Woensdag 26/06/2019

Asbest

"Iedereen die aan asbest sterft, verdient een schadevergoeding"

Maria Geerts verloor haar man aan kanker. Beeld Pieterjan Luyten

Het Brusselse hof van beroep heeft de veroordeling bevestigd van het bedrijf Eternit. De producent deed niet genoeg om zijn werknemers te beschermen tegen de kankerverwekkende stof. Dit vonnis kan de deur openzetten voor de vele andere slachtoffers. Politieke steun lijkt op komst.

Maria Geerts (67) uit Hombeek heeft het proces op de voet gevolgd. Ze verloor twaalf jaar geleden haar man aan de gevolgen van longvlieskanker. "Het was een verschrikkelijke en slepende ziekte", zo klinkt het. Ze is dan ook blij dat iemand de moed en het inspanningsvermogen heeft gehad om het juridisch tegen het bedrijf op te nemen. "Als er asbestkanker bij je wordt ontdekt, dan weet je genoeg: je bent een vogel voor de kat."

Eternit reageert nog niet inhoudelijk op het arrest van het Brusselse hof van beroep, waarbij het bedrijf werd veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 25.000 euro aan de familie van Françoise Jonckheere. Deze vrouw overleed in 2000 aan longvlieskanker. Volgens het hof wist het bedrijf al sinds de jaren 70 dat asbest zeer kankerverwekkend was en heeft het niet de nodige veiligheidsmaatregelen genomen om de gezondheid van zijn werknemers en omwonenden te beschermen. "We gaan de uitspraak nu analyseren", zegt woordvoerder Roeland Verhille. Het bedrijf kan nog naar Cassatie stappen.

Voor het hof van beroep kwamen verschillende mensen samen om gerechtigheid te vragen. Beeld Photo News

Geerts reageert emotioneel. "Ik kan maar niet begrijpen dat Eternit al zo lang op de hoogte was van de gevaren van asbest voor de gezondheid en toch is doorgegaan met de productie."

Het vonnis van de rechter is in dezen dan ook symbolisch heel belangrijk. Het is de eerste keer dat Eternit in ons land officieel is beschuldigd, en dat de rechtbank aangeeft dat Eternit onvoldoende heeft gedaan om de werknemers te beschermen.

In Italië werd de top van Eternit in 2012 al veroordeeld. Voormalig gedelegeerd bestuurder Louis de Cartier de Marchienne en de Zwitserse Eternit-aandeelhouder Stephan Schmidheiny kregen toen zestien jaar cel. Het Italiaanse hooggerechtshof zag zich wel genoodzaakt om de veroordeling te vernietigen, omdat de feiten waren verjaard.

Van 250.000 naar 25.000 euro

Vreemd genoeg is het in ons land pas nu tot een proces gekomen. Het hof schaart zich aan de kant van het slachtoffer. Maar de schadevergoeding van 250.000 euro die de familie van Françoise Jonckheere in eerste aanleg had gekregen, wordt teruggebracht tot 25.000 euro. Enkel het slachtoffer komt in aanmerking voor vergoeding, is de verklaring. Desalniettemin is met deze uitspraak nu wel een precedent geschapen.

Al betwijfelt Johan Verbist, de advocaat van Eternit, dit. "Met het Asbestfonds zijn de slachtoffers van asbest eigenlijk beter af. Ze hoeven geen procedure aan te spannen, of een bewijs aan te leveren. Een aanvraag is voldoende. De schadevergoeding die ze krijgen uit het fonds is overigens groter dan wat Eternit de familie Jonckheere moet betalen." De advocaat zegt dat asbest een maatschappelijk probleem is dat Eternit overstijgt, en dat het Asbestfonds dan ook de beste regeling is.

'Cynisch' 

Die uitspraak schiet bij Valerie Van Peel (N-VA) in het verkeerde keelgat. "Ik vind dit eigenlijk ongelooflijk cynisch. Deze overwinning is net moreel heel belangrijk voor de familie en andere slachtoffers", stelt het Kamerlid, dat met een wetsvoorstel op de proppen komt. "Het Asbestfonds is een financiële tegemoetkoming voor de medische kosten. Maar het geeft slachtoffers op hun sterfbed niet meer dan een schijnkeuze", stelt Van Peel. "Met het aanvaarden van een vergoeding uit het fonds om de hoogoplopende medische kosten te kunnen betalen in de laatste maanden van zijn leven, doet het slachtoffer immers automatisch afstand van zijn recht om het verantwoordelijke voormalige asbestbedrijf aan te klagen bij de rechtbank." 

Valerie Van Peel, Kamerlid (N-VA). Beeld Photo News

In het voorstel van Van Peel zullen slachtoffers en hun familie zelf kunnen beslissen of ze al dan niet een klacht indienen, ook al hebben ze een vergoeding gehad, zodat ze niet enkel financieel maar ook moreel hun zaak kunnen beslechten. Al wil Van Peel niet te hard van stapel lopen. Haar voorstel ligt ter studie bij de Raad van State en andere instanties om te onderzoeken of er geen gevolgen zijn voor de arbeidsongevallenwetgeving. "Principieel is er een politiek draagvlak voor dit voorstel, maar we moeten wel nagaan welke implicaties er mogelijk zijn."

Maria Geerts juicht dit voorstel toe: "We moeten zo veel mogelijk actie ondernemen. Ik zou van die wet zeker gebruik maken." Dat Eternit na al die jaren eindelijk is veroordeeld voor zijn aandeel in het overlijden van Françoise Jonckheere, stemt haar tevreden. Al vindt ze het wel jammer dat de schadevergoeding gedaald is naar 25.000 euro. "Blijkbaar geldt de vordering enkel voor Françoise Jonckheere en niet voor de andere leden van de familie die ook aan de gevolgen van asbest overleden. Dat is niet juist: iedereen die aan asbest sterft, verdient een schadevergoeding." Symbolisch vindt ze het wel sterkend dat er eindelijk een vonnis en een veroordeling is.

Maria Geerts. Beeld Pieterjan Luyten

WAT IS ETERNIT?

- Bouwmaterialengroep in handen van de families Emsens en de Cartier de Marchienne.

- Omzet: 3 miljard euro

- 17.000 werknemers

- 120 fabrieken wereldwijd

WAT VOORAFGING:

- Eternit is in 1906 begonnen met de productie van asbest. Die vezels bleken sterk en onbrandbaar, en werden gretig gebruikt in de bouwindustrie.

- Na ettelijke jaren rezen vermoedens dat asbestvezels schadelijk waren voor de gezondheid. Al sinds de jaren 70 duiken almaar meer wetenschappelijke bewijzen op daarvoor.

- Pas in 1997 stopte Eternit in België met het gebruik van asbestvezels in zijn producten. In 2002 werd het gebruik van asbest wereldwijd volledig uit het productieproces gehaald.

- In april 2007 werd door de Belgische overheid en een aantal bedrijven het Asbestfonds opgericht, om de slachtoffers van asbest te vergoeden. Wie een regeling aanvaardde, moest afzien van verdere gerechtelijke stappen.

- De familie van Françoise Jonckheere, die in 2000 overleed aan longvlieskanker, is het eerste erkende Belgische slachtoffer voor de rechtbank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden