Zaterdag 24/10/2020

Iedereen huilt tranen met tuiten

De openingsreceptie van het Gentse filmfestival leek net op de koffietafel na een begrafenis. Een zaal vol wrakken, op zoek naar drank om de emoties te verwerken. Want ja, The Broken Circle Breakdown had erin gehakt. Wat maakt van een film eigenlijk een bleitfilm?

Dinsdagavond in de Gentse Kinepolis, de openingsfilm van het Filmfestival is net afgelopen. Het publiek zit helemaal platgeslagen in de zetels als de acteurs van The Broken Circle Breakdown de zaal binnenkomen om het applaus in ontvangst te nemen. Een van die acteurs is de zesjarige Nell Cattrysse alias Maybelle, het meisje dat in de film nog maar net gestorven was aan kanker. Haar huppelende verschijning doet de tranen haast opnieuw rollen, zij het dit keer van blijdschap. God zij dank, 't meiske leeft nog. Het was maar een film.

Een zeer emotionele film, dat dus duidelijk wel. Getuige daarvan ook nog de tranenregen dinsdagavond op Twitter, en getuige daarvan ook uit de kritiek van Erik Stockman, filmcriticus van Humo.

Filmcritici zijn mensen die in de regel al een paar duizend films achter de kiezen hebben. Filmcritici behoren ook - het woord zegt het zelf - kritisch te zijn, en bij gevolg dus enige afstand te bewaren. Maar die afstandelijkheid moest zelfs deze criticus bij het bekijken van The Broken Circle Breakdown laten varen. In zijn recensie schrijft Stockman hoe hij, bij het verlaten van de zaal, "de onbeheersbare aandrang voel(de) om te snotteren."

Het blijft film, toch?

Jan Temmerman, filmcriticus bij De Morgenen zeer ervaren rot in het vak, hield het naar eigen zeggen nog wel droog. "Al scheelde het niet veel. Ik ben een gevoelig man, maar huilen in de bioscoop heb ik nog nooit gedaan. Vochtige ogen krijg ik af en toe wel. Bij The Broken Circleis me dat een paar keer overkomen. Meer nog. Ik heb de film intussen al een tweede keer gezien, en bij enkele scènes kreeg ik het opnieuw lastig. Ik denk nu aan de scène waarin Didier (de vader, rol van Johan Heldenbergh) de ziekenhuiskamer binnenstapt en zijn vrouw Elise (Veerle Baetens) bij hun dode dochter ziet liggen. Of die scène waarin vader en moeder het speelgoed uit de kamer van hun gestorven dochter inpakken. Het lijkt me bijna onmogelijk om bij zulke scènes onbewogen te blijven."

En toch blijft het vreemd. Temmerman heeft in zijn leven al duizenden films bekeken. Meer nog dan de gewone kijker moet hij er zich toch van bewust zijn dat we in The Broken Circle geen echte mama en papa zien lijden, maar wel Veerle Baetens en Johan Heldenbergh? "Daar heb ik inderdaad wel eens last van", zegt Temmerman. "Hoe meer films je ziet, hoe minder makkelijk je nog meegaat in wat men de suspension of disbelief noemt. Alleen als het buitengewoon goed is, geloof je nog echt in het verhaal en verlies je het besef dat je naar een film aan het kijken bent. Dat me dat in het geval van The Broken Circle zelfs twee keer achter elkaar is overkomen, zegt veel over wat de regisseur (Felix Van Groeningen) en zijn acteurs hier hebben klaargespeeld."

Sentimentele onzin

Filmcritici die tot tranen toe bewogen zijn. Regisseur en filmfreak Jan Verheyen begroet het fenomeen met open armen. "Ik heb zijn film nog niet gezien, maar ik ben Felix Van Groeningen nu al zeer dankbaar dat hij het taboe op grote emoties in de film heeft gebroken. Een filmpje waarin je 5 minuten lang een bonzaï ziet groeien tot hij verdort, verder mocht je op het vlak van emoties nooit gaan. Ik vind het fantastisch dat Felix de moed heeft om dat taboe te doorbreken. Al was het maar omdat film in mijn optiek gelijk staat aan emotie.

"Natuurlijk moet je ervoor zorgen dat je film niet in emoties verdrinkt. In theorie lijkt het erg simpel om mensen emotioneel van de kaart te vegen. Alle grote tearjerkers uit de filmgeschiedenis gaan over onmogelijke liefdes, afscheid nemen, of lijdende kinderen. Logisch, want er is niets dat ons, als mens of als ouder, harder kan raken dan je kinderen, de liefde of een afscheid. Mijn meest emotionele film is wellicht Buitenspel, omdat het gaat over een jongetje dat zijn vader verliest.

"The Broken Circle Breakdown maakt ongetwijfeld zo veel gevoelens los omdat hij die drie aspecten - lijdend kind, afscheid en onmogelijke liefde - in één verhaal combineert. Maar je zou niet zo in het verhaal meegaan als het niet authentiek gebracht en geacteerd werd. Pas als het authentiek is wordt zo'n verhaal echt herkenbaar en raakt het ons in onze kern.

"Wat je hier zeker ook niet mag onderschatten is de context. Als je net zelf een liefdesbreuk hebt meegemaakt, zul je geneigd zijn om elke romcom af te doen als sentimentele bullshit, terwijl je er misschien wel diep door geraakt zult worden als je diezelfde romcom bekijkt terwijl je op een roze wolk loopt. Laatst heb ik met mijn zevenjarige dochter naar E.T. gekeken. Ongetwijfeld heeft haar gezelschap ertoe bijgedragen dat ik al lang voor de finale volop aan het soppen was in eigen nat."

Tot slot, nog een wijs woord van Jan Temmerman. Onze filmcriticus zit op het ogenblik van ons gesprek te lunchen met Dirk Impens, de producer van The Broken Circle. Beide heren hadden het net over het onderwerp tearjerker gehad. En waren het erover eens geraakt dat The Broken Circlezo'n film is. "Maar het zou geen goeie tearjerker zijn als hij gemaakt was met als enig doel: Kleenex verkopen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234