Maandag 25/01/2021

AchtergrondBrexit

Ieren en Schotten maken ruzie over koloniale rots

Rockall.Beeld Creative commons

Nu het conflict over die ene koloniale rots, Gibraltar, is bijgelegd, veroorzaakt een andere problemen: Rockall. Schotland en Ierland kibbelen over de status van deze onbewoonde rots in de Atlantische Oceaan, bijgenaamd ‘de laatste Britse kolonie’. 

De reden voor de ruzie tussen Schotland en Ierland is niet de granieten restant van een oude vulkaan zelf, maar de wateren eromheen. Die zijn rijk aan kabeljauw, schelvis en inktvis.

Onder het gemeenschappelijke visserijbeleid hebben de Ierse vissers altijd vrij toegang gehad tot de vis van Rockall, dat 424 kilometer ten westen van de kust van het noordwestelijke Ierse graafschap Donegal ligt. Van Tory Island, ‘bandieteneiland’, om precies te zijn. Maar daar is verandering in gekomen door de brexit. Afgelopen week werd een Ierse boot door de Schotse marine tegengehouden. De vissers uit Donegal kregen te horen dat ze niet langer in een straal van 22 kilometer rondom het kleinste deel van alle Britse territoria mochten komen.

Hiermee is een oude kwestie weer actueel geworden: van wie is Rockall, de rots die eind 16de eeuw al in kaart is gebracht door de Hollanders Petrus Plancius en Cornelis Claesz?

Sovjet-spionnen

De Britten annexeerden Rockall in 1955, toen luitenant Desmond Scott er namens de koningin de Union Jack hees. Doel van de annexatie was het weghouden van Sovjet-spionnen. Die zouden vanaf die rots de eerste Britse test van een nucleaire raket kunnen observeren. Zeventien jaar later werd het eigendomsrecht wettelijk vastgelegd. Maar in 1982 bepaalden de Verenigde Naties dat afgelegen rotsen waarop menselijk leven niet mogelijk is, geen exclusief bezit kunnen zijn. Tot genoegen van Ierland, dat de Britse claim nooit heeft erkend.

In dezelfde VN-bepaling staat dat kustnaties kunnen beschikken over de zeebodem tot 648 kilometer in zee. Op basis daarvan formaliseerde Londen zijn claim op Rockall, waarbij het St Kilda, een eilandengroep voor de Schotse westkust, gemakshalve als ijkpunt gebruikte. Dublin erkent ook deze aanspraak niet.

Om de situatie nog wat complexer te maken: ook IJsland en Denemarken hebben een oogje op de rots, waaronder oliereserves verborgen liggen. De claim van laatstgenoemde natie is gebaseerd op de relatieve nabijheid van de Faeröer, een archipel die een autonoom onderdeel van het koninkrijk Denemarken is.

Voor geharde Ierse republikeinen heeft de rots een sterk emotionele betekenis, wat blijkt uit een patriottisch lied waarvan het refrein de volgende regels bevat: ‘Oh rock and Rockall, you’ll never fall to Britain’s greedy hands’. Tegenover The Irish Times sprak minister van Buitenlandse Zaken Simon Coveney zijn teleurstelling uit over de houding van Londen en de Schotse autoriteiten. Volgens de bewindsman kan dit een zaak worden van de Europese Commissie: het pas gesloten handelsakkoord zou in het geding zijn.

Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234