Maandag 15/08/2022

AchtergrondOorlog in Oekraïne

‘Ik ben bang voor de toekomst’: jongeren over de invasie van Oekraïne, de eerste oorlog die ze bewust meemaken

Jongeren protesteren tegen de Russische invasie in Washington. Beeld AFP
Jongeren protesteren tegen de Russische invasie in Washington.Beeld AFP

De invasie van Oekraïne beroert heel wat westerlingen, maar de schok is misschien nog het grootst bij jongeren. Zij maken voor het eerst in hun leven bewust een oorlog in Europa mee en zoeken naar manieren om met het geweld om te gaan.

Paul Notelteirs

“Voor de Derde Wereldoorlog uitbreekt en we nooit meer naar The Masked Singer kunnen kijken, wil ik het er vrijdag nog eens goed van nemen.” Aan het eind van ons Instagram-gesprek haalt mijn 16-jarige zus donderdagavond de Russische invasie in Oekraïne aan om zonder schuldgevoelens naar de geflipte hitshow op VTM te kijken. Het is een wat onhandige poging om alsnog humor te introduceren in een conversatie waarvan we beiden dachten dat we ze nooit zouden voeren. Terwijl ons digitale contact zich doorgaans beperkt tot de uitwisseling van foto’s van onze hond en links naar olijke TikTok-filmpjes, kwam haar initiële vraag een half uur eerder als een verrassing. “Denk je dat de oorlog in Oekraïne ook naar hier zal komen?”

Een blik op de commentaarsecties van digitale nieuwskanalen als NWS NWS NWS leert dat wel meer jongeren zich dezer dagen plots met geopolitieke spanningen bezighouden. Dat verloopt niet altijd even vlot: naast de reacties van angstige tieners en vragen over een mogelijke herinvoering van de militaire dienstplicht, valt op dat er behoorlijk wat afgelachen wordt. “Iedereen die Clash of Clans (onlinegame, PN) speelt, moet strategisch advies geven”, grapt iemand. Op Twitter krijgen de talloze memes over de ‘Derde Wereldoorlog’ dan weer kritiek. “Onschuldige mensen worden gebombardeerd. Kunnen we daar misschien wat minder jolig over doen?”, schrijft een Oekraïens account.

De grappen zijn misschien niet altijd even geslaagd en soms zelfs kwetsend, maar gedragstherapeut en pedagoog Marijke Bisschop begrijpt wel waar ze vandaan komen. Voor westerse jongeren is oorlog een fenomeen dat ze enkel uit verhalen van hun (over)grootouders of uit fictie kennen. De invasie van Oekraïne brengt de dreiging van geweld dichterbij, waardoor humor volgens haar een manier wordt om met de harde realiteit om te gaan. “Veel jongeren zijn heel angstig nu. Ze wilden zich na de pandemie weer volop in het leven storten en met hun vrienden afspreken, maar nu dient een nieuwe crisis zich aan”, aldus Bisschop.

Jitte Davidson (19) uit Nijlen beaamt dat het voor jongeren niet altijd eenvoudig is om nog vertrouwen te hebben in wat komt. De huidige situatie herinnert haar aan het begin van de coronacrisis, toen experts twee weken voor de eerste lockdown vertelden dat er geen reden tot paniek was. “Volwassenen beloven ons telkens weer dat we ons geen zorgen hoeven te maken, maar even later wordt het tegendeel dan bewezen. Ik heb echt schrik voor de toekomst.”

Het wordt ondertussen steeds moeilijker om nog weg te kijken van de problemen in Oekraïne. Via sociale media worden iedere dag talloze verhalen en beelden uit de getroffen regio’s verspreid. Davidson merkt echter dat de spanningen ook buiten de virtuele wereld al voelbaar zijn. “Als ik ga tanken, ben ik al bijna blut. En alles zal waarschijnlijk nog duurder worden. Zo kan je toch niet leven?”

De houding van de tiener is opvallend, maar ze toont wel aan dat Bisschops stelling over angstproblemen bij de jongste generaties niet ongegrond is. Volgens haar is het daarom belangrijk dat volwassenen het initiatief nemen om met jongeren over de oorlog te praten. Zulke conversaties zijn misschien niet vanzelfsprekend, maar de situatie doodzwijgen kan een negatieve impact hebben op het mentaal welzijn van een groep die sowieso al moeilijke jaren achter de rug heeft. Bovendien kunnen gesprekken met rationele volwassenen en toegang tot waarheidsgetrouwe informatie jongeren wapenen tegen de stroom aan fake news die momenteel de ronde doet. “Vraag desnoods de school om hulp, want jongeren komen hier niet alleen uit.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234