Dinsdag 26/10/2021

NieuwsPFOS-vervuiling

‘Iedereen in Vlaanderen neemt via voeding te hoge hoeveelheid PFOS in’: dit zijn de eerste conclusies uit het PFOS-rapport

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

De inname van PFOS op de hotspots, met als belangrijkste die rond de 3M-fabriek in Zwijndrecht, gebeurt voornamelijk via voeding en minder via inademing. Dat zegt Karl Vrancken, de Vlaamse opdrachthouder voor de PFOS-vervuiling, in zijn eerste rapport. Tegelijk zegt hij dat elke Belg in principe te veel PFOS inneemt via zijn voeding. Hoe zit dat precies?

Wat is PFOS ook alweer?

PFOS is een afkorting voor PerFluorOctaanSulfonaten. Dat zijn chemische stoffen die behoren tot de groep PFAS, wat staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Deze chemische verbindingen worden door de mens gefabriceerd en zijn niet biologisch afbreekbaar.

De effecten op lange termijn zijn nog niet voldoende gekend, maar PFAS en PFOS worden beschouwd als “zeer zorgwekkende stoffen”. Ze worden aangezien als schadelijk voor de gezondheid en als kankerverwekkend. Ook ons lichaam kan PFOS niet afbreken, waardoor de chemicaliën jarenlang in het bloed en in de lever aanwezig blijven. De opeenstapeling ervan door hoge doses kan leverschade veroorzaken, ons afweersysteem beïnvloeden, de hormoonbalans en cholesterolwaarden verstoren, en de voortplanting en de ontwikkeling van het ongeboren kind schaden. Uit Deens onderzoek bleek dat PFOS ook de werking van vaccinaties, zoals die tegen mazelen, remde. PFOS kan in onze voedselketen en in ons drinkwater terechtkomen. Het stapelt zich op in de voedselketen en vormt zo een risico voor de hogere diersoorten.

Waar vinden we de grootste vervuiling?

Rond de 3M-fabriek vormt de vervuiling een cirkelvormig patroon, met een hoeveelheid PFOS die afneemt met de afstand tot de fabriek. Op verontreinigde industriële sites, zoals in Willebroek, is de vervuiling veel grilliger, omdat er waterzuiveringsslib is uitgereden over akkers.

Wanneer krijgen we helemaal duidelijkheid?

Pas eind oktober worden de resultaten van de bloedstalen beschikbaar. Zeker tot dan blijft Vlaanderen werken met zogenaamde no regret-maatregelen.

Wat zijn die maatregelen?

“De belangrijkste is dat mensen in de perimeters best geen producten uit eigen tuin eten”, zegt Vrancken. Landbouwers mogen hun producten wel op de markt blijven brengen. “Mensen die enkel uit eigen moestuin eten, worden enkel blootgesteld aan de eigen producten. Vandaar is hun blootstelling heel hoog”, aldus Vrancken. “Het advies is om te variëren, en in de gemiddelde winkel is gevarieerde voeding van verschillende bronnen te vinden.”

Wat met Belgen die niet bij de 3M-fabriek wonen?

Volgens Vrancken krijgt elke Belg in principe hoeveelheden PFOS binnen die boven de Europese norm liggen. Volgens de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid is de “tolereerbare wekelijks inname” 4,4 nanogram per kilogram lichaamsgewicht. “Het gaat hier dan ook om een lange-termijnprobleem dat op lange termijn moet worden aangepakt”, zegt Vrancken.

Hoe kunnen we dergelijke blootstelling in de toekomst voorkomen?

“Het is niet nodig om met heel acute maatregelen te reageren. We moeten naar een systeemaanpak, waarbij aan alle componenten, zoals voeding en afvalwater, tegelijk wordt gewerkt.”

Daarvoor is geld nodig, benadrukt Vrancken. “Er is onderzoek, getroffen bedrijven vragen compensatie, burgers maken extra kosten... We moeten ons de vraag stellen op wie we die kosten verhalen. In principe is het de vervuiler die betaalt.”

De komende maanden willen Vrancken en zijn groep experts in kaart brengen welke wegen de vervuiling heeft gevolgd. Daarvoor wordt onder meer een nieuwe methode ontwikkeld om PFOS in de lucht te meten. In het najaar zal een beperkte groep mensen ook intensief worden opgevolgd om te zien via welke routes zij PFOS in het lichaam krijgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234