Woensdag 21/10/2020

Sekszorg

"Iedereen heeft recht op seks. Ook ik"

Michèle Van Overstraeten.Beeld De Morgen

"Seks is een basisrecht, ook voor mensen met een beperking." De Duitse politica Elisabeth Scharfenberg lanceert een opmerkelijk voorstel: betaal 'seksuele dienstverlening' aan andersvaliden terug. Is dat realistisch in Vlaanderen? 

"Het lijkt wel alsof je ineens aseksueel bent." Michèle Van Overstraeten (59) kwam na een mislukte operatie aan een hersentumor in een rolstoel terecht. Ze moest opnieuw leren praten en bewegen, maar van seksuele revalidatie was geen sprake. "Nochtans hebben mensen met een handicap ook nood aan seksualiteit. Ook ik wilde een vrouw zijn, met alles erop en eraan."

Daarom besloot Michèle gebruik te maken van de dienstverlening van Aditi, een vzw die sekszorg aanbiedt. Woordvoerder Steven De Weirdt: "Personen met een beperking hebben op seksueel vlak dezelfde rechten en noden als iedereen, maar de mogelijkheden om eraan te voldoen ontbreken soms. Onze organisatie brengt hulpbehoevenden in contact met seksuele dienstverleners."

Jaar na jaar ziet Aditi het aantal vragen groeien - vorig jaar waren er 650. "De maatschappij beseft stilaan dat er ook op het gebied van seksualiteit voor mensen met een beperking en ouderen aangepaste ondersteuning nodig is", meent De Weirdt. "Dat is mede dankzij Hasta la vista, de bekroonde Vlaamse film waarin drie jongens met een handicap een reis naar Spanje ondernemen met als hoofddoel seks, maar ook doordat familie, begeleiders en omgeving openlijker over het thema praten."

Geesten moeten rijpen

Lieve werkt als seksueel dienstverlener samen met Aditi: "Er is een belangrijk verschil met reguliere prostitutie. Dat vertrekt immers vanuit een economisch model terwijl ik als dienstverlener vertrek vanuit een zorgmodel. Mijn ontmoetingen draaien in de eerste plaats om warmte en nabijheid. Ik wil mensen met een beperking zich op hun gemak doen voelen. Meestal gebeurt dat via een verwennende massage, soms via masturbatie en soms ook penetratie."

Voor zorgverstrekkers als Lieve is het essentieel dat er een sluitend kader komt. Dat ontbreekt nu. Seksuele dienstverlening wordt via een wet uit 1952 gelijkgesteld met prostitutie. De Weirdt: "De dienstverleners met wie Aditi samenwerkt, werken als zelfstandigen. Als we ze in dienst zouden nemen, bezondigen we ons wettelijk gezien aan pooierschap. De Belgische prostitutiewet dateert uit de jaren stillekes. In deze tijdgeest was er over seksualiteit en handicap totaal nog geen sprake. Mensen met een beperking werden uit de maatschappij gehaald en aan de goede zorgen van paters en zusters toevertrouwd. De wetgeving omtrent prostitutie had pooiers en mensenhandelaars voor ogen, geen zorgverleners die anno 2017 hun cliënt begeleiden vanuit het volwaardig en inclusief burgerschapsprincipe."

"Ik heb soms te maken met cliënten met het denkniveau van een kleuter van drie, maar wel met een volwassen lijf en een fysieke behoefte aan seks. Als professional is het dan onontbeerlijk dat je binnen een kader opereert", vult Lieve aan.

Lees ook: Hoe ervaren mensen met een beperking intimiteit? Michèle en Elise getuigen openhartig

In 2012 heeft Aditi in samenwerking met de universiteit van Gent een voorlopig werkkader opgesteld dat momenteel binnen België wordt gehanteerd. De organisatie vraagt aan de politiek om dat te erkennen. De Weirdt: "Er wordt binnen de regering steeds vaker over nagedacht, maar we maken ons geen illusies, dit heeft tijd nodig. Geesten moeten rijpen en politiek, maatschappij en werkveld moeten verder worden gesensibiliseerd."

Ook de bevoegde minister van Welzijn, Jo Vandeurzen (CD&V), laat voorlopig niet in zijn kaarten kijken. Meer dan dat er aan een visie wordt gewerkt, wil hij voorlopig niet kwijt.

Michèle Van Overstraeten.Beeld De Morgen

Nu ze bijna zestig is, verlangt Michèle vooral naar een relatie, maar ze benadrukt hoe belangrijk sekszorg is voor mensen met een handicap. "Het is fantastisch dat het bestaat. Eigenlijk zouden ze dat bijna moeten verplichten. Seksualiteit maakt deel uit van de mens, toch? Ik denk dat te weinig mensen, met en zonder handicap, inzien hoe belangrijk vrijen is. Met 'kwaliteitsvrijen', bedoel ik dan: strelen, liefhebben, alles."

Volgens Michèle is het cruciaal dat mensen met een beperking met iemand over seks kunnen praten. "Ook over details moet gesproken kunnen worden. Hoe gaat dat? Hoe draai je? Kun je nog klaarkomen? Mensen met een handicap hebben zoveel vragen en angsten. Ze moeten bij iemand terechtkunnen die hen helpt, maar vooral ook aanmoedigt om te vrijen. Een handicap en seksualiteit gaan wel samen."

En dan is er nog het controversiële voorstel uit Duitsland. Elisabeth Scharfenberg van de Duitse groenen pleit ervoor om de overheid seksuele diensten voor mensen met een beperking te laten terugbetalen. Inmiddels is ze al teruggefloten door haar partij en ook Aditi vindt dat geen goed idee. "Het is de verkeerde discussie. Als maatschappij zijn we daar nog niet klaar voor. En zelfs als dat het geval zou zijn, dan moeten we inzien dat de privacyrechten van mensen met een beperking zo in het gedrang komen", zegt De Weirdt. "Want als ze voor terugbetaling in aanmerking willen komen, moeten ze zich registreren bij pakweg de gemeente. Neen, de echte discussie die we moeten voeren ligt op een ander domein: we moeten eerst seksuele dienstverlening loskoppelen van prostitutie en als volwaardige zorgondersteuning benaderen."

* Lieve is een fictieve naam. Meer info vindt u hier

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234