Dinsdag 23/04/2019

Achtergrond Frankrijk

Iemand een glaasje ‘Tibetaanse antilope’? Chinezen investeren in bordeauxwijnen

Julia Zhang (r.) is een van de weinige Chinese eigenaren die in hun Franse domein wonen. De naam van haar Château des Chapelains wil ze niet veranderen. Beeld NYT

Chinese ondernemers kopen wijngaarden op in de prestigieuze bordeauxwijnregio. Wijnpuristen slaan alarm: het geld is welkom, maar de nieuwe namen voelen als heiligschennis.

Het ‘Keizerlijk konijn’ kijkt kalm voor zich uit op het bord met de nieuwe naam voor de wijngaard, Château Lapin Impérial. Tot 2017 heette dit het Château Larteau. Rond het kasteel wordt sinds de 18de eeuw wijn verbouwd: een ‘Grand Vin de Bordeaux’, maakt het bord met het konijn duidelijk.

Maar er zijn hier, noch in de wijngaarden in de wijde omtrek, helemaal geen konijnen, laat staan een ‘Gouden konijn’, ‘Grote antilope’ of ‘Tibetaanse antilope’. Het weerhield een Chinese ondernemer er niet van om de chateaus die hij in deze befaamde wijnregio kocht, naar die dieren te vernoemen. Tot ongenoegen van Fransen die hechten aan tradities.

“Tot nu toe had het konijn niet bepaald een geweldige reputatie in de wijngaarden van Bordeaux”, schreef de regionale krant Le Résistant. “Men had eerlijk gezegd eerder de neiging het dier uit te roeien.”

Aanpassingsvermogen

Waarschijnlijk is geen regio in Frankrijk zo sterk verbonden met tradities als de bordeauxwijnstreek, die de beste wijnen van het land produceert. De lang gerijpte, krachtige en volle melanges van bijvoorbeeld cabernet sauvignon en merlot, kennen veel imitators, zijn overal ter wereld geliefd en gaan vaak voor exorbitante prijzen van de hand.

Toch moet men de protesten tegen de Chinese ‘invasie’ in deze regio aan de zuidwestkust van Frankrijk niet al te serieus nemen. Want Bordeaux heeft zich eeuwenlang aangepast aan de smaak van buitenlanders en aan buitenlands kapitaal. Dit gebeurde met een souplesse die haaks staat op de bewering van puristen dat de tradities van deze streek onschendbaar zijn.

Zo paste Bordeaux zich aan de Engelsen aan toen die hier in de 12de en 13de eeuw de dienst uitmaakten, en aan de Nederlanders die er in de 17de eeuw de moerassen drooglegden. De regio opende zijn wijnkelders voor de Duitsers tijdens de nazibezetting, en in een recenter verleden veranderde het zijn smaak om de invloedrijke Amerikaanse wijnexpert Robert Parker, een bewonderaar van de wijnen van Californië, ter wille te zijn.

Ook niet alle Fransen laten zich negatief uit over de Chinese invloed. Jean-Pierre Amoreau, eigenaar van de beroemde wijngaard Château le Puy: “Ik maak me totaal geen zorgen.” Volgens Amoreau helpen de Chinezen veel eigenaren die het zich niet kunnen veroorloven om hun domein aan hun kinderen over te dragen, vanwege de hoge Franse erfbelasting. Amoreau: “De Chinezen beschikken over veel geld, dus bezorgen ze die mensen een fatsoenlijk pensioen en houden ze bovendien de chateaus in stand.”

“Het is juist een goede zaak dat hier Chinese investeerders actief zijn, want de streek telt te veel wijnboeren en produceert te veel wijn”, zegt Nan Hu. Hij is algemeen directeur van de weelderige wijngaard met bijbehorend kasteel le Clos des Quatre Vents, dat werd aangekocht door een Chinees conglomeraat dat zich toelegt op energieproductie en onroerend goed. Nan Hu: “Dus zijn wij belangrijk voor Bordeaux.”

Chinese vlag

Jean-Marie Garde, leider van de bond van wijnboeren in de prestigieuze wijnstreek Pomerol, is het met Amoreau eens. Althans, tot op zekere hoogte. “Chinezen? Ach, waarom niet. Ze zijn aanwezig, maar niet al te nadrukkelijk.” Maar de dierennamen die de Chinezen verzonnen voor hun nieuw verworven bezit, bevallen Garde allerminst. “Wat ik ook een beetje verontrustend vind, is dat je ze nooit ziet”, zegt hij over de nieuwe eigenaren.

Toch zijn de Chinezen niet helemaal onzichtbaar. Sommige streekbewoners waren verbijsterd toen de nieuwkomers de rode Chinese vlag hesen boven Le Clos des Quatre Vents, in het zicht van het Château Margaux in de Médoc, waar de beroemdste bordeauxwijn vandaan komt.

De Franse romancier Philippe Sollers schreef in februari de toenmalige burgemeester van Bordeaux, Alain Juppé, een open brief vol verwijten over de Chinese namen. Sollers, een voormalig maoïst: “Ik ben tijdens mijn jeugd in Bordeaux nooit een keizerlijk konijn of een Tibetaanse antilope tegengekomen. Is het echt niet mogelijk die wijnen hun vaak eeuwenoude namen terug te geven?” Juppé antwoordde met gevoel voor ironie dat hij op dit terrein geen enkele bevoegdheid bezit.

Bordeaux linken aan China

Loic Grassin verkocht onlangs het magnifieke Château Senilhac, en de omringende wijngaarden in de Médoc, aan een Chinese ondernemer. Het domein, dat Grassins grootvader in 1938 had gekocht, draagt nu de gehekelde naam ‘Tibetaanse antilope’. De voormalige eigenaar was daar verbolgen over. “Een bizarre naam. Ik heb niets tegen dieren, maar Tibetaanse antiloop? Waar halen de Chinezen dat vandaan?”

Het antwoord: van hun wens om een link te leggen tussen Bordeaux en China, waar inmiddels 20 procent van de bordeauxwijnen belandt. Maar liefst 80 procent van alle door Chinese producenten gemaakte wijn gaat rechtstreeks naar China en wordt niet in Frankrijk verkocht.

“Dit heeft niets te maken met traditionele Chinese cultuur”, zegt de vooraanstaande Franse sinoloog Jean-Philippe Béja. “Het draait allemaal om marketing.” Béja vindt het overigens geen goede marketingstrategie. “Het is een imitatie van het begrip Made in China, dat geen al te beste reputatie heeft. Voor de Chinezen is het vooral van belang dat ze ‘iets buitenlands’ bezitten.”

Misschien is de Chinese invasie daarom nog niet verder gekomen dan zo’n 3 procent van de ongeveer 6.000 chateaus in de Bordeaux: de Chinezen beperkten hun aankopen tot het middensegment en daaronder. Ze deden geen poging de beroemdste domeinen in bezit te krijgen. Ook bemoeiden ze zich niet met de productiewijze van de wijnen die ze nu bezitten. “Ik zie geen verandering”, zegt Jean-Pierre Amoreau. “Dat zullen ze ook niet riskeren, want Chinese wijnen hebben niet echt een eigen stijl.”

Mentaliteit

De Chinese eigenaren laten de productie op hun nieuwe domeinen goeddeels over aan de Fransen die er al werken. Zoals Julia Zhang, een van de weinige Chinese eigenaren die ook op het complex zijn gaan wonen. Zij wil de naam van haar Château des Chapelains niet veranderen en vindt het prima dat haar belangrijkste werkneemster, Claudine Rey, de touwtjes in handen houdt. Zhang: “Claudine gaat over alles.” Ze kent alleen haar voornaam.

Zhang woont alleen in haar oude stenen boerenwoning te midden van de wijngaarden. Haar echtgenoot, die rijk is geworden met de handel in onroerend goed, woont in China. Ze spreekt bijna geen Frans of Engels en roept de hulp in van een zakenpartner wanneer ze met personeel moet communiceren. “Voor wat zij doet, is veel moed nodig”, zegt Laurent Chu, een Fransman van Chinese afkomst. Hij werkt voor de Kamer van Koophandel van Bordeaux en staat veel Chinese eigenaren bij in hun contacten.

Verandert Zhang haar kleine stukje Frankrijk, of is het juist Frankrijk dat Zhang verandert? Waarschijnlijk het laatste. “Ik wil net zo worden als de Fransen”, zegt ze tegen Chu, die als tolk optreedt. “Sommige Chinese investeerders behouden hun Chinese mentaliteit.” Nan Hu van le Clos des Quatre Vents: “Deze Chinezen willen snel rendement zien, in twee of drie jaar. Gebeurt dat niet, dan vragen ze direct wat er aan de hand is.”

Chi Keung Tong, een zakenman uit Hongkong, en collega’s van het Chinese vasteland hebben de laatste tien jaar ongeveer honderdvijftig wijngaarden gekocht. Waaronder het eerbiedwaardige Château Larteau, nu dus bekend als ‘Keizerlijk konijn’. Het domein ligt aan een kalme oever van de Dordogne, op een kleine 50 kilometer van Bordeaux. De zakenman wilde niet praten over de naamsverandering, zijn nerveuze poortwachter evenmin. Die stuurde de verslaggever weg met de woorden: “Nee, nee, nee. We hebben hier herten, hazen, van alles, maar geen konijnen.” Ten overvloede voegde ze eraan toe: “Ze hebben hier heel wat veranderd.”

Chinese investeerders hebben 3 procent van de in totaal 6000 wijnhuizen in de Bordeaux in handen.

‘Het draait allemaal om marketing. Chinezen willen ‘iets buitenlands’ bezitten’

‘Ik heb niets tegen dieren, maar Tibetaanse antilope? Waar halen ze dat vandaan?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.