Zondag 16/02/2020

'Ik bekijk mijn personages alsof het insecten zijn'

film

de japanse regisseur takeshi kitano over zijn film 'dolls'

De titel Dolls verwijst naar de marionetten uit het Japanse Bunraku-theater, waarmee de film begint en waarnaar regelmatig teruggekeerd wordt als verbinding tussen drie uiteenlopende verhalen over zowel 'onsterfelijke' als tragische liefde. Eigenlijk komt het erop neer dat de respectieve verhaallijnen uitgezet worden door de Bunraku-poppenspelers, waarna de ontwikkeling verder gezet wordt met de menselijke personages. Het resultaat is een film vol sublieme, zeer kleurrijke beelden en verstilde, melancholische poëzie.

Parijs

Eigen berichtgeving

Jan Temmerman

Het eerste verhaal is dat van de jonge Matsumoto, die op de valreep van zijn eigen huwelijk wegloopt als hij verneemt dat zijn eerdere verloofde Sawako waanzinnig is geworden van verdriet. Sindsdien dwalen ze, met een rood touw aan elkaar gebonden, als bedelaars rond. Het tweede luik gaat over een ouder wordende yakuzabaas, die toevallig verneemt dat zijn geliefde, die hij ruim dertig jaar eerder in de steek liet, nog vaak terugkeert naar het park waar zij hem toen regelmatig zijn lunch kwam brengen. En ten slotte is er het verhaal van een immens populaire popvedette, die bij een ongeval in het aangezicht verminkt raakt en zich daarom volledig uit de openbaarheid terugtrekt, ver weg van alle fans. Maar een van haar fanatiekste en loyaalste bewonderaars wil haar toch komen opzoeken en is zelfs bereid zich de ogen uit te steken zodat zijn blik haar niet in verlegenheid zou kunnen brengen.

"Het zijn stuk voor stuk verhalen die mij persoonlijk raken", zegt de Japanse regisseur Takeshi Kitano. "Het relaas van die populaire vedette die verminkt raakt, is mij bijvoorbeeld niet helemaal vreemd, want ik heb indertijd zelf een zwaar motorongeluk gehad waarvan de sporen nu nog steeds zichtbaar zijn in mijn gelaat. Maar voor zover ik weet, zijn er geen fans geweest die gek genoeg waren om zich voor mij de ogen uit te steken. En het verhaal van die gangster, die als jonge man met zijn geliefde gebroken heeft omdat hij carrière wilde maken als yakuza, roept bij mij ook herinneringen op aan de periode dat ik misschien zelf enkele harten gebroken heb omdat ik alleen maar bezig was met mijn eigen loopbaan. Misschien zijn er nu nog steeds vrouwen die met eten op mij wachten, maar daar zal dan wel een dosis vergif in zitten", glimlacht hij.

In het Westen heeft Takeshi Kitano (°1947) een cultreputatie opgebouwd sinds zijn film Sonatine uit 1993 in Cannes vertoond werd. In Japan zelf was hij op dat moment al razend populair, maar dan wel via zijn verschillende televisieshows, zijn radioprogramma's en zijn columns in diverse kranten. Zijn bekendheid dateert al uit de jaren zeventig, toen hij furore maakte met het oneerbiedig-humoristische duo The Two Beats, waar hij trouwens de bijnaam 'Beat' Takeshi aan overgehouden heeft. Maar tegelijk was het juist die komische reputatie die zijn erkenning (althans in eigen land) als filmacteur en -regisseur een tijdlang tegenhield.

Takeshi Kitano geeft grif toe dat hij de Japanse cinema pas leerde kennen nadat hij zelf films was beginnen te maken. Hij kende bij voorbeeld wel de naam van Akira Kurosawa, van wie hij onder meer De zeven samoerai gezien had. Maar het was pas nadat hij met zijn eigen films uitgenodigd werd naar allerlei festivals in Europa, waar hem zoveel vragen over de Japanse cinema gesteld werden en waar hijzelf voor het eerst de namen van Ozu en Mizoguchi hoorde vernoemen, dat hij het bij zijn terugkeer raadzaam vond om zijn kennis terzake wat bij te spijkeren en hun films op video te bekijken.

"Het is zeker niet slecht om een filmkenner te zijn", zegt hij. "Maar in mijn geval was het misschien een voordeel dat ik nog niet zoveel films had gezien omdat ik op die manier ook niet door die grote regisseurs beïnvloed kon worden. En indien ik eerst naar al die beroemde films had gekeken, was dat wellicht ook niet goed geweest voor mijn zelfvertrouwen."

'Beat' Takeshi raakte in eerste instantie in het Westen dus vooral bekend met enkele harde, gestileerde gangster- of yakuzafilms, zoals Violent Cop, Sonatine en Hana-Bi, maar soms koos hij voor een minder gewelddadig, poëtischer register, zoals met A Scene at the Sea, Kikujiro en nu zeker ook met Dolls.

Eigenlijk zijn de menselijke personages in Dolls ook marionetten, want ze worden blijkbaar gestuurd of 'bewogen' door een iets dat hen overstijgt.Wie of wat trekt bij hen aan de touwtjes? Takeshi Kitano: "Dat zijn gewoon de omstandigheden van het leven, de sociale of culturele omgeving waarin men geboren wordt of ook nog de beperkingen van de maatschappij. Dat zijn de elementen waaruit de personages zijn opgebouwd."

De film lijkt die personages, die zo ver gaan in hun liefde, te bekijken met een mengeling van bewondering, maar ook verbazing om hun obsessie. Of dat ook de blik is van de regisseur? "Neen, ik bekijk hen veeleer op een neutrale, bijna abstracte manier. Het is zo'n beetje alsof men naar insecten kijkt, die tegen allerlei obstakels moeten opboksen. Ik kijk met hetzelfde soort afstandelijkheid naar mijn personages."

In tegenstelling tot de meeste van zijn films, is hij zelf hier niet te zien als acteur. "Er zat in deze film niet echt een personage dat ik zelf kon of wou vertolken", zegt hij. Maar hij vergeet misschien de rol van die fan die hij had kunnen spelen. Een filmregisseur die zichzelf de ogen uitsteekt: van symboliek gesproken! "Daar heb ik zelf nooit aan gedacht! Nu vind ik het bijna spijtig dat ik die rol niet zelf vertolkt hebt", lacht Kitano. "Maar door de aandacht die ik in Dolls onder meer aan het kleurengebruik en de natuuropnames wilde besteden, had ik sowieso werk genoeg. En een derde reden was dat ik geen zin had om de bizarre kleren van meneer Yohji Yamamoto te dragen. Maar dat laatste is dus een grapje."

Met dank aan Cathérine Cadou voor de vertaling.

'Misschien zijn er nog steeds vrouwen die met eten op mij wachten, maar dan wel met een dosis vergif'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234