingen. We trokken naar hun kantoor in Amsterdam voor een voorproefje.

Jullie sluiten op zaterdagavond het festival af. Dat wordt een gezellige boel als jullie een zaal vol collega's met een opgeheven vingertje gaan toespreken.

Lernert: "Een lezing over rip-offs speelt al lang door ons hoofd. Het overkomt ons bijna wekelijks. Toch vonden we steeds een excuus om ergens anders over te praten. Een festival dat OFFF heet, is de perfecte aanleiding. Maar wees gerust, het wordt geen zure lezing. Hoe frustrerend dat copycatgedrag ook is, we zijn niet verongelijkt of gekrenkt. We zien er ook de humor van in. Soms zijn de kopieën te absurd voor woorden."

Zoals?

Sander: "Dit jaar maakten we een tv-commercial voor de Amerikaanse telecomoperator Verizon, waarin we letterlijk hun drie concurrenten benoemden. Die maakten vervolgens allemaal hun eigen versie van dat filmpje, maar wel met ons decor. En Samsung gebruikte in een campagne koelkasten tussen gelijkaardige voedselkubussen die we maakten voor de Volkskrant."

Intussen al een goede advocaat in dienst dus?

Lernert: "Soms doen we de moeite om eens te mailen naar een copycat of vragen we juridisch advies, maar vaak valt er weinig tegen te doen. We steken onze tijd, geld en energie liever in nieuwe projecten. Gekopieerd worden is voor ons een drive om steeds met iets nieuws te komen en de stroom voor te blijven."

Sander: "Ik vind rip-off ook heel interessant, omdat het iets zegt over de tijd waarin we leven. Dankzij internet gebruiken mensen te pas en te onpas andermans beelden als referentiemateriaal. Zo zien we studenten die voor een nieuw project eerst een Pinterest-pagina aanmaken en daar alle beelden op posten die ze interessant vinden. Zo'n moodboard is heel gevaarlijk. Zonder dat je het doorhebt, maak je het gewoon na. Wij werken ook nooit met moodboards. En in onze studio hangt niks van andere kunstenaars. We zijn heel self-referential."

Waar vinden jullie dan inspiratie?

Lernert: "Daar hebben we helemaal geen tijd voor. Soms probeer ik het wel eens hoor, inspiratie zoeken. Dan sla ik een boek open, of zo. Het is ook best lastig om met zijn tweeën inspiratie op te doen. Nee, ik ben behoorlijk allergisch voor inspiratie, omdat je daardoor heel snel gaat verwijzen naar andermans werk en dat willen we niet. Inspiratie halen we vooral uit de vraag van de klant. Door te reflecteren op de briefing krijgen we vanzelf ideeën."

Jullie serveren het internet nu af als boosdoener. Jullie hebben er wel jullie populariteit aan te danken.

Sander: "We vinden het prettig om te géven aan het internet. Némen vinden we moeilijker. Het internet neemt al zo veel van je. Het eist je aandacht op. Daar proberen we ons tegen te verzetten, door bijvoorbeeld een halfjaar offline te gaan."

Jullie oogverblindende video's zijn gefundenes Fressen voor de sharing-generatie. Schuilt er toch een diepere betekenis achter die mooie prentjes?

Lernert: "Ons werk is heel helder en duidelijk. Alles wat we willen zeggen, zit erin. Het is gewoon wat het is. Met de videoclip 'Manon' van De Jeugd van Tegenwoordig wilden we gewoon een virale kattenvideo maken over een vrouwenpoes die Manon heet. Zo banaal is het soms."

Sander: "Veel reclamespots beginnen met een verhaal of een sfeer die weinig met het product te maken heeft om dan bruusk te eindigen met een packshot. Wij draaien dat helemaal om en zetten het product in de spotlights. Heel bevrijdend. In onze Campari- spotjes bijvoorbeeld zit je eigenlijk gewoon naar een packshot te kijken, zonder dat je het doorhebt."

Lagerfeld-like

Dit gesprek vindt plaats in hun studio in Oud-West. In de cleane witte ruimte met uitzicht op de Bilderdijkgracht staat een grote witte vergadertafel, een zelf geverfde Rietveld-stoel en een designbank van Martin Visser met daarboven hun foto van een zwart schaap geschoren als poedel. In een kast staat nog meer eigen werk: drie keurige doosjes met daarop een bolletje wol: onverkochte uitgerafelde designertruien van de Maastrichtse boetiek Kiki Niesten. Bovenaan zien we mayonaisepotten die ze voor Unilever omtoverden tot halters. Voor het raam staat een gigantische glazen fles - een uitvergrote sampleflacon - met daarin een mix van alle 1.400 nieuwe parfums die in 2012 op de markt kwamen. Naast deze vergaderruimte is er nog een kantoor met slechts twee computerbureaus en wat stock.

Waar zit jullie personeel verstopt?

Sander: "Los van een ploeg freelancers werken we nog altijd met zijn tweeën. Superprettig, omdat we daardoor heel vrij zijn. Maar we botsen nu op onze limieten. Met twee kun je maar een beperkt aantal projecten doen."

Lernert: "Ons plan is nu om mensen op te leiden die onze ideeën kunnen visualiseren tot storyboard. Dan kunnen we werken à la Karl Lagerfeld: een snelle krabbel op een bierviltje en iemand anders die er iets van maakt. Ik heb nu al zin om van die gekke handschoentjes te kopen."

Is het wel een goed idee om mensen jullie stijl aan te leren?

Sander: "Onze simplistische stijl is geen bewuste keuze. Het is een gevolg van onze manier van werken: voor ons is het idee het allerbelangrijkste. Dat moet centraal staan, dus proberen we alle mogelijke ruis te weren. Dat is zo grappig aan de copycats: ze kopiëren enkel onze simplistische stijl, maar ze hebben geen sterk idee om centraal te stellen. Dat is best pijnlijk."

Tegen welke opdrachtgevers zeggen jullie nee?

Lernert: "We krijgen ontzettend veel vragen, van de meest uiteenlopende bedrijven. Zo werken we nu aan een Amerikaanse tv-spot voor een constipatieproduct. Aanvragen van Philip Morris en een Belgische kerncentrale hebben we geweigerd."

Sander: "We beoordelen aanvragen vooral op openheid. Gelukkig krijgen we steeds vaker carte blanche. Maar ook dan kan het lang duren vooraleer we een idee hebben. Soms wel twee weken, en dan haten we de opdracht."

Lernert: "Frustratie kan heel vruchtbaar zijn in het denkproces. Maar soms lijkt er geen licht aan het einde van de denktunnel te komen en is het somber en duister. Haast deprimerend."

Jullie spelen mee in de premier league van de reclamewereld. Hoe hou je het spannend?

Lernert: "We willen meer factoren in ons werk toelaten die we niet in de hand hebben, zoals acteurs. En dan niet zoals in de COS-films waarin we mensen gebruiken als objecten. Maar echte acteurs die onvoorspelbare dingen doen. We willen ook al jaren op locatie gaan filmen, in plaats van in de studio. Maar loslaten is moeilijk voor controlefreaks als wij. In de studio kun je bijvoorbeeld 12 uur lang draaien met hetzelfde licht, buiten niet."

Net als het andere bekende Amsterdamse duo Viktor & Rolf zijn Lernert & Sander broers noch partners, maar vrienden en collega's. Dat de twee al bijna tien jaar samenwerken, merk je meteen als je met ze praat. De één maakt de zinnen af van de ander. Ze hebben bijna dezelfde stem en spreken op dezelfde manier. Sander draagt een Terry Richardson-bril in discretere metalen uitvoering. Lernert valt op door zijn getatoeëerde woordgrapjes. Zo staat er in kanjers van letters 'tijdelijk', 'tatoeage' en 'anker' op zijn onderarmen.

Lernert Engelberts (39) werd aanvankelijk bekend als dichter. Hij werkte ook als scenarist en regisseur voor tv. Sander Plug (47) was grafisch ontwerper en artdirector voor tv, theater, en reclame. De twee leerden elkaar kennen in '97 op de lancering van het nichetijdschrift RE. Ze raakten aan de praat omdat ze dezelfde schoenen droegen. Eerst werden ze een koppel, daarna vrienden en pas veel later, in 2007, collega's. Hun eerste gezamenlijke project was een kinderfilmpje voor de Nederlandse televisie over drie manieren om een chocoladepaashaas te smelten: met een strijkijzer, een infraroodlamp en een haardroger. Hoewel de video bedoeld was voor tv, werd het een internethit. Bijna tien jaar later doemt de vraag op: wat nu?

Sander: "De rest van ons leven reclamemakers blijven, zien we niet zitten. Het is tijd voor de volgende stap. We zijn onder meer bezig met productontwerp, zoals een lamp en een bril. We hebben ook een idee voor schoenen."

Zeggen jullie de videocamera vaarwel?

Sander: "Zeker niet. We azen zelfs op een kortfilm. Graag willen we onze limbo - de cleane witte wereld waarin we ons opsluiten - als metafoor gebruiken voor prangender of dringender zaken in het leven dan een packshot. We zijn allebei gegrepen door een boek over een asielzoeker die tien jaar in een asielzoekerscentrum zat opgesloten, te wachten op zijn papiertje. Dat verhaal matcht heel goed met onze claustrofobische Dogville-achtige wereld - die wij 'de niks' noemen."

Wanneer komt hij in de zalen?

Sander: "Zo'n kortfilm maken kost al snel twee jaar. Dus liefst starten we zo snel mogelijk. We spreken er al jaren over en we zijn er klaar voor. Maar voor zo'n groot project moet je wel wat ruimte hebben in je hoofd. En daarvoor zijn we momenteel wat te druk bezig. 'Succesvol' heet dat dan, geloof ik."

OFFF by night vindt plaats op donderdag 22, 23 en 24/9, lezingen tussen 18u en 00u in de Parkloods, Damplein 5, Antwerpen. Er zijn enkel driedaagse tickets te koop aan 110 euro of 90 euro voor studenten. Info: offfbynight.be, lernertandsander.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234