Vrijdag 21/01/2022

Iedereen mag zien dat ik

Spierbundel Jean-Claude Van Damme maakt comeback met komische biopic 'JCVD'

ook maar een mens ben

De nieuwste film met Jean-Claude Van Damme wordt deze keer niet meteen

naar de dvd-rekken verwezen, maar komt eindelijk nog eens op het grote scherm. 'The Muscles from Brussels' is dus terug,

in een komische biopic nog wel. JCVD

mixt het echte leven van Jean-Claude

Van Varenberg met het filmleven van

zijn alter ego Jean-Claude Van Damme.

Is JCVD een poging van Van Damme om serieus genomen te worden? Wil hij

sympathiek overkomen? En hebben

zijn fans daar een boodschap aan? Door Nico Krols

BRUSSEL l Voor een film die om een overval op een postkantoor draait, zit er verrassend weinig actie in JCVD. Regisseur Mabrouk El Mechri wil het niet met zoveel woorden gezegd hebben, maar JCVD is zogoed als een remake van Dog Day Afternoon, de klassieker uit de jaren zeventig van Sidney Lumet met Al Pacino, maar dan op zijn Belgisch en met een parodiërende toets.

Dat en de meta-aanpak - de filmster is zelf het personage - maken dat Van Damme zich van zijn zelfrelativerende kant laat zien. Die zelfrelativering komt vooral voort uit grapjes die duidelijk maken dat geënsceneerde vechtpartijtjes op zijn zevenenveertigste stilaan hun tol beginnen te eisen en uit sneren naar concurrent Steven Seagal en diens paardenstaartje.

Van Damme laat ook zijn persoonlijke kant zien. Die komt het sterkst naar voren in een scène die, behalve een stijlbreuk van je welste, toont welk lot een wereldvermaarde, maar ook verguisde celebrity als Van Damme beschoren is.

Vader Eugene Van Varenberg liet zijn tengere, timide zoontje van elf kennismaken met de vechtsport, met de bedoeling hem wat aan te sterken. Wist hij veel dat zijn zoon een tiental jaar later zijn geluk zou beproeven in Hongkong en later in Hollywood. Zijn eerste filmrolletjes had hij te danken aan Chuck Norris.

De mythe wil dat Van Damme, na baantjes als taxichauffeur en buitenwipper, zijn rol in Bloodsport binnenhaalde door op straat een indrukwekkende mawashi uit te voeren. Een van zijn voeten eindigde daarbij vlak voor de neus van Menahem Golan, een bekende producer. Met Bloodsport kwam zijn carrière in 1988 pas echt van de grond, ook al lag de film eerst nog twee jaar in de schuif omdat hij simpelweg abominabel was. Op aandringen van Van Damme bij de studio en na een hermontage werd de film toch uitgebracht, met wereldwijd succes.

Later volgden nog Double Impact, Universal Soldier en Time Cop, om de bekendste te noemen. Maar eind jaren negentig kwam de klad in het succes en daalde ook de vraag naar Van Damme. "I've become 40, my audience is partly the same age", merkte hij toen op. Niet alleen Van Dammes carrière geraakte in het slop. De neergang ging gepaard met alcohol- en cocaïneproblemen en hoederechtdisputen. Tussen 1984 en '99 zou hij vier keer scheiden, tot hij hertrouwde met bodybuildster Gladys Portugues.

We moeten hoe dan ook erkennen dat Van Damme het ver geschopt heeft. Hij is niet alleen ongeveer even groot, maar ook nog altijd minstens even bekend als Manneken Pis. Op een boogscheut van het bronzen beeldje ontmoeten we Van Damme op het dakterras van een hotel. Het is, zoals een collega het al even toegaf, een guilty pleasure om het fenomeen te mogen spreken, hongerig naar uitspraken als "I am the Fred Astaire of karate".Of "In an action film you act in the action. If it's a dramatic film you act in the drama".

Hoe hij de confrontatie tussen zichzelf en zijn alter ego beleefde tijdens de opnames van JCVD? "Tja, hoe? Kijk, er zijn geen twee Van Dammes. Een aantal van mijn levensmotto's steekt in mijn films. Wie mijn taal kent, snapt mij. Anderen zullen zich soms afvragen waarover ik het heb als ik zeg dat je aware moet zijn. De Van Damme die een deel van zijn persoonlijkheid meepakt naar de set is dezelfde Van Damme als de acteur."

"Toen de producent mij vertelde over JCVD, had ik er eerst geen vertrouwen in", vertelt Van Damme. "Ik vreesde voor een project waar het publiek eens goed om zou kunnen lachen. Maar ik heb het scenario gelezen en dat was tegelijk persoonlijk en respectvol. De hoofdrol in een komedie over een ietwat tragische figuur die ook nog mijn naam draagt, trok me wel aan.

"Mabrouk (El Mechri, de regisseur, NK) en JCVD geven mij de kans om het acteerwerk te exploreren dat ik tot nog toe niet heb kunnen verkennen. Het is echter niet zo dat ik daar op voorhand bewust over nagedacht had. Ik voelde wel aan dat dit het te volgen pad was. Ik doe liever iets uit liefde voor een idee en volg het pad van de vriendschap of de liefde. Bij Mabrouk voelde ik het wederzijdse vertrouwen. Hij was de valkenier die me liet vliegen en op wiens arm ik na elke shot weer veilig kon landen."

Veel woorden kwamen er volgens de Franse regisseur El Mechri niet aan te pas om het vertrouwen van Van Damme te winnen. "Ik had al laten verstaan dat ik razend enthousiast was om uitgerekend in mijn langspeelfilmdebuut met mijn jeugdidool te werken. Ik heb een monsterlijke bewondering voor het werk van martialartssterren. Hoe zij een choreografie afwerken in ellenlange takes waarin niet geknipt kan worden, vind ik fenomenaal.

"Jean-Claude voelde ook onmiddellijk aan dat de ploeg er zonder cynisme of geheime agenda tegenaan wilde gaan. We gaven elkaar voldoende vrijheid om dingen uit te proberen. Hij gedroeg zich op geen enkel moment als een ster waardoor hij voor mij onstuurbaar zou zijn geworden. Te veel mensen hebben te veel meningen over Jean-Claude. Ook al ging het verhaal over hemzelf, hij heeft nooit geprobeerd de boel te controleren. De samenwerking verliep instinctief en ik wilde niet de klootzak zijn die daarvan profiteerde. Zonder een sfeer van vertrouwen krijg je overigens geen enkele acteur aan de praat."

Van Damme speelt in deze film voor het eerst een figuur die noodgedwongen erg op zichzelf gekeerd is. Hij raakt geïsoleerd in een Schaarbeeks postkantoortje, is als bekendheid afgezonderd van het publiek en blijft eenzaam achter met zijn besognes. Van Damme: "Het is een multidimensionele en veelzijdige rol waarvoor ik deels uit mijn leven kan putten. Ik weet ook wel dat de kijker zal willen achterhalen wat er nu allemaal echt is en wat niet. Maar dat is niet erg. Het is een Europese film en het publiek is hier ook anders. In de VS kijken ze zonder meer naar een film, in België en Frankrijk lezen ze een film meer.

"Hoe dan ook, ik heb geleerd niet meer te veel te letten op wat anderen denken en zeggen. Ik let wel op mezelf, dank u, meer dan vroeger. Niet dat ik spijt heb van wat ik gedaan heb of van wat me overkomen is. Voor spijt is het leven te kort. Ik koester zowel de fouten als de successen. Sommige mensen doen waarvoor ze gemaakt zijn. Maar er zijn er ook die daar minder in slagen. Ik ben ervan overtuigd dat ik mijn pad heb gevolgd."

Een opmerkelijke scène toont een monoloog van een tot tranen toe bewogen Van Damme in een lange take van wel negen minuten waarin hij zich wentelt in een mengeling van biecht, rechtvaardiging en zelfbeklag. Waarom El Mechri met deze scène een ruptuur in de narratieve structuur toeliet, kunnen we alleen maar verklaren door de overtuigingskracht van Van Damme, die zelf om de scène gevraagd heeft. "Als we dan toch een persoonlijk portret gingen maken, dan vond ik dat we maar all the way moesten gaan. De mensen mogen gerust zien dat het niet allemaal vanzelf is gegaan en dat ik ook maar een mens ben. Als er iets is wat ik met deze film wilde duidelijk maken is het dat ik van de mensen houd. Van Damme is menselijk en houdt van de mensen, voilà.

"Onbewust en onbedoeld geraak je ver verwijderd van het gewone leven en van wat de mensen bezighoudt. Ik heb lang niets anders gedaan dan geleefd van hotel naar hotel. Daartussen sta je op een set die ook al niks met de werkelijkheid te maken heeft. Je geraakt totaal los van de maatschappij. Soms letterlijk: ik heb jaren geen boodschappen gedaan. Maar ook symbolisch: ik leefde in een penthouse met een machtige horizon zonder ook maar één mens in mijn blikveld."

"In Los Angeles adoreren ze je of doen ze toch alsof en zeggen ze je alles wat je wilt horen, maar nooit wat je moet horen", vervolgt Van Damme. "Dat stijgt onvermijdelijk naar je hoofd. Ik geef toe dat ik ook in die val gelopen ben. Als je filmt in Brussel of in Frankrijk gaat het er tijdens het werk gemoedelijk aan toe. Niemand voelt zich boven de ander verheven. Het was lang geleden dat ik dat nog had meegemaakt. Dat luchtte op. Uiteindelijk kom ik ook maar uit een bescheiden gezinnetje.

"Ik mis België enorm. Misschien koop ik hier weer een huis. Niets doet zo goed als met de honden langs de Noordzeekust lopen en enkel het geschuifel van hun poten op het zand horen. Normaal babbel ik veel, maar op zulke momenten zwijg ik en zij op hun beurt blaffen niet meer. Dan zijn we net een hechte clan, in alle stilte, tegen de opkomende of ondergaande zon. Perfect, dan voel ik me onoverwinnelijk."

JCVD verschijnt woensdag in de bioscopen.

Op YouTube kunt u de teaser van JCVD vinden waarin Van Damme op zijn eigen auditie de hoofdrol opeist.

www.jeanclaude-vandamme.com.

Jean-Claude Van Damme:

In Los Angeles adoreren ze je of doen ze toch alsof en zeggen ze je alles wat je wilt horen, maar nooit wat je moet horen. Dat stijgt onvermijdelijk naar je hoofd. Ik geef toe dat ik ook in die val gelopen ben

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234