Zondag 27/11/2022

Iedereen in koor: ‘Sabam gaat ferm over de schreef’

Rust- en ziekenhuizen zijn absoluut niet te spreken over het pact dat Sabam met het VBO sloot. Op de werkvloer, in de refter of op bedrijfsfeestjes, muziek op het werk kost voortaan geld, te veel geld volgens Zorgnet Vlaanderen. “De non-profitsector wordt niet vertegenwoordigd door het VBO en toch kan Sabam zomaar zijn wil opleggen aan de zorginstellingen. De auteursrechtenvereniging spreekt voor haar beurt”, vertelt Frederik Coussée. “Verschillende van onze leden kregen een brief in de bus om zomaar eventjes 1.400 euro te betalen. Waarom? In zorginstellingen wordt niet naar muziek geluisterd. Ooit al in een ziekenhuis geweest waar muziek speelt in de gangen? Ik niet. Tenzij je de radio van een patiënt bedoelt. We zijn verrast door de demarche van Sabam. Dat winstmaximalisatie wordt nagestreefd is niet abnormaal, maar hier gaat de organisatie duidelijk over de schreef.” Zorgnet Vlaanderen is nu alle reacties van haar leden aan het bundelen, om die voor te leggen aan Sabam. “We hebben heel wat brieven en mails gekregen van verontruste leden die out of the blue geld moeten storten. Onaanvaardbaar.”

Voor zelfstandigenorganisaties Unizo en NSZ is de maat meer dan vol. “Midden in een economische crisis sluit Sabam een voor zelfstandigen nadelig pact met het VBO”, luidt het bij Unizo. “We hameren bovendien al jaren op een transparant en eenvoudig inningssysteem met één tarief. Daar komt helaas niets van in huis. Er wordt bovendien gezegd en geschreven dat bedrijven die hun muziekgebruik spontaan aanmelden bij Sabam drie jaar lang een korting genieten van 30 procent. Dat klopt niet, integendeel. Het is net het omgekeerde: wie de brief van Sabam niet spontaan beantwoordt moet 30 procent extra betalen.” Dat de deal meerkosten inhoudt voor de zelfstandigen is overduidelijk, zo berekende Unizo. “Ieder bedrijf met zeven voltijdse werknemers dat muziek afspeelt in bedrijfsruimten, bureaus en een magazijn betaalde vroeger jaarlijks 342,17 euro. Als dat bedrijf niet meteen reageert op de brief van Sabam, bedragen de nieuwe kosten 444,82 euro.”Ook het NSZ is kwaad: “Het nieuwe systeem is weinig gebruiksvriendelijk, veel te ingewikkeld en zorgt voor een administratieve rompslomp.”

Al jaar en dag zijn de auteursrechten een doorn in het oog van galeriehouders. “Voor iedere tentoonstelling moeten bijdragen worden betaald aan Sabam en Billijke Vergoeding (de organisatie die instaat voor het recht van artiesten-vertolkers en producenten op een vergoeding voor het publieke gebruik dat derden maken van hun muziekrepertoire). Het gaat om vrij grote sommen vergeleken met het kleine belang van muziek bij een tentoonstelling. Het gaat louter om achtergrondmuziek”, vertelt Luc Theuwis, zaakvoerder van het onafhankelijk kunstadviesbureau Art & Device. “Bezoekers krijgen een kunstwerk cadeau als ze zich na de expositie nog herinneren welke muziek er speelde in de zaal.” Om van Sabam af te zijn laat Theuwis de muziek voor wat ze is. Ook de administratieve beslommeringen zorgen voor ongenoegen. “Bij de organisatie van een fuif nodigde ik ooit vijf jonge, veelbelovende groepjes uit. Die moesten vooraf hun playlist, die ze bovendien amper hadden, doorsturen naar Sabam. De bands kregen achteraf maar een habbekrats van de som die ik moest betalen. Waar is de rest van het geld naartoe? Sabam is een zelfgenoegzame instelling die zich dringend moet beraden over de gang van zaken. Helaas kan de kunstsector moeilijk op straat komen. Wij kunnen niet zo makkelijk staken als de mannen van het spoor.”

Wat veel mensen misschien niet weten, is dat ook alle openbare diensten een bijdrage moeten leveren aan Sabam. In het doorsnee gemeente- of stadshuis moet worden betaald voor de muziek in de trouwzaal of in de raadszaal, tot het wachtmuziekje aan de telefoon aan toe. In de deal met het VBO werd beslist dat bedrijven ook auteursrechten moeten betalen als er muziek speelt op een plaats waar geen klanten komen. “De grote vraag is nu of openbare diensten van steden en gemeenten als bedrijven mogen worden aangezien”, aldus Katrien Colpaert van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten. “Sabam heeft brieven gestuurd naar openbare diensten en intercommunales.” De VVSG is intussen een intern onderzoek gestart naar de inhoud van de brieven. “Dekt de term bedrijfsruimte wel de lading?”, vraagt Colpaert zich af. “Is daar wel sprake van auteursrecht als het gaat om ruimtes in de privésfeer? Worden onze tarieven nu aangepast? Vragen waarop de VVSG het antwoord niet kent, maar waar het wel snel duidelijkheid over wil.

Ook in crèches en andere kinderopvangcentra heerst geen hoerastemming over de vervelende kosten, al dient gezegd dat Sabam enkele weken terug verkeerdelijk werd geviseerd door de crèches (die onder Billijke Vergoeding vallen). Toch is Sabam nu betrokken bij het overleg tussen Billijke Vergoeding en Kind & Gezin. “De kosten zijn overdreven, want het gaat hier om een zeer beperkt repertoire kinderliedjes”, aldus Leen Dubois van Kind & Gezin. “We krijgen heel wat berichten van ongeruste onthaalouders en kinderopvangcentra die ontmoedigd raken door de extra kosten. Sommigen hebben het al moelijk om de eindjes elke maand aan elkaar te knopen. Je wordt niet gauw rijk in onze sector. Auteursrechten nemen een flinke hap in het budget. Gelukkig gaan de gesprekken de goede kant op en kan de financieel zware dobber misschien vermeden worden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234