Maandag 10/08/2020

AchtergrondMentale gezondheid

‘Iedereen OK’-zelftest werd 15.000 keer ingevuld, maar nu blijkt: niemand is oké

Wie na het doorlopen van de zelfhulptool minder veerkrachtig blijkt, krijgt enkele tips. Wie hulp nodig heeft, kan zich aanmelden via een link naar WellWeb, een platform dat Van Hoof heeft ontwikkeld. Patiënten krijgen via WellWeb een psycholoog in de buurt aangeraden. Beeld DM

Wie tot donderdagavond op alle vragen van de test ‘Iedereen OK’ van psychologieprofessor Elke Van Hoof het meest positieve antwoord gaf, kwam toch als ‘minder veerkrachtig’ en ‘kwetsbaar’ uit de test. En dan volgde een doorverwijzing naar psychologen verbonden aan een platform van Van Hoof. Meer dan 15.000 mensen namen deel aan het project, gepromoot door verzekeraars en lokale besturen.

Op 27 maart lanceerde traumapsycholoog Elke Van Hoof (Vrije Universiteit Brussel) ‘Iedereenok.be’, een gratis online psychotherapeutische zelfhulptool. ‘Iedereen OK’ moet mensen helpen die zich tijdens de lockdown “overspoeld voelen door angst of stress”. Al na drie dagen communiceerde Van Hoof dat 12.000 mensen de site hadden bezocht en 180 van hen het volledige traject hadden afgewerkt. Zowat alle media hebben over ‘Iedereen OK’ bericht, verschillende lokale besturen promootten het en de Rode Neuzen-campagne zette haar schouders eronder.

Intussen zouden meer dan 15.000 volwassenen het hele traject doorlopen hebben. Dat is wel wat, want dat duurt anderhalf uur. Het start met een inleidende video, vervolgens een vragenlijst over welbevinden en tot slot een interventie, oefeningen die stressverlagend moeten werken. Van Hoof maakt daarvoor gebruik van de zogeheten EMDR-techniek, waarbij de deelnemer met snelle oogbewegingen trauma’s verwerkt.

Dit voorjaar adviseerde de Hoge Gezondheidsraad dergelijke online-interventies. De voorzitter van de werkgroep die dat advies schreef, was Elke Van Hoof. Ze zit ook in de taskforce van Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V). De data die ‘Iedereen OK’ verzamelt met de vragenlijst kwamen zo ter sprake in overlegorganen. 

“Er zijn een dertigtal coronasurveys in België en we proberen in de taskforce zo veel mogelijk datastromen samen te leggen”, zegt Van Hoof. “De vragenlijst die Sciensano gebruikt, geeft volgens mij geen accurate weergave van psychisch welzijn. Uit hun cijfers blijkt dat het welbevinden stilaan normaliseert, terwijl de data van ‘Iedereen OK’ tonen dat de toxiciteit van stress eind juni nog steeds hoger was dan voor corona.”

De gegevens van Van Hoof gaan ervan uit dat voor de coronapandemie 15 procent van de bevolking kampte met een ‘ziekmakend niveau van stress’, terwijl dat nu rond 25 procent zou liggen. De vraag is hoe betrouwbaar die data zijn. De Morgen beantwoordde deze week op verschillende tijdstippen de vragenlijst. Ook na moedwillig op elke vraag het meest positieve antwoord aan te duiden, eindigde de vragenlijst niet met de meest positieve ‘veerkrachtscore’. We zouden ‘minder veerkrachtig’ zijn. ‘De eerste alarmsignalen zijn aanwezig’ en we zijn ‘meer kwetsbaar voor snel veranderende en onvoorziene omstandigheden’. Van Hoof schrikt van de bevinding. “Dan wil ik wel eens kijken of er geen bug zit in de software”, reageert ze.

Wie minder veerkrachtig is, krijgt enkele tips, alvorens de interventie start. Wie hulp nodig heeft, kan zich aanmelden via een link naar WellWeb, een platform dat Van Hoof heeft ontwikkeld. Patiënten krijgen via WellWeb een psycholoog in de buurt aangeraden. Voor de coronacrisis gebruikte enkel Van Hoofs eigen praktijk Veerkracht het platform WellWeb. 

“Intussen zijn een 200-tal psychologen aangesloten. Dat is gratis. We hebben het ook gratis aangeboden aan de Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg van Zorgnet Icuro, dat een snelle dispatching zocht. Ik heb er problemen mee dat u suggereert dat er achter ‘Iedereen OK’ een commercieel belang zit. We hebben keihard gewerkt om een oplossing te bieden voor een prangend probleem.”

Traumapsycholoog Elke Van Hoof is de drijvende kracht achter het initiatief. Ze schrikt van de bevindingen en zegt dat de bug inmiddels uit het systeem gehaald is. Beeld Tim Dirven

Volgens Van Hoof heeft haar interventietool enkel geld gekost. Om en bij de 200.000 euro, waarvoor haar vzw Ally Institute beroep deed op de steun van sponsors, de verzekeraars Vivium en P&V. 

Geconfronteerd met de bevindingen van De Morgen stelt Koen Lowet, gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse Vereniging van Klinisch Psychologen (VVKP), dat er op zich geen probleem is met het promoten van een bepaalde interventie tijdens een crisis, maar wel met de programmeerfout die nu opduikt.

“Niet alleen problematiseer je mensen door hen aan te praten dat ze zich niet zo goed voelen, maar ze worden ook nog eens actief aangezet om het betalend hulpaanbod te gebruiken”, zegt Lowet. “Dit kan negatief afstralen op onze beroepsgroep.”

Ook de VVKP heeft de data van ‘Iedereen OK’ bovendien zien passeren tijdens overleg met de overheid. “Maar ze zijn nooit gebruikt om adviezen te formuleren”, reageert Van Hoof. 

24 uur nadat De Morgen Van Hoof op de hoogte bracht van het probleem met de vragenlijst, is het opgelost. “We hebben de bug gevonden en die zou geen invloed hebben gehad op de data, maar enkel op de evaluatie die de gebruiker te zien krijgt.” 

Een jaar geleden haalde Van Hoof al eens binnen- en buitenlandse pers toen ze beweerde dat ze met EMDR-therapie ‘spectaculaire resultaten’ tegen burn-outs boekte. Volgens haar had de therapie het potentieel om 100.000 euro per werknemer te besparen, een cijfer dat moeilijk hard te maken bleek. 

Verschillende academici storen zich aan de voortvarendheid van Van Hoof, al wil niemand dat openlijk zeggen over hun collega. Het is intussen algemeen aanvaard dat EMDR bijzonder succesvol is bij traumaverwerking, maar er zou nog geen enkel wetenschappelijk onderzoek zijn naar de effecten op burn-outs. Net zomin zou bewezen zijn dat EMDR ook kan werken bij stress, ter preventie van klachten, zoals bij ‘Iedereen OK’. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234