Woensdag 13/11/2019

Robotfoto's

Iedereen zou deze man wel kunnen zijn. Hoe nuttig zijn robotfoto’s eigenlijk?

De robotfoto die verspreid werd in het onderzoek naar de sabotage van Doel 4. Beeld BELGAONTHESPOT

Een lang smal gezicht en een bril met vergrotende glazen. Wie de robotfoto van de mogelijke saboteur van de kerncentrale in Doel bekijkt, ziet dat zo ongeveer elke blanke man met een bril, tussen de 30 en 50 jaar in aanmerking komt. Experts stellen al langer het bestaansrecht van de robotfoto in vraag, omdat die vaak niet of nauwelijks op de gezochte misdadiger gelijkt. 

“Ik teken wat er gezegd wordt. Ook al weet ik dat het anatomisch onmogelijk is. Ik zal nooit zelf iets aanreiken, want dan ben ik aan het manipuleren. Dus als een slachtoffer zegt: ‘Teken naar links’, dan teken ik naar links. En dan denk ik bij mezelf: ‘Met zo’n neus zou ik toch niet graag rondlopen.’”

Aan het woord is Peter Clauwaert, al 36 jaar een van de vier tekenaars van de federale politie. Met zijn potlood maakt hij jacht op moordenaars, verkrachters en ontvoerders, en probeert hij een gezicht op het kwaad te kleven. “Al is dat niet zo simpel. Een kapsel lukt nog net. Dat is kort of lang, blond of bruin. Maar een gezicht? Probeer het zelf maar eens. Een dat je goed kent – dat van je lief, bijvoorbeeld – is al moeilijk in woorden te vatten. Laat staan een gezicht dat je maar heel even gezien hebt, en dan ook nog eens op een moment dat je overstuur was. Praten is daarom heel belangrijk. Ik probeer slachtoffers eerst op hun gemak te stellen, pas daarna begin ik te tekenen. Ik heb ook altijd een hulpmiddel mee: een grote map vol ogen, oren en neuzen. Daaruit kunnen ze inspiratie putten.”

Op het verkeerde been

Criminologen en gerechtspsychiaters trekken het bestaansrecht van de robotfoto regelmatig in vraag. Ze vinden dat ze de bevolking te vaak op het verkeerde been zetten, door hen te laten uitkijken naar een blonde man met een bril terwijl er eigenlijk een besnorde man met zwart haar gezocht wordt. 

“Tja, dat kan altijd”, zegt Clauwaert. “Ik heb het ook al meegemaakt. Dat een slachtoffer zich heel duidelijk de opvallende snor van de dader herinnerde. En toen die man uiteindelijk opgepakt werd, bleek die nooit een snor te hebben gehad. Dat wil niet eens zeggen dat het slachtoffer zich dat ingebeeld heeft, soms is een schaduw die op een gezicht valt al genoeg om iets te zien wat er niet is. Je mag ook niet vergeten dat de mensen die ik spreek meestal doffe ellende hebben meegemaakt. En iedereen reageert daar anders op. Zo heb ik al een slachtoffer bij me gehad die de dader amper zes seconden had gezien, maar hem perfect kon beschrijven. Terwijl iemand die zes uur lang door iemand gegijzeld werd, zich de dader totaal niet meer voor de geest kon halen.”

Dat er na het verspreiden van een robotfoto vaak lacherig gedaan wordt en mensen al proestend bellen om te zeggen dat de verdachte op de koning of de paus lijkt: dat neemt Clauwaert erbij. “Nu wel, ja. Al zijn er ook periodes geweest dat ik me afvroeg: maar allez, kan ik nog wel tekenen? Maar politiekorpsen uit het hele land maken elk jaar zo’n duizend keer gebruik van de diensten van ons team. Uit het feit dat we zo vaak gevraagd worden, leid ik dan toch af dat we niet zo slecht bezig zijn.”

Radartje 

“We boeken trouwens ook vaak succes. Hoe vaak, dat is onmogelijk te becijferen omdat een robotfoto slechts een radartje is in een onderzoek. Bovendien zijn we afhankelijk van de info die we krijgen. Je kunt achteraf toch moeilijk een steen werpen naar het slachtoffer van een verkrachting omdat ze zich het gezicht van haar aanrander niet goed genoeg herinnerde? Het doel van een robotfoto is ook niet die instantherkenning. Een robotfoto is een hulpmiddel in een volledig onderzoek. Dus als mensen nu zeggen dat de robotfoto van de saboteur in Doel zo ongeveer iedereen kan zijn: laat de tips dan maar komen. Het zal het onderzoek alleen maar ten goede komen.”

De federale politie heeft al 32 tips gekregen over de robotfoto die dinsdag in Faroek werd getoond. Die zullen allemaal onderzocht worden. Het VTM-programma maakte een reconstructie van de sabotage van een stoomturbine in de kerncentrale van Doel. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234