Dinsdag 27/10/2020

Politiek

Iedereen kan Oost-Vlaams gouverneur worden (of toch niet)

Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) en Oost-Vlaams gouverneur Jan Briers.Beeld Photo News

De Vlaamse regering zoekt een nieuwe gouverneur voor Oost-Vlaanderen. In theorie komt ditmaal iedereen in aanmerking, maar in de praktijk nog steeds alleen mensen met de juiste vrienden. N-VA en Open Vld zullen onderling uitmaken wie het wordt.

Op een dag vind je de job van je leven. En misschien is het gouverneurschap wel iets voor u. Sinds maandag heeft de Vlaamse overheid een vacature uitgeschreven voor deze functie in Oost-Vlaanderen. Jan Briers, die de job sinds 2013 uitoefent, wordt 65 jaar en vertrekt eind dit jaar met pensioen. Zijn vervanger wil Vlaanderen voor het eerst aanduiden via een open procedure, waarbij iedereen zich kandidaat kan stellen voor wat op de website 'Werken voor Vlaanderen' staat omschreven als een "inhoudelijk boeiende en uitdagende job" met een "jaarsalaris van 72.400 euro (niet geïndexeerd)" en 35 betaalde vakantiedagen.

De eisen zijn niet echt hoog. Een specifiek diploma is niet vereist. Wel dat u de Belgische nationaliteit bezit, dat uw gedrag "in overeenstemming" is met een protocollaire functie als die van gouverneur, en dat u "minstens tien jaar relevante beroepservaring" heeft. Wat die ervaring dan precies moet inhouden, staat nergens aangegeven. Buiten handjes schudden is de gouverneur vandaag nog vooral van belang als coördinator tijdens grote (natuur)rampen in zijn thuisprovincie.

Gewiekst manoeuvre

De selectieprocedure is dezelfde als die voor topambtenaren. Na een eerste screening van de kandidaten volgen er interviews en tests. Uiteindelijk wordt een ranglijst opgesteld met de beste kandidaten. Waarop die lijst vertrekt naar de Vlaamse regering. De meerderheidspartijen N-VA, CD&V en Open Vld hebben het laatste woord over wie het wordt. 

De open procedure is een rechtstreeks gevolg van de heisa die ontstond bij de benoeming van Briers. De N-VA pakte toen plots uit met Briers 
 jarenlang de organisator van het Festival van Vlaanderen en een vriend van het Vlaams-nationalisme  als een geschikte 'onafhankelijke' kandidaat.

Briers had geen echte politieke kleur volgens de partij en zijn atypisch profiel zou voor een nieuwe kijk zorgen op het gouverneurschap. Open Vld, de partij die het sterkst staat in Oost-Vlaanderen, zag hier vooral een gewiekst manoeuvre in van N-VA om het gouverneurschap uit liberale handen te houden. Uiteindelijk moest Open Vld – na een soap van twee weken  toch akkoord gaan. Tegelijk bedong de partij wel er dat bij de volgende verkiezingen een open procedure zou komen.

Oude rivaliteit

Maar er zit een addertje onder het gras voor wie zich al ziet flaneren door het Oost-Vlaamse gouverneurshuis aan de Gentse Vlasmarkt. Iedereen mag misschien wel deelnemen aan de open selectieprocedure, de kans is groot dat het toch weer iemand uit de politieke kaste wordt.

De rivaliteit uit 2013 werkt immers gewoon door in 2018: terwijl CD&V twee gouverneurs levert (in West-Vlaanderen en Antwerpen) en ook oppositiepartij sp.a nog twee zetels in handen heeft (Vlaams-Brabant en Limburg), blijft er voor N-VA en Open Vld alleen nog Oost-Vlaanderen over. Beide partijen vinden dat ze aanspraak kunnen maken op de positie. 

Zoals gezegd: Open Vld staat nog altijd sterk in de provincie. De Vlaamse Ardennen zijn liberaal terrein. Wie weet Gent straks ook, als Mathias De Clercq het haalt bij de verkiezingen. N-VA, al jaren veruit de grootste partij van Vlaanderen, wil haar electoraal overwicht intussen ook wel eens verzilveren op provinciaal niveau.

Namen die nu al circuleren voor Open Vld zijn Kamerlid Carina Van Cauter en gewezen Gents schepen Sas Van Rouveroij. Bij N-VA zou het gouverneurschap een mooie fin de carrière kunnen betekenen voor Elke Sleurs, de voormalige staatssecretaris die als kopvrouw in Gent genadeloos door de mand viel.

Ten dode opgeschreven

"Niemand zal van verbazing achterover vallen als straks  de naam van bijvoorbeeld Van Rouveroij uit de bus komt", zegt politicoloog Nicolas Bouteca (UGent). "Kijk naar de benoemingen van topambtenaren. Ook die gebeuren via een objectieve procedure. Toch worden er met de regelmaat van de klok kabinetsmedewerkers gekozen. Die hebben hun kwaliteiten, maar mij maak je niet wijs dat het politieke machtsspel hier niet meespeelt. Hetzelfde geldt voor het gouverneurschap. Partijen vinden dat een mooie post om iemand te belonen. En omdat de gouverneur lang aanblijft, biedt de functie ook een langetermijngarantie op zichtbaarheid."

Al nuanceert Bouteca ook de hele strijd: "De provincies lijken ten dode opgeschreven. Misschien verdwijnen ze al na de Vlaamse verkiezingen in 2019." Daar sta je dan met de job van je leven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234